Mỹ tạm hoãn thuế đối ứng 46% thêm 90 ngày - Việt Nam cần làm những gì?

Để giảm mức thuế đối ứng 46% mà Mỹ dự kiến áp dụng lên hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam (hiện đang hoãn 90 ngày, đến khoảng đầu tháng 7 năm 2025), Việt Nam cần triển khai một loạt biện pháp chiến lược nhằm thuyết phục Mỹ điều chỉnh chính sách này. Dựa trên bối cảnh thương mại hiện tại, động thái từ cả hai phía, và xu hướng chính sách của chính quyền Trump, dưới đây là những việc Việt Nam có thể làm:

1. Đàm phán song phương tích cực
- Thiết lập kênh đối thoại cấp cao: Việt Nam cần tận dụng tối đa thời gian hoãn 90 ngày để đàm phán trực tiếp với Mỹ. Các cuộc gặp giữa lãnh đạo cấp cao, như Tổng Bí thư Tô Lâm với Tổng thống Donald Trump, hoặc phái đoàn do Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc dẫn đầu, cần được đẩy mạnh. Ví dụ, cuộc điện thoại ngày 4/4/2025 giữa ông Tô Lâm và ông Trump đã cho thấy tín hiệu tích cực khi Việt Nam đề xuất giảm thuế nhập khẩu hàng Mỹ về 0%.
- Đề xuất thỏa thuận cụ thể: Việt Nam có thể đưa ra một gói thỏa thuận thương mại, bao gồm cam kết giảm thuế nhập khẩu hàng Mỹ và tăng mua sắm các sản phẩm Mỹ (như máy bay Boeing, nông sản, hoặc khí hóa lỏng LNG), để đổi lấy việc Mỹ giảm hoặc bỏ thuế đối ứng.

2. Giảm thâm hụt thương mại với Mỹ
- Tăng nhập khẩu từ Mỹ: Một trong những lý do chính khiến Mỹ áp thuế đối ứng là thâm hụt thương mại lớn (123,5 tỷ USD năm 2024). Việt Nam có thể chủ động tăng nhập khẩu các mặt hàng Mỹ có thế mạnh, như:
- Nông sản (đậu nành, bông, lúa mì).
- Thiết bị công nghệ cao (máy móc, linh kiện điện tử).
- Năng lượng (LNG, dầu mỏ).
- Khuyến khích đầu tư Mỹ: Tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp Mỹ đầu tư vào Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, năng lượng tái tạo, hoặc bất động sản (như dự án sân golf 1,5 tỷ USD của Trump Organization), để tăng dòng tiền từ Mỹ vào Việt Nam, từ đó cân bằng cán cân thương mại.

3. Chứng minh xuất xứ và chống gian lận thương mại
- Kiểm soát chặt chẽ hàng Trung Quốc đội lốt: Mỹ nghi ngờ Việt Nam là điểm trung chuyển để hàng Trung Quốc né thuế (transshipment). Việt Nam cần tăng cường kiểm tra xuất xứ (Certificate of Origin - CO), áp dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, và xử lý nghiêm các doanh nghiệp vi phạm để lấy lại niềm tin từ Mỹ.
- Hợp tác với CBP: Làm việc với Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) để cung cấp dữ liệu minh bạch về chuỗi cung ứng, chứng minh rằng hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam không phải là hàng Trung Quốc "đội lốt".

4. Giảm thuế và rào cản phi thuế quan đối với hàng Mỹ
- Cắt giảm thuế nhập khẩu: Việt Nam đã bắt đầu cắt giảm thuế đối với một số mặt hàng Mỹ từ cuối tháng 3/2025 (ví dụ: LNG từ 5% xuống 2%, ô tô từ 45-64% xuống 32%). Để đạt được mục tiêu giảm về 0% như đề xuất của ông Tô Lâm, Việt Nam cần mở rộng danh mục hàng hóa được giảm thuế, đặc biệt là các mặt hàng Mỹ có nhu cầu cao tại Việt Nam.
- Loại bỏ rào cản phi thuế quan: Mỹ chỉ trích Việt Nam áp dụng các biện pháp như yêu cầu đăng ký phức tạp, tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe, hoặc hạn chế nhập khẩu hàng tái chế. Việt Nam cần đơn giản hóa thủ tục hải quan, giảm bớt các quy định này để thể hiện thiện chí.

