“Mổ xẻ” chuyện Việt Nam tăng tỷ giá

“Mổ xẻ” chuyện Việt Nam tăng tỷ giáhttp://vnr500.vietnamnet.vn/content.aspx?id=1081
LTS: Việc tăng tỷ giá đợt này có có tác dụng nhiều trong việc hạn chế nhập siêu? Điều này có giúp đạt mục tiêu cân bằng cung - cầu ngoại tệ? Từ nay đến cuối năm, diễn biến tỷ giá sẽ theo chiều hướng nào? Diễn đàn VNR500 đăng lại ý kiến một số chuyên gia trên báo SGTT về quyết định này cũng như tác động của nó.

USD tăng giá chỉ là lặp lại diễn biến tâm lý?
Từ 18/8/2010, tỷ giá bình quân liên ngân hàng giữa VND và USD được điều chỉnh từ mức 18.554 VND/USD lên 18.932 VND/USD, tăng khoảng 2,1% để kiềm chế nhập siêu.
TS Lê Hồng Giang: Nhắm vào tỷ giá VND/RMB
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) phá giá VND là điều tất yếu vì VND đã bị định giá cao quá lâu. Hậu quả của việc này là thâm hụt thương mại càng ngày càng nặng. Trước khủng hoảng thâm hụt bên tài khoản vãng lai được FDI/FPI/ODA và kiều hối bù đắp. Khi khủng hoảng xảy ra (2008-2009), NHNN bị mất rất nhiều dự trữ ngoại tệ vì những nguồn này sụt giảm (Goldman Sachs ước lượng NHNN còn khoảng 15 tỉ USD sau quý II/2010, chỉ bằng bảy tuần nhập khẩu).
Có lẽ NHNN đang cố gắng xây dựng lại dự trữ (mua vào ngoại tệ). Cho nên, dù các nguồn vốn nước ngoài có phục hồi, cung cầu ngoại tệ trên thị trường vẫn căng thẳng. Việc này là điều cần thiết vì nếu suy thoái kép xảy ra, NHNN sẽ lại phải tung dự trữ ngoại tệ như giai đoạn vừa qua để ổn định thị trường.
Ngay cả nếu nguy cơ này nhỏ, dự trữ ngoại tệ vẫn phải được nâng lên với tốc độ bằng với tăng trưởng nhập khẩu. Mức hiện nay chỉ bằng bảy tuần nhập khẩu là quá thấp so với khuyến cáo 12 tuần của quỹ Tiền tệ quốc tế.

