Moody's đánh giá Việt Nam tích cực ... nhưng không phải khuyến nghị đầu tư

Các năm qua Moody’s đánh giá Việt Nam theo xu hướng cải thiện tích cực và duy trì sự ổn định trong dài hạn.

Điểm nhấn lớn nhất là hôm nay: Việt Nam trở thành quốc gia duy nhất trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương được Moody’s nâng triển vọng lên mức Tích cực từ Ổn định

Tuy nhiên để hiểu rõ hơn, cần làm rõ rằng đây không phải là nâng “xếp hạng tín nhiệm”, mà chỉ là nâng “triển vọng”. Giống như khách sạn không từ “2 sao” lên “3 sao”, mà là được nâng đánh giá từ loại Bình thường lên loại Tốt của “2 sao “

Quan trọng hơn cần biết đánh giá này không nói hàm ý rằng tương lai sẽ tốt đẹp mà nó là dựa trên các yếu tố đã thể hiện trong quá khứ, cùng với cả điều kiện hiện tại và kỳ vọng trung hạn về kinh tế vĩ mô và năng lực tài chính của quốc gia. Tức cả quá khứ, hiện tại và trung hạn, mình xin nói thêm điều này vì thấy nhiều người lại coi nó như lời dự báo tương lai.

Đồng thời, các đánh giá này cũng không nhằm phản ánh trực tiếp triển vọng ngắn hạn của thị trường tài chính đầu tư.

Nhìn lại để dễ hình dung thì giai đoạn 2022, kinh tế Việt Nam đối mặt với nhiều khó khăn, hoạt động đầu tư và thị trường tài chính không thuận lợi chút nào, chúng ta đã qua thời kì đó không lâu nên còn nhớ.

Tuy nhiên nếu xét riêng về tài khóa, nợ công và các yếu tố nền tảng trong giai đoạn 2021–2022, thì vẫn ở mức tương đối ổn định.

Nợ công được kiểm soát, các chỉ số tài chính duy trì trạng thái lành mạnh. Điều này không quá bất thường, bởi giai đoạn đó Việt Nam cũng không giải ngân vốn tốt lắm, và về dài hạn với một nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam, các yếu tố nền tảng thường có xu hướng cải thiện dần theo thời gian.

=> Tháng 9/2022 là một đợt nâng xếp hạng, một sự kiện có ý nghĩa lớn hơn so với việc nâng triển vọng.

Tuy nhiên thị trường chứng khoán trước đó là xu hướng giảm và xu hướng giảm này kéo dài tiếp thêm 2 tháng -30% cho tới tháng 3/2024 mới trở lại đỉnh của đợt nâng xếp hạng

Từ đây có thể thấy, tác động của các đánh giá như vậy là có, nhưng chủ yếu mang tính trung và dài hạn. Trong ngắn hạn, ảnh hưởng thường không rõ rệt và còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như thanh khoản, tâm lý thị trường và bối cảnh kinh tế trong nước... đủ thứ khác

Thử đặt câu hỏi phản biện lại, tại sao đánh giá tốt hơn mà chứng khoán không có hiệu ứng tốt hơn? hoặc không có trạng thái tốt hơn ?

Câu chuyện của thị trường tài chính đầu tư lại có đặc điểm khác. Thị trường này vận hành dựa trên kỳ vọng và thường đã có “trả giá trước” cho tương lai. Vì thế nếu tôi nói với bạn rằng ... chính mốc cao hơn của Vnindex cũng chính là một cách xếp hạng giống Moody’s thì sao ?

Xem thử từ phía Moody’s, các yếu tố được đánh giá tích cực trong giai đoạn gần đây bao gồm:

- Nền tảng kinh tế duy trì ổn định với dòng vốn FDI tương đối bền vững và cơ cấu xuất khẩu đa dạng

- Chính sách tài khóa thận trọng với nợ chính phủ ở mức kiểm soát được và khả năng trả nợ được cải thiện

- Cùng với đó là các nỗ lực cải cách thể chế trong thời gian gần đây, góp phần nâng cao chất lượng quản trị.

Các yếu tố này cũng là những “động lực” đã phần nào được phản ánh trong quá trình vận động của thị trường trong các năm gần đây và nó đã giúp chính thị trường tài chính Việt Nam tốt đẹp rồi.

Đó còn chưa kể những đánh giá mang tính trung hạn, đặc biệt là về thể chế và tài khóa, thường không tạo ra tác động rõ rệt đến diễn biến ngắn hạn của thị trường.

Giống như Nội tại kinh tế tạo ra

- Hệ quả 1: Vnindex tăng

- Hệ quả 2: Moody’s đánh giá outlook của Việt Nam tích cực

Nhưng nếu ta coi Hệ quả 2 sẽ tạo ra Hệ quả 1 thì giống như hai anh em một nhà, chúng nó trông giống nhau, rồi người ngoài không biết bảo thắng em là con thằng anh vậy...

Nhìn xa hơn, theo mục tiêu chiến lược của Chính phủ Việt Nam đang hướng tới việc cải thiện các chỉ số để đạt mức xếp hạng tương ứng mức Baa3 trở lên theo thang đo của Moody’s vào năm 2030. Sự đặt mục tiêu này mới là một động lực cho trung và dài hạn.

Cre: Trương Đắc Nguyên