Money Base - Cơ sở Tiền

Cơ Sở Tiền (Monetary Base)
Cung Tiền (MB, M2)

• MB (Monetary Base - Tiền Cơ Sở): Là lượng tiền mà Ngân hàng Trung Ương (NHTW) kiểm soát trực tiếp. MB bao gồm:
  
  • NFA (Net Foreign Assets - Tài sản ngoại tệ ròng): Dự trữ ngoại hối của NHTW (USD, EUR, vàng...).
  • NDA (Net Domestic Assets - Tài sản nội địa ròng): Bao gồm cho vay các tổ chức tín dụng (TCTD), cho vay chính phủ, và các khoản nợ khác.
• M2 (Cung tiền rộng): Bao gồm tiền mặt và tiền gửi ngân hàng. M2 phụ thuộc vào MB, nhưng tăng nhanh hơn MB nhờ hoạt động tạo tiền của hệ thống ngân hàng.
  

Các Hệ Số Quan Trọng

• C/D (Currency-to-Deposit Ratio): Tỷ lệ tiền mặt so với tiền gửi.
• RR/D (Reserve Requirement Ratio): Tỷ lệ dự trữ bắt buộc trên tiền gửi.
• Số nhân tiền (Money Multiplier - m): Quyết định M2 tăng nhanh hay chậm so với MB, được xác định theo công thức:

​

Công Thức Tổng Quát:

​

NHTW điều hành MB thông qua chính sách trung hòa (Sterilization Policy) để giới hạn tác động của dòng vốn quốc tế hoặc can thiệp ngoại hối đến cung tiền.

Khi NFA Biến Đổi

• NFA tăng → NDA giảm: NHTW hút tiền về (bán tín phiếu, tăng dự trữ bắt buộc) để trung hòa cung tiền.
• NFA giảm → NDA tăng: NHTW bơm tiền ra (giảm lãi suất, mở rộng tín dụng) để giữ thanh khoản.

Khi NDA Biến Đổi

• NDA tăng: NHTW cho vay nhiều hơn, cung tiền tăng.
• NDA giảm: NHTW siết chặt tiền tệ (hút ròng, giảm cho vay), cung tiền giảm.

Năm 2022:

• MB giảm do cả NFA và NDA đều giảm.
• NFA giảm: NHTW bán USD để bịnh ổn tỷ giá khi vốn ngoại tẩy rát (outflow).
• NDA giảm: Hút tiền bằng siết chặt tín dụng, hạn chế cho vay chính phủ.
• Kết quả: Thanh khoản eo hẹp, các tài sản bị bán tháo (Force Sell).

Từ giai đoạn 2023 - Phục Hồi

• NFA tăng trở lại khi USD về nhiều đầu năm 2023.
• NDA tăng do NHTW bơm tiền OMO, đẩy mạnh tín dụng.
• Chính phủ đẩy đầu tư công: TGA giảm → Tiền vào nền kinh tế.

Vấn Đề 2023-2024: Số Nhân Tiền Giảm

• Dù MB tăng, số nhân tiền (m) giảm do tăng trưởng kinh tế thấp, tín dụng yếu.
• Khi C/D giảm, M2 không tăng mạnh dù MB đã phục hồi.

Kết Luận

• MB quyết định tiền tệ, nhưng M2 mới quyết định lạm phát và kinh tế.
• Việc kiểm soát MB là chính sách dài hạn, trong khi M2 phụ thuộc vào tín dụng.