​

Tình hình kinh tế thế giới trong nửa sau 2010 không khả quan, nhiều khả năng sẽ ảnh hưởng vào xuất khẩu của Việt Nam trong khi Trung Quốc sẽ không nâng giá đồng RMB (nhân dân tệ) mạnh nên nhập siêu từ Trung Quốc sẽ không giảm, nếu không nói là sẽ tăng.
Nói cách khác, NHNN phá giá lần này tuy trên danh nghĩa là so với USD nhưng mục đích có lẽ nhắm vào tỷ giá VND/RMB.
Nếu nhập siêu từ Trung Quốc không giảm, NHNN sẽ phải phá giá tiếp vì chắc chắn năng suất của Việt Nam không thể tăng nhanh hơn Trung Quốc và về lâu dài Việt Nam phải bảo vệ cho khu vực sản xuất của mình bất kể cán cân thanh toán có bị âm hay không.
Lý do quan trọng nhất mà NHNN vẫn ngần ngừ chưa muốn phá giá mạnh có lẽ là do quan ngại về lạm phát. Phá giá chắc chắn sẽ đẩy CPI lên cao (Barclay Capital ước lượng phá giá 1% sẽ làm lạm phát tăng thêm 0,15%). Bởi vậy, NHNN phải chọn thời điểm giữa năm khi lạm phát thường thấp để phá giá. Nếu tình hình lạm phát không tăng cao trở lại, NHNN có thể sẽ phá giá thêm.
Cũng vì lý do lạm phát nên NHNN không thể bơm mạnh thanh khoản vào hệ thống ngân hàng (nới lỏng tiền tệ) mà chỉ dùng biện pháp hành chính (yêu cầu, vận động các ngân hàng thương mại giảm lãi suất). Tuy nhiên, cùng lúc các ngân hàng thương mại lại phải chạy đua tăng vốn điều lệ lên 3.000 tỉ đồng theo nghị định 141/2006/NĐ-CP và tăng tỷ lệ an toàn vốn (CAR= vốn tự có/tổng tài sản có rủi ro) từ 8% lên 9% theo thông tư 13 nên họ không thể tăng mạnh tín dụng.
Bởi vậy, tăng trưởng GDP có thể sẽ không đạt mục tiêu và NHNN phải “nới lỏng gián tiếp” thông qua phá giá. Hiện nay, đối với Chính phủ, đảm bảo mục tiêu tăng trưởng rất quan trọng nên nếu xuất khẩu không tăng trưởng mạnh sau lần phá giá này, có thể NHNN sẽ phải tiếp tục phá giá và/hoặc hạ lãi suất, và/hoặc dãn bớt tiến độ thực hiện Thông tư 13 để các ngân hàng thương mại tăng tốc tín dụng.
Đinh Tuấn Minh (Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và chính sách, ĐHQG Hà Nội): Hợp lý, nhưng…
Quyết định điều chỉnh tỷ giá lần này vẫn là việc “đi theo sau thị trường” nhưng khác so với những lần trước ở chỗ nó được đưa ra nhanh và kịp thời hơn. Lần này, khi thị trường phản ứng quá mức biên chỉ khoảng 300 đồng trong thời gian ngắn, NHNN đã thay đổi chứ không để tình hình kéo dài ở mức cao.
Phá giá thời điểm hiện nay tỏ ra hợp lý vì lạm phát đang thấp. Hành động từ bây giờ sẽ giúp Chính phủ có không gian tốt để điều hành chính sách tiền tệ quốc gia vào cuối năm. Khi đó, nếu có biến động, sẽ điều chỉnh nữa nhưng với những bước nhỏ, tránh gây sốc.
Tuy nhiên, nếu cơ chế điều hành tỷ giá “mềm” hơn một chút nữa sẽ tốt hơn. Mức 18.544 đồng/USD được duy trì trong thời gian dài một cách cứng nhắc. Trong tháng 1- 2/2010, khi giá trên thị trường chợ đen có xu hướng giảm, NHNN hạ tỷ giá xuống một tý thì sẽ dễ chứng minh cho cách thức điều hành “linh hoạt” mà mình hướng đến.
Hầu hết doanh nghiệp ý thức được tỷ giá sẽ tăng, có biện pháp phòng vệ chứ không phải là quá bất ngờ. Nhiều năm qua, các tính toán chỉ ra rằng, tỷ giá của VND so với các đồng tiền khác trong khu vực được định giá cao so với giá trị thực. Từ đầu năm, đã có nhiều dự báo tỷ giá sẽ tăng vì cán cân thanh toán chưa được cải thiện.
Trong vòng một tháng nay, thị trường chợ đen đã có dấu hiệu quá biên độ do hệ thống ngân hàng thiết lập. Khi điều này xảy ra, đã có sự tăng giá ngầm từ cả trong hệ thống ngân hàng rồi.

