Margin một cách thiếu hiểu biết và cái giá rất đắt tôi đã từng phải trả.

Tuần trước tôi có viết một bài về điểm chết người khi giao dịch quá nhiều trong đầu tư. Tôi có kết nối thêm với rất nhiều anh chị em nhà đầu tư và tôi nhận thấy một điều rằng không những họ giao dịch rất nhanh mà còn sử dụng margin một cách rất bất cẩn. Có người còn đang all in với mức margin lên tới 3:7.

Từ lúc còn là một thằng sinh viên năm nhất của một trường đại học cũng có chút danh tiếng về kinh tế, tôi đã tìm hiểu và dành dụm ít tiền để đầu tư vào chứng khoán. Mặc dù cũng chỉ mới mon men đầu tư nhưng tôi cảm thấy rất thích thú, càng đọc và nghiên cứu nhiều tôi lại càng say mê và dần dần nó ăn sâu vào máu của mình. Sau này tôi cũng học chuyên luôn về lĩnh vực chứng khoán và định luôn cho mình nghề nghiệp tương lai. Mặc dù thời điểm đó để thỏa đam mê tôi dành thời gian đọc nhiều sách của các bậc huyền thoại phố Wall, nhưng từ lý thuyết để đúc kết thành thực tiễn cũng cần 1 chặng đường dài và đầy thử thách. Tôi cũng như bất kỳ một NĐT nào khác đã trải qua vô số những sai lầm ở những năm tháng ban đầu trong nghiệp đầu tư của mình mà tôi đều viết lại để học hỏi và rút kinh nghiệm về sau. Nó nhiều đến mức tôi nghĩ rằng nếu ai đó chỉ cần làm ngược lại tôi thôi là họ sẽ giàu Sau khoảng 1,5 năm đầu tư tích lũy được chút ít kiến thức, đầu năm 2014 tôi xin thực tập ở một CTCK. Nghề môi giới thật sự rất khắc nghiệt. Thời gian mới vào nghề tôi gặp muôn vàn khó khăn mà tôi nghĩ bất kì một bạn môi giới nào cũng đều trải qua (nhưng bài viết này tôi sẽ không nói về những thử thách gian nan đó). Sau vài tháng với vai trò một môi giới, tôi đã có vị khách hàng đầu tiên với số vốn 400tr. Tôi rất quý và tôn trọng anh, trong đầu tôi chỉ luôn nghĩ làm cách nào để giúp khoản đầu tư của a hiệu quả. Nhưng phải thú thật rằng bản thân tôi lúc đó chỉ có cái tâm, chứ cái tầm thì thật sự còn thiếu xót nhiều.
Mặc dù danh mục vẫn được nghiên cứu nhiều và rất cẩn thận khi chọn mã, tôi vẫn chưa trang bị cho mình những kiến thức chuyên sâu về phát hiện gian lận trong bctc, hiểu nhiều về tâm lý đám đông, đặc biệt là khả năng quản trị rủi ro rất kém đã khiến tôi và khách hàng đầu tiên của mình phải trả giá đắt. Hai ba tháng tôi hỗ trợ anh, danh mục của anh hiệu quả rất tốt với các cổ phiếu HAG, PVS, PVD, GAS, PVC... nên nó làm tôi tự tin hơn nhiều và chủ quan sử dụng margin một cách vô tội vạ.

Thời điểm đó khác xa bây giờ lắm, HAG khi đó là một cổ phiếu đình đàm và thu hút rất nhiều NĐT, thời đó giá còn trên cả 30. VCB giá chỉ 23 24k cao hơn STB tầm 2 hay 3k gì đó. Còn các cổ phiếu dòng dầu khí khi đó làm mưa làm gió một thời 2 3 năm liền, PVD lúc đỉnh điểm giá đâu đó khoảng 130k. VNM những năm 2013 - 2014 thua xa nhóm dầu khí này. Thời đó mà bạn không có 1 cổ phiếu dầu khí nào trong danh mục thì cứ như đoạn này bạn không có cổ nào của ngành chứng khoán, bank, VLXD vậy.

