Làn sóng tích trữ ở châu Á: Vai trò của Việt Nam trong trận đồ thương mại mới

Bối cảnh thương mại toàn cầu đang chứng kiến một hiện tượng chưa từng có khi các nhà xuất khẩu châu Á chạy đua với thời gian để tràn ngập thị trường Mỹ trước khi Tổng thống Trump áp dụng thuế quan "có đi có lại".

Tháng 5 năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt, khi Việt Nam, Đài Loan và Thái Lan công bố số liệu xuất khẩu phá kỷ lục sang Hoa Kỳ, làm thay đổi cơ bản các mô hình thương mại theo mùa truyền thống và tạo tiền đề cho những gián đoạn kinh tế nghiêm trọng có khả năng xảy ra trên khắp khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.

Phá vỡ các mô hình lịch sử: Sự bùng nổ xuất khẩu do thuế quan thúc đẩy

Đợt tăng đột biến hiện tại thể hiện sự thay đổi đáng kể so với các chu kỳ thương mại đã thiết lập. Theo lịch sử, xuất khẩu của châu Á sang Hoa Kỳ đạt đỉnh trong quý thứ ba và thứ tư khi các nhà sản xuất chuẩn bị cho mùa mua sắm lễ hội của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, bóng ma về việc tăng thuế quan đáng kể bắt đầu vào tháng 7 đã làm chậm lại mốc thời gian này, tạo ra một đợt tăng đột biến nhu cầu nhân tạo đang gây căng thẳng cho chuỗi cung ứng và mạng lưới vận tải trên khắp Thái Bình Dương.

Tăng trưởng xuất khẩu 35% theo năm của Việt Nam vào tháng 5 là minh chứng cho xu hướng này, cũng như hiệu suất tương tự của Thái Lan. Đáng chú ý nhất là mức tăng gần 90% của Đài Loan, phản ánh bản chất công nghệ nặng về xuất khẩu của nước này và tầm quan trọng của việc duy trì khả năng tiếp cận thị trường trước khi các rào cản thuế quan tiềm tàng xuất hiện. Những con số này cho thấy các doanh nghiệp đang coi thời hạn vào tháng 7 không chỉ là một thay đổi chính sách mà còn là mối đe dọa hiện hữu đối với sự hiện diện của họ trên thị trường Hoa Kỳ.



Thế tiến thoái lưỡng nan về thâm hụt: Nỗi đau ngắn hạn cho sự bất ổn dài hạn

Hậu quả tức thời của việc tích trữ trước thuế quan này là thâm hụt thương mại của Hoa Kỳ tăng mạnh, dự kiến sẽ đạt 91 tỷ đô la chỉ riêng trong tháng 5. Điều này sẽ đẩy thâm hụt trong năm lên khoảng 643 tỷ đô la, vượt qua các kỷ lục trước đó và tạo ra nghịch lý chính trị cho chính quyền Trump. Trong khi mục tiêu được tuyên bố của tổng thống là giảm mất cân bằng thương mại, các thông báo chính sách của ông đang tạm thời làm trầm trọng thêm chính vấn đề mà ông muốn giải quyết.

Sự gia tăng thâm hụt này không chỉ là vấn đề kế toán mà còn phản ánh những thay đổi sâu sắc hơn về mặt cấu trúc trong dòng chảy thương mại toàn cầu. Các công ty đang mua hàng trước để tránh chi phí thuế quan tiềm ẩn, tạo ra nhu cầu nhân tạo có khả năng dẫn đến sự sụt giảm tương ứng khi thuế có hiệu lực. Chu kỳ bùng nổ-suy thoái này đe dọa làm mất ổn định cả các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ và các nhà xuất khẩu Châu Á, đặc biệt là các công ty nhỏ hơn có dự trữ tài chính hạn chế để vượt qua giai đoạn thương mại giảm kéo dài.

Tác động kinh tế khu vực: Tăng trưởng có nguy cơ

Việc Tổ chức Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương gần đây điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng GDP khu vực từ 3,3% xuống 2,6% nhấn mạnh đến những rủi ro kinh tế rộng hơn. Sự điều chỉnh này không chỉ phản ánh sự bất ổn trước mắt xung quanh chính sách thương mại của Hoa Kỳ mà còn phản ánh những thách thức dài hạn mà các nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu phải đối mặt khi họ phải đối mặt với khả năng tiếp cận thị trường lớn nhất của mình bị thu hẹp.

Đối với các nền kinh tế như Việt Nam và Thái Lan, vốn định vị mình là lựa chọn thay thế cho sản xuất của Trung Quốc, đợt tăng đột biến hiện tại có thể chứng minh là con dao hai lưỡi. Trong khi cung cấp sự thúc đẩy doanh thu ngắn hạn, nó cũng khiến họ trở thành mục tiêu dễ thấy hơn đối với chính sách thương mại của Hoa Kỳ và có khả năng khiến họ phải chịu sự giám sát tương tự đã ảnh hưởng đến quan hệ thương mại Trung Quốc-Hoa Kỳ.


Yếu tố Trung Quốc: Chiến lược thay đổi và dòng chảy ẩn

Kinh nghiệm của Trung Quốc đưa ra một câu chuyện cảnh báo cho các nền kinh tế châu Á khác. Mặc dù có lệnh ngừng áp thuế tạm thời, xuất khẩu của Trung Quốc sang Hoa Kỳ đã giảm vào tháng 5, cho thấy rằng ngay cả những cải thiện khiêm tốn trong quan hệ thương mại cũng có thể không đủ để khôi phục dòng chảy thương mại bình thường khi mức thuế vẫn ở mức cao. Điều này đã thúc đẩy các nhà sản xuất Trung Quốc theo đuổi hai chiến lược riêng biệt: đa dạng hóa thị trường hợp pháp và thực hành "rửa nguồn gốc" có vấn đề hơn thông qua các nước thứ ba...

CHI TIẾT: https://vietnambusinessinsider.vn/l...-nam-trong-tran-do-thuong-mai-moi-a45645.html