Một số sai lầm mất tiền hoặc chết người của nhà đầu tư mới (F-1 và nhiều F0)

Hầu hết những nđt, đầu cơ kể cả F0 đều là những người có kiến thức, thậm chí rất giỏi như MBA hoặc Ph.D. về tài chính. Nhưng chính những kiến thức đó làm họ mất tiền. Từ kinh nghiệm của một số người mới từng làm cho bên tôi, tôi tổng hợp một số nguyên nhân chính khiến họ không thể tiếp tục công việc. Những người mắc phải các lỗi liệt kê ở đây sẽ coi chứng khoán là cờ bạc và được gọi chung là F-1.

1. Sai lầm lớn nhất là muốn làm giàu nhanh và kỳ vọng quá cao. Quan trọng nhất không phải là giàu nhanh mà là tồn tại lâu.
2. Quá quyết đoán theo cảm tính nên luôn nghĩ mình đúng và thường giữ tỷ trọng một cố phiếu quá cao. Rất nhiều người nghĩ đây là cách làm giàu nhanh nhưng thực tế ngược lại. Người đầu cơ (tôi không nói đầu tư) chuyên nghiệp thường chỉ dùng không quá 2% tài khoản cho 1 cổ phiếu và trade rất ít, thường chỉ trade 5-10 lần/tháng, tuỳ thị trường. Họ thường không quan tâm tới ng khác kiếm bao nhiêu mà chỉ theo một kế hoạch phù hợp. Khi nào bạn tự vấn và nghi ngờ bản thân, đó là lúc bạn bắt đầu đi đúng hướng.
3. Hầu hết những người mới ít quan tâm tới cân bằng danh mục và quản trị risk. Hay gặp nhất là “tất tay” nên thường ít khi giữ tiền mặt (xem mục 10).
4. Quá tin vào tin tức và thường nghĩ mình biết suy luận. Thực tế, tin ra thường có chủ ý và tất cả các tin mới đều có người chuẩn bị kiếm tiền từ đó. Nhìn đồ thị kỹ thuật, người trong nghề “thường” có thể đoán sắp có tin gì mới (xem AMD lúc giá 1.x hồi về 2 trước khi có tin nhập vào GAB). Thường nếu muốn tin được đưa, họ có thể phải trả tiền. Vì vậy có nhiều người sau khi quá tin đã quay sang chửi CNBC và Bloomberg vì điều này. Một số người có thể hiểu tiếng Anh tưởng mình giỏi (đúng là họ giỏi thật, nhưng giỏi mới mất tiền) nên thường mắc phải sai lầm này. Phải nhớ CNBC được sinh ra để bán quảng cáo và bán các nội dung có “giá trị”, những gì bạn xem miễn phí là do họ muốn bạn xem và nghĩ theo hướng đó.
5. Tham rẻ nên tập trung quá nhiều vào cổ phiếu yếu. Luôn nghĩ những cổ phiếu đã giảm sâu sẽ tăng cao nên thấy tăng không bán vì nghĩ còn tăng cao và sau đó quyết tâm không cắt lỗ dù thị trường đang đi xuống. Rất nhiều người sẽ học bài học này 1 vài lần trong đời nếu còn tồn tại. Có những cổ phiếu yếu đang có thay đổi (có game) thì họ lại vội bán sớm vì thiếu tin tức chuẩn và đội lái (Bài học thực tế, bên tôi từng giữ gần 5% AMV giá 3 đã bán ra ở mức 6, sau 2 tháng nó lên hơn 30. Tôi đã thấy ở BII và đang thấy ở KHL… nhưng không thể tham gia). Chiều ngược lại là nhiều người mua cp tốt nhưng giá quá cao vì nghĩ sẽ bán cao hơn (VNM, CTD, TCH...)
6. Quá tin vào số liệu của doanh nghiệp do không tìm hiểu các thủ thuật kế toán. Trong đó tin vào giá sổ sách là phổ biến nhất. Rất nhiều người nghĩ doanh nghiệp với book value 10 mà bán ở 1 là quá hời, điều này chỉ đúng ở uptrend vì có nhiều người cùng suy nghĩ nhưng sẽ là chết người ở downtrend.
