Mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số ... xa đến thế nào ?

Biểu đồ trên, tôi so sánh mục tiêu tăng trưởng GDP hàng năm mà chính phủ đặt ra và thực tế đạt được:

• Mũi tên màu xanh là đạt hoặc vượt mục tiêu. Màu đỏ là trượt mục tiêu.
  
  
• Màu sắc của các năm cũng tương tự xanh là đạt hoặc vượt mục tiêu; đỏ là trượt.
  
  
• Đánh giá: THAM VỌNG là đặt mục tiêu cao hơn làm được của năm trước. Ngược lại THẬN TRỌNG là mục tiêu năm nay thấp hơn làm được năm trước
  
  
• ĐẶC BIỆT THAM VỌNG là cao hơn thực hiện năm trước > 2%
  

4 góc nhìn đặc biệt rút ra từ đây :

Góc nhìn số 1) Nghịch lý “Thận trọng lại thành công hơn”

Quan sát xuyên suốt 15 năm cho thấy các năm “thận trọng” không chỉ đạt mục tiêu mà còn vượt xa mục tiêu, thậm chí vượt cả các năm “Tham vọng” về kết quả tuyệt đối.

Điều này có thể đến từ việc:

• Mục tiêu vừa tầm xuất phát từ bối cảnh trước đó là một giai đoạn khủng hoảng kéo dài, ảnh hưởng lên tâm lý chung cả chính phủ, doanh nghiệp, toàn dân (như bóng ma lạm phát nợ xấu và bất động sản 2012-2014), nhưng qua mỗi năm cải thiện từ từ tạo ra sự kéo dài ổn định.
  
  
• Một mục tiêu ổn định tạo ra môi trường chính sách ổn định hơn, ít bị áp lực phải tăng trưởng mọi giá, dẫn tới dư địa kéo dài cho các năm sau, tránh được sự tích tụ rủi ro mất cân bằng.
  

Góc nhìn số 2) Tham vọng lớn gặp các năm đảo chiều mạnh.

Những năm tham vọng lại gặp phải trạng thái là năm “bước ngoặt”, khi sự tự tin từ năm trước, đẩy KPI năm sau lên cao không đúng lúc.

Ví dụ như năm 2011 thực tế là tham vọng cao sau giai đoạn tăng trưởng kinh tế nhanh và chưa đánh giá hết hậu quả của khủng hoảng nợ xấu, lạm phạt. Vì thế lại thành 2 năm của đảo chiều, với liên tiếp 2 năm khó khăn và không đạt kế hoạch. Đây là Tham vọng và không đạt.

Hay như năm 2023 tuy thận trọng nhưng vẫn lạc quan về khả năng duy trì đơn hàng xuất khẩu và duy trì sự tăng trưởng đã có của 2022, nhưng đã không thành công bởi thực tế 2022 là một năm phục hồi sau Covid nên cầu hàng hóa tăng đột biến, điều này chỉ xuất hiện 1 lần không kéo dài sang 2023, thậm chí 2023 chịu đáng kể các tổn thương từ 2022 như bong bóng bất động sản, sai phạm về trái phiếu doanh nghiệp và đại án ngân hàng.

Góc nhìn số 3) Chính phủ thay đổi cách đặt mục tiêu kể từ 2022

Trước đó như 2 năm không đạt mục tiêu 2011 và 2012 với bối cảnh kinh tế khó khăn, => Dẫn đến 7 năm tiếp theo chỉ đặt thận trọng mục tiêu và đã đạt liên tục

Từ sau năm 2020: Dù liên tục không đạt mục tiêu, nhưng luôn đặt ở trạng thái Tham vọng và Đặc biệt tham vọng => Xác suất thành công thấp dần và như vậy thiếu sự ổn định cho dự báo tương lai.

Góc nhìn thứ 4) Đột biến đặc biệt tham vọng 2026 với các điều kiện không giống quá khứ

Mục tiêu tăng trưởng 10% của 2026 đây là lần đầu tiên nhãn “Đặc biệt tham vọng” gắn cho 1 năm mà không phải trạng thái phục hồi. Đây là trạng thái tăng trưởng mới, sẽ là kỳ vọng dẫn dắt.

Nhìn chung, nhìn lại thì:

• Thận trọng không hề tệ mà còn có thể là một giai đoạn tăng trưởng bền vững
  
  
• Tham vọng cần đi kèm với đánh giá bối cảnh thực tế mới có hiện thực, không nên dựa vào tăng trưởng cao tồn tại từ năm trước
  
  
• 2026 là một phép thử thách thức thay đổi toàn bộ mẫu hình... hoặc cũng có thể sẽ phản ánh lại các quy luật cũ.
  

Cre: Trương Đắc Nguyên