* VÀ CÁI GIÁ PHẢI TRẢ TRONG NĂM 2014 VỚI 2 CÚ SỐC LIÊN TIẾP

- Đầu tiên là sự kiện biển đông. Tháng 4 tháng 5 năm đó giàn khoan Hải Dương 981 của Trung Quốc bất ngờ kéo vào, cổ phiếu tốt xấu gì cũng cứ thế mà lao sàn cắm đầu có lúc mất cả thanh khoản. Do không lường trước được rủi ro, khi thị trường gãy đột ngột đến gần 20% thì tài khoản của anh cũng mất đi khoản 2/5. Đặc biệt là HAG giảm rất mạnh và không có dấu hiệu hồi phục trở lại.
- Thứ 2 là sự kiện giá dầu thế giới bất ngờ giảm mạnh. Từ mức ổn định vùng trên 100 usd trên/thùng cứ thế giảm mạnh về vùng 60 usd/thùng. Các cổ phiếu dầu khí chiếm chủ đạo trong các danh mục của NĐT khi đó cứ thế cắm đầu. Đà giảm rất mạnh đến gần 40 50% của nhóm ngành dầu khí khi đó đã thổi bay biết bao tài khoản. Ai lễ dại mà đi bắt đáy hay mua quân bình giá bằng margin cứ như là khả năng cháy tài khoản là rất cao.

Trải qua 2 sự kiện đó, cùng với thói quen hay dùng margin tài khoản vị khách đầu tiên của tôi chỉ còn hơn 100tr. Số tiền làm công ăn lương tích góp trong rất nhiều năm của anh chỉ vì sự kém cỏi của tôi khi đó mà tan nát. Để hòa vốn trở lại thì cần x3 tài khoản, đó là điều vô cùng khó khăn và phải cần một thời gian dài. Anh bị sốc nên bán hết và rời khỏi thị trường còn tôi thì nhận 1 thất bại cay đắng ở ngay khách hàng đầu tiên và cảm thấy vô cùng có lỗi với anh. Tuy anh không trách móc gì tôi vì thời điểm đó là tình trạng chung của rất nhiều NĐT. Nhưng tôi thì không nghĩ như vậy, thất bại của anh là do sự yếu kém, nông cạn về hiểu biết và quản trị rủi ro danh mục của tôi. Tính tôi từ nhỏ, chưa bao giờ tôi đổ lỗi cho hoàn cảnh. Đêm về cứ nghĩ tới anh là tôi cảm thấy có lỗi, xót xa mà không ngủ được. Giá như kiến thức của tôi tốt hơn (như bây giờ chẳng hạn) thì khi đọc BCTC của HAG khi đó tôi có thễ dễ dàng nhận ra những vấn đề trọng yếu và rủi ro rất lớn của HAG khi đó, giá như tôi có kĩ năng quản trị danh mục như bây giờ thì tôi chẳng bao giờ sử dụng margin hay dành tỉ trọng cao trong danh mục cho nhóm ngành mà giá của nó phụ thuộc rất nhiều vào giá dầu khí thê giới thứ mà sự lên xuống của nó ngoài tầm hiểu biết của tôi. NHƯNG ĐIỀU QUANG TRỌNG HƠN HẾT LÀ NẾU TÔI KHÔNG DÙNG MARGIN MỘT CÁCH THIẾU HIỂU BIẾT, THÌ ANH ĐÃ KHÔNG THIỆT HẠI QUÁ NẶNG NỀ VÀ CÒN NHIỀU CƠ HỘI LÀM LẠI HƠN.

