Lạm phát và thị trường chứng khoán, mối liên hệ không đơn giản.

(Dữ liệu: thị trường Mỹ, 1926 - 2002. Hình từ cuốn “The Intelligent Investor”, cuốn sách được Warren Buffett gọi là “Kinh thánh đầu tư”)

Biểu đồ này sắp xếp mức sinh lời cổ phiếu theo từng năm, dựa trên tốc độ lạm phát từ âm sâu (bên trái) đến dương mạnh trên 6% (bên phải).

Có một điều đáng suy ngẫm: Không có mối tương quan đơn giản kiểu “lạm phát cao thì chứng khoán giảm” hay ngược lại mà nhiều người hay nghĩ, mà:

Vùng lạm phát thấp đến vừa phải và ổn định, nền kinh tế thường vận hành tốt, doanh nghiệp có khả năng chuyển phần chi phí gia tăng do lạm phát sang người tiêu dùng và tiếp tục làm ăn tốt, cổ phiếu tốt. Đồng thời một mức lạm phát vừa phải ổn định chính sách tiền tệ khiến các kênh đầu tư cũng bền vững hơn, nhà đầu tư xoay xở được dòng tiền ổn định không phải lo các đợt biến động lớn vì thế càng có xu hướng đầu tư mạnh hơn.

Nhưng khi lạm phát bắt đầu vượt ngưỡng cân bằng đặc biệt là ở vùng trên 5%, thị trường dễ xảy ra những biến động lớn theo cả 2 chiều: 8 lần trong 14 lần lạm phát ở mức cao, cổ phiếu mang lại lợi suất âm tức là xác suất 57% giảm.

Điều này được lý giải khi lạm phát cao thường hệ quả của sự bơm tiền và dư thừa tiền trong 6 tháng - 1 năm trước đó trong nền kinh tế, nên chứng khoán thường đã tăng trước, tới khi phản ánh vào lạm phát cao thì lại là lúc chứng khóa giảm. Đồng thời khi lạm phát quá cao cũng dẫn đến bất ổn, khiến cho niềm tin vào nền kinh tế suy giảm, cũng gây ra sự thận trọng rút vốn tài các tài sản tài chính.

Điều cần quan sát không phải chỉ là lạm phát bao nhiêu, mà là: Nó đã vượt qua ngưỡng nào khiến người tiêu dùng bắt đầu siết chặt chi tiêu? Hay chứng khoán đã có xu hướng tăng cao bởi trước đó do bơm tiền mạnh hay chưa.

Vì có các dấu hiệu đó mới là dạng của một thị trường chứng khoán quá nóng vì bơm tiền và lạm phát cao là cảnh báo cuối, sau đó các doanh nghiệp bắt đầu suy yếu, và kỳ vọng thị trường bắt đầu đảo chiều.

(Nội dung được chia sẻ trong cộng đồng private từ ngày 09/07/2025)

Cre: Trương Đắc Nguyên