7. Quá tin vào PTKT mà không biết nó có thể tạo chart vì dòng tiền. Học sinh lớp 9 giỏi toán thường nghĩ mình sẽ là nhà toán học nhưng rất ít người làm điều này. Vì vậy chuyên nghiệp, kể cả JP Morgan traders, thường chỉ dùng 20%.
8. Dễ ăn bánh vẽ vì thiếu số liệu thực. Thực tế khi doanh nghiệp ra tin bánh vẽ đã có đội biết và mua trước rồi đợi và bán lại hoặc ra tin để thoát hàng. Rất ít người tự hỏi liệu dự án này có thành công không và mang về lợi nhuận bao nhiêu mà chỉ nghĩ đây là tin tốt (hình như có người đang mất tiền ở VIC).
9. Ít quan tâm tới vĩ mô và dòng tiền nên thường bị ngộ nhận (mình thật giỏi, kiếm tiền thật dễ) trong uptrend và bực tức (đ* má nó sao nó cứ bán, giá này là thấp quá rồi mà nó vẫn bán, ngu quá) trong downtrend và cuối cùng là nghi ngờ bản thân (hình như mình sai, biết thế này gửi ngân hàng còn hơn). Kiểu như VNI sẽ tăng gấp đôi, giá này còn thấp (trong uptrend) hay giá thấp thế này rồi sao bọn nó vẫn bán (trong downtrend).
10. Luôn nghĩ rằng phải đầu tư thì mới sinh lời nên có tiền trong tài khoản là tìm mã mua và ít khi tự hỏi vì sao lại mua và có lên mua lúc này. Do đó rất nhiều người chỉ e tàu chạy mà không sợ tàu chìm. Người có kinh nghiệm cũng gặp cảnh này do tâm lý phù thịnh chứ không phù suy. Do đo lúc cổ phiếu giá 1 thì không mua nhưng lên 4 thì lại lao vào mua vì nghĩ sẽ lên 10. Việc lái đánh lên thoát hàng lúc giá cao càng làm họ nghĩ nó còn lên (sẽ thấy ở HQC, FLC, DLG, LCM…).
11. Nhà đầu tư mới thường nhìn những thứ trước mắt, nghĩ nó sẽ là lâu dài. Năm 1999, người ta thường bảo nhau: ”internet là tương lai, chỉ có ngu mới không giữ cp bây giờ hay năm 1928 mọi người nghĩ nước Mỹ không thể nghèo” và những người nói TT sẽ sập thường bị TT chứng minh là sai rồi và đúng là họ sai nên nhận được nhiều thư chửi và chỉ được coi là đúng các năm tiếp theo. Chính vì bị chửi nên rất ít người nói TT đang bong bóng khi giá quá cao. Tôi không nói TTVN đang bong bóng, giá này hơi cao nhưng chưa quá cao.
12. Hay cầu nguyện và nhiều ước mơ. Cầu nguyện là việc rất nên làm nhưng trong đầu tư nó không phải là phương pháp. Khi cổ phiếu đi xuống thường có những phiên hồi là cơ hội cắt lỗ, nhưng họ thường nghĩ nó sẽ còn lên rất mạnh, hồi là cơ hội, có lên có xuống, hay lần này sẽ khác nên quyết tâm cầu nguyện.

Nguyên nhân chính là do họ chưa có nhiều kinh nghiệm, vì vậy với traders mới nên cho họ tự paper trade 1 tháng và chỉ ra những sai lầm rồi mới qua training rồi tập trade với account rất nhỏ.

Có ai tìm thấy mình ở từ các kinh nghiệm trên không? Đừng buồn nếu bạn mắc phải những sai lầm trên vì nó bình thường như thị trường và phù hợp với quy luật tiến hoá.

Tóm lại, muốn tồn tại thì “Đừng nói cho thị trường nghe, hãy nghe thị trường nói”