5. Tận dụng ngoại giao "cây tre" và mối quan hệ cá nhân
- Chiến lược ngoại giao linh hoạt: Việt Nam có thể áp dụng "ngoại giao cây tre" (bamboo diplomacy) để vừa mềm dẻo, vừa kiên định. Ví dụ, Thủ tướng Phạm Minh Chính từng nói đùa sẽ "đánh golf cả ngày" với Trump nếu điều đó mang lại lợi ích cho Việt Nam – một cách tiếp cận thân thiện, cá nhân hóa có thể gây thiện cảm với Trump.
- Khai thác mối quan hệ cá nhân: Trump thường bị ảnh hưởng bởi các mối quan hệ cá nhân (như với cựu Thủ tướng Nhật Shinzo Abe). Việt Nam có thể mời Trump thăm chính thức hoặc tham gia các sự kiện lớn tại Việt Nam để củng cố quan hệ.

6. Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu
- Giảm phụ thuộc vào Mỹ: Dù không trực tiếp làm giảm thuế đối ứng, việc mở rộng thị trường xuất khẩu sang EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, hoặc ASEAN sẽ giúp Việt Nam giảm thiệt hại nếu thuế 46% được áp dụng. Điều này cũng tạo vị thế đàm phán tốt hơn với Mỹ, khi Việt Nam không còn quá phụ thuộc vào thị trường Mỹ.
- Tận dụng các FTA: Các hiệp định thương mại tự do (FTA) như CPTPP, EVFTA, hoặc RCEP có thể là công cụ để Việt Nam tăng xuất khẩu sang các khu vực khác với thuế suất ưu đãi.

7. Phản biện cơ sở tính thuế của Mỹ
- Làm rõ số liệu thuế 90%: Mỹ cho rằng Việt Nam áp thuế 90% lên hàng Mỹ, nhưng con số này dựa trên công thức lấy thâm hụt thương mại chia cho kim ngạch xuất khẩu (123,5 / 136,6 ≈ 90%), chứ không phản ánh thuế suất thực tế (trung bình MFN của Việt Nam chỉ 9,4% theo WTO). Việt Nam cần cung cấp dữ liệu chính thức và yêu cầu Mỹ làm rõ phương pháp tính toán, từ đó tranh thủ sự ủng hộ của các tổ chức quốc tế như WTO.

Tình hình thực tế và triển vọng
Hiện tại, Việt Nam đã có những bước đi tích cực:
- Ngày 6/4/2025, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng AmCham tại Hà Nội đã gửi thư tới Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick, đề nghị hoãn thuế 46% và nhấn mạnh lợi ích đôi bên.
- Việt Nam cũng cam kết mua thêm hàng Mỹ và cho phép Starlink (của Elon Musk, người thân cận với Trump) thử nghiệm tại Việt Nam – một động thái mang tính chiến lược.

Nếu Việt Nam thực hiện đồng bộ các biện pháp trên, đặc biệt là giảm thâm hụt thương mại và chứng minh thiện chí qua hành động cụ thể, khả năng Mỹ giảm thuế đối ứng từ 46% xuống mức thấp hơn (hoặc thậm chí bỏ hẳn) là hoàn toàn khả thi. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng phụ thuộc vào sự linh hoạt của Việt Nam và mức độ cứng rắn trong chính sách thương mại của Trump. Trong 90 ngày tới, đây sẽ là giai đoạn quyết định để Việt Nam thay đổi cục diện!

Các cụ đọc xong thấy khả năng kéo mức 46% xuống có khả thi không?