Sau sự kiện đó, tôi hiểu cái tầm của bản thân chưa đủ để trở thành một nhà tư vấn và tôi đã xin nghỉ để tập trung vào việc nâng cao kiến thức của mình hơn.
Thời điểm đó chúng ta có thể đổ lỗi cho yếu tố vĩ mô không lường trước được nhưng tôi chưa bao giờ nghĩ rằng mình xui xẻo. Vì trong nghiệp đầu tư, nếu bạn xác định lâu dài cả đời thì chắc chắn sẽ còn nhiều thời điểm bạn phải trải qua như vậy, không lẽ bạn cứ đổ lỗi cho ngoại cảnh hoài. Tôi học được bài học và biết mình bị thiếu sót ở đâu. Tôi quyết định dừng thực tập. Gần 2 năm tiếp theo tôi tập trung cho việc học, nghiên cứu chuyên sâu hơn, lân la học hỏi kinh nghiệm từ các bậc tiền bối dày dạng kinh nghiệm đi trước và nâng trình đầu tư của mình lên mỗi ngày, theo học nhiều nơi nhiều khóa học về phát hiện gian lận trong BCTC từ những nhà kiểm toán nhiều năm kinh nghiệm. Dần dần tôi trang bị cho mình phương pháp đầu tư hiệu quả hơn, khả năng quản trị danh mục tốt hơn để bây giờ nếu thị trường gãy đột ngột thì tôi sẽ cho đó là cơ hội chứ không còn nhiều hoang mang như trước.

Khi bắt đầu kiếm được tiền một cách bền vững hơn khoản giữa năm 2016 tôi quay lại với nghề ở một ctck khác. Sau này khi làm ra được nhiều tiền hơn, tích lũy được số vốn khá ổn, tôi liên hệ lại với anh, người khách hàng đầu tiên của mình. Tôi thuyết phục anh quay lại thị trường lần nữa vì thời điểm đó có rất nhiều cơ hội mở ra. Tôi sẵn sàng bù đắp 100% lỗ cho anh mà nếu có lợi nhuận tôi không cần gì cả. Anh trở lại đầu tư với số vốn gần 300tr, thời điểm đó khách hàng của tôi cũng đã nhiều với tổng tài sản đang quản lý khoản chục tỷ. Và đến thời điểm hiện tại cũng trải qua bao phen sóng gió cùng thị trường, thậm chí còn mạnh hơn cả năm 2014 như sự giảm mạnh khi thị trường quá nóng năm 2018 hay đại dịch covid 19 đầu năm 2020. Nhưng có một điều rằng từ đó đến nay, trên đoạn đường dài, không một khách hàng nào của tôi phải chịu sự thua lỗ. Và đa số đều có mức tài khoản x2 là ít. Tôi cũng đã từng chia sẻ nhiều bài viết về vĩ mô, về sự cạm bẫy của thị trường phái sinh khi mà cơ sở đang đi ngang và ko kiếm được lợi nhuận, hay những rủi ro khi thị trường tăng nóng 2018, lúc thị trường còn chưa điều chỉnh ở group này hay group "F189... Diễn đàng chứng khoán Việt Nam". Các bạn có thể nói tôi chém, nhưng đây là bài viết công khai, rất nhiều khách hàng của tôi cũng có trên này và chính họ, những người trải qua cùng tôi bao phiên sóng của thị trường sẽ hiểu rõ. Tôi tồn tại và có mức sinh lời vượt trội so với Vnindex ngoài việc hiểu về danh mục thì việc hạn chế tối thiểu sử dụng Margin cũng là yếu tố rất quan trọng cho sự bền lâu.

Vậy nên, nếu bạn chưa thật sự hiểu rõ những thứ mình đang làm như năm 2014 thì đừng nên dùng Margin một cách cao quá. Đặc biệt là trong lúc thị trường đã tăng rất nhiều như hiện tại thì tốt hơn hết là cắt luôn margin. Vì bạn sẽ chẳng biết ngày mai sẽ có sự kiện gì xảy ra đâu... Có thẻ bạn là NĐT mới nên chưa trải qua một sự điều chỉnh mạnh nào của thị trường, nhưng nếu chẳng may có một sự kiện nào đó tương tự như covid-19 cổ phiếu cứ cắm đầu lao sàn và giảm đi 30 - 40% thì bạn sẽ như thế nào? Không lẽ đổ lỗi do vĩ mô không lường trước xong bị cháy tài khoản khi dùng margin quá cao và phải rời bỏ thị trường...

TRƯỚC KHI TÌM CÁCH KIẾM TIỀN THÌ HÃY NGHĨA CÁCH BẢO VỆ TIỀN CỦA MÌNH TRƯỚC. VÌ CHỈ KHI CÒN TIỀN BẠN MỚI CÒN CƠ HỘI LÀM LẠI.