​

Tỷ giá tăng, ở mức độ nào đó, sẽ có vai trò kích thích người dân bán USD ra, NHNN sẽ tranh thủ mua USD về để tăng dự trữ, đồng thời bơm VND ra để góp phần thực hiện chủ trương giảm lãi suất VND. Một trong những tính toán khi đưa ra quyết định này có thể là nhằm tăng cung tiền VND đến cuối năm.
Tỷ giá tăng sẽ khiến cho CPI tăng vì giá nhập khẩu các yếu tố đầu vào sẽ tăng (nhập khẩu lạm phát) nhưng đó là điều phải đánh đổi. Sự tính toán về thời điểm như nói ở trên góp phần giảm thiểu tác động này.
Khi VND mất giá, những khoản vay trong quá khứ thì ngân sách chi cho việc trả nợ nước ngoài sẽ tăng nhưng có thể “cân đối” ảnh hưởng tiêu cực này nếu như mặt tích cực của nó được phát huy. Theo đó, về lý thuyết, xuất khẩu sẽ được kích thích, nhập khẩu giảm, cán cân thương mại sẽ cân bằng, vĩ mô được bình ổn. Nếu giảm được lãi suất VND, sẽ kích thích sản xuất trong nước, kích thích xuất khẩu, làm cho nguồn cung ngoại tệ tăng. Ngoài ra, việc VND mất giá sẽ hấp dẫn dòng vốn nước ngoài mới. Những điều này sẽ giúp cho việc trả nợ.
Có thể nói, về mặt hành động, quyết định phá giá trong lúc này là hợp lý. Tuy nhiên, về mặt điều hành chính sách, phải thật nhất quán trong việc phát ra tín hiệu để mọi người tin tưởng, phản ứng theo một cách có lý tính. Nếu không nhất quán, sẽ làm dân chúng sợ, thay vì bán USD họ lại đổ xô đi mua thì rối.
Chuyên gia thương mại Nguyễn Đình Bích: Hạn chế nhập siêu không nhiều
Tác động “kép” tích cực mà chúng ta có thể gặt hái được là tăng động lực cho đoàn tàu xuất khẩu, đồng thời là chiếc phanh hãm hữu hiệu khiến đoàn tàu nhập khẩu nhập khẩu phải giảm tốc, và nhờ vậy, giúp kiềm chế nhập siêu.
Với việc tăng mạnh tỷ giá từ 19.100 USD/VND lên 19.500 USD/VND, các doanh nghiệp xuất khẩu hàng hoá của nước ta có thể thu thêm được khoản lợi không hề nhỏ. Với tổng kim ngạch xuất khẩu 38,266 tỉ USD trong bảy tháng đầu năm, thay vì thu về 730,88 ngàn tỉ đồng, chỉ sau một đêm, đã tăng lên 746,187 ngàn tỉ, tức hưởng lợi thêm 15,306 ngàn tỉ.
Ngược lại, với 45,709 tỉ USD hàng hoá nhập khẩu, thay vì chi 873,042 ngàn tỉ đồng, các doanh nghiệp nhập khẩu phải chi 891,326 ngàn tỉ, tức phải móc hầu bao thêm 18,284 ngàn tỉ.
Như vậy, các doanh nghiệp xuất khẩu chắc chắn được hưởng lợi không nhỏ, cho nên sẽ có được nguồn động lực mạnh mẽ hơn để đẩy mạnh xuất khẩu. Các doanh nghiệp nhập khẩu sẽ phải thận trọng hơn nhiều với các quyết định nhập khẩu của mình, bởi nếu việc tăng giá hàng nhập khẩu không được thị trường chấp nhận thì đó chính là khoản giảm lợi nhuận, thậm chí lỗ buộc phải gánh chịu.
Tuy nhiên, đó chỉ là những tính toán hoàn toàn lý thuyết, bởi với cơ cấu hàng hoá xuất, nhập khẩu của nước ta hiện nay, những tác dụng tích cực này hạn chế hơn nhiều.
“Rổ hàng hoá xuất khẩu” hiện tại đang có không ít mặt hàng đã đạt đến giới hạn không thể, hoặc chí ít là khó có thể vượt qua, điển hình nhất là nhóm hàng dầu mỏ và khoáng sản hiện vẫn chiếm tỷ trọng rất lớn trong “rổ” này. Còn ở đầu vào nhập khẩu, do tuyệt đại bộ phận hàng hoá vẫn là nguyên, nhiên, vật liệu và máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng, tức là những mặt hàng phục vụ sản xuất, trong đó có không ít những mặt hàng dù đắt đỏ đến đâu cũng vẫn phải xài, cho nên không thể giảm nhập khẩu nhiều được./.