Kỳ vọng tự hoàn thành

Gần đây nhiều bên âm thầm tăng lãi suất huy động cho thấy thực tế hệ thống đang thiếu vốn hoặc cần hút thêm tiền. Ở chiều ngược lại, phía người gửi tiền cũng đang thay đổi góc nhìn, ngày càng nhiều người chủ động tìm kiếm các mức lãi suất tốt hơn trên 8,5% (thực tế là theo quan sát của mình thì các đội sale cũng đang nhiệt tình chào các mức này). Nếu nhìn thuần túy theo tín hiệu thị trường, mặt bằng lãi suất đang có xu hướng tăng.

Tuy nhiên điều xuất hiện nhiều nhất trên truyền thông lại là các thông điệp về việc giảm lãi suất, giữ ổn định lãi suất hoặc hỗ trợ chi phí vốn cho nền kinh tế.

Theo tôi điều này chủ yếu là một hành động điều tiết kỳ vọng.

Bởi nếu trở thành một ý tưởng lan rộng rằng “lãi suất còn tăng mạnh” thị trường sẽ dần hình thành chuỗi kỳ vọng tiêu cực: doanh nghiệp lo chi phí vốn tăng, người dân kỳ vọng khó khăn kinh tế, thị trường tài sản chịu áp lực và tâm lý phòng thủ sẽ lan rộng.

Khi đó, chính kỳ vọng tiêu cực sẽ tự ******** hình xấu hơn. Vì vậy, buộc phải duy trì một “thông điệp ổn định” với thị trường, dù thực tế bên dưới mặt bằng chi phí lãi vay vẫn đang nhích lên.

Có khái niệm Rational Expectations (Kỳ vọng hợp lý) nói về việc người dân học hỏi từ quá khứ, quan sát hệ thống và dần điều chỉnh hành vi dựa trên những gì họ cho rằng sắp xảy ra chứ không đợi các điều chỉnh chính sách được đưa ra.

Điều này khiến cho các điều hướng, các chính sách khi được đưa ra đã bị giảm mức tác động và giảm hiệu quả.