MWG và câu chuyện ESOP

I. Định nghĩa ESOP, lợi ích và rủi ro

1. ESOP là gì?

ESOP (Employee Stock Ownership Plan) là cổ phiếu do doanh nghiệp lớn phát hành dành riêng cho những người lao động hoạt động lâu năm hoặc có thành tích tốt trong doanh nghiệp.

Điều kiện để phát hành ESOP khá dài anh chị có thể xem tại đây

2. Lợi ích

• Một giải pháp hữu hiệu để giữ chân những người nhân viên có năng lực, thành tích tốt. Đây là một vấn đề lớn, các doanh nghiệp luôn coi trọng để đảm bảo yếu tố bộ máy trong công ty vẫn được duy trì, ổn định và phát triển một cách bền vững.
  
  
• Các doanh nghiệp thay vì sử dụng tiền mặt để trao thưởng, sẽ thường hỗ trợ nhân viên hưởng lợi nhuận dài hạn từ hoạt động của công ty. Điều này giúp doanh nghiệp tiết kiệm số tiền thưởng lớn và sử dụng nó như vốn tái đầu tư, phục vụ các hoạt động kinh doanh
  

3. Rủi ro

• Một lý do mà doanh nghiệp phát hành ESOP, cứ lãi là phát hành ESOP, là vì giá trị ESOP (chênh giữa giá phát hành và thị giá) theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam không được ghi nhận vào chi phí. (Chuẩn mực BCTC quốc tế IFRSs bắt buộc ghi nhận vào Chi phí)
  
  
• Doanh nghiệp đàm phán thu nhập với nhân sự, giả sử một quản lý A có thu nhập 1 tỷ/năm sẽ được tách ra 2 phần: (1) Thu nhập trả bằng tiền (vd: 600tr), (2) Thu nhập trả bằng ESOP (vd 400tr). Như thế đáng lẽ Chi phí lương trả cho Quản lý A được ghi vào Chi phí trên Báo cáo KQKD là 1 tỷ thì chỉ ghi chi phí có 600tr, lợi nhuận trước thuế cao hơn 400tr.
  
  
• Chi phí được định nghĩa là giảm lợi ích của cổ đông mà không phải do cổ đông phân phối lợi nhuận (chia cổ tức). ESOP làm giảm lợi ích của cổ đông nhưng lại không được ghi vào chi phí như theo quy định của Chuẩn mực quốc tế. Hơn nữa thu nhập từ ESOP không phải chịu thuế TNCN như thu nhập bằng tiền. Những điều này càng tạo động cơ cho doanh nghiệp phát hành ESOP.
  

II. MWG và câu chuyện ESOP

1. Văn hoá ESOP của MWG

Nếu tính theo năm phát hành:

• Tháng 1/2021 đã phát hành hơn 13,5 triệu cổ phiếu ESOP
  
  
• Tháng 4/2021 tiếp tục phát hành thêm hơn 9,3 triệu cổ phiếu ESOP
  
  
• Năm 2022, Công ty đã phát hành hơn 19,19 triệu cổ phiếu ESOP
  
  
• Năm 2023 không phát hành do kinh doanh lao dốc, không hoàn thành kế hoạch.
  

2. Giảm lợi ích của cổ đông hiện hữu

Khi đầu tư 1 cổ phiếu thường đo lường lợi nhuận trên 1 cổ phiếu (EPS: Earning per share) là bao nhiêu.

Chỉ số EPS = (Lợi nhuận sau thuế - Cổ tức ưu đãi)/Tổng số lượng cổ phiếu đang lưu hành của công ty.

Loại bỏ luôn các yếu tố khác, chỉ giữ lại việc cổ phiếu lưu hành bị pha loãng. Với công thức trên số lượng CPLH tăng lên thì EPS giảm đi.

3. Lách luật không thực hiện nghĩa vụ thuế TNCN

Thu nhập của lãnh đạo MWG trong năm 2024
Theo danh sách đã công bố, ông Đoàn Văn Hiểu Em sẽ được ESOP lượng nhiều nhất với hơn 1,6 triệu cổ phiếu. Ông Hiểu Em là 1 trong 3 lãnh đạo cấp cao của MWG không nhận lương trong cả năm 2024.

1. Trường hợp nhận ESOP - không nhận lương: Chúng ta cùng tính toán 1 chút, với lượng 1.600.000 CP MWG tính giá đóng cửa ngày 14/12/2025 là 55.200đ, ông Hiểu Em mua ESOP với giá 10.000đ/ CP.
   

• Thu nhập: 1.600.000 x 55.200 = 88.320.000.000 VNĐ
  
  
• Chi phí: 1.600.000 x 10.000 = 16.000.000.000
  

Thu nhập trước thuế: 88.320.000.000-16.000.000.000 = 72.320.000.000

• Trường hợp bán ESOP khi hết 2 năm, thuế bán là 0.1% x GTGD, giả sử 2 năm sau giá CP MWG không đổi, thuế phải đóng là: 7.232.000.000
  
  
• Thu nhập sau thuế: 72.320.000.000- 7.232.000.000 = 65.088.000.000
  

1. Nhận lương như bình thường
   

Với thu nhập trước thuế là 72.320.000.000, theo luật Thuế TNCN của VN trên 960 triệu đồng/ năm tương đương với mức thuế suất 35%

• Thuế thu nhập cá nhân cần đóng: 72.320.000.000 x 35%= 25.312.000.000
  
  
• Thu nhập sau thuế: 72.320.000.000-25.312.000.000= 47.008.000.000
  

Chênh lệch thu nhập giữ 1 và 2 là: 65.088.000.000-47.008.000.000= 18.080.000.000

Thực ra chuyện lách luật, phát hành ESOP và nhận ESOP thay lương không còn mới mẻ gì trên TTCK thế giới, cổ phiếu này có thể làm tài sản đảm bảo đem cầm cố, kể cả lãi suất có từ 10-15% vẫn lợi hơn rất nhiều so với việc đóng thuế TNCN.

--- Gộp bài viết, 17/02/2025, Bài cũ: 17/02/2025 ---

Cổ đông MWG đâu hết rồi.