Nâng hạng FTSE - Việt Nam tiếp tục đợi chờ

Trong thông báo của FTSE cho kỳ Xem xét nâng hạng tháng 3/2025, Việt Nam vẫn chưa được nâng hạng lên Thị trường Mới nổi Sơ cấp. Giống như các lần xem xét trước, Việt Nam vẫn chưa thỏa tiêu chí “Chu kỳ thanh toán (DvP)” và “Thanh toán – chi phí liên quan đến các giao dịch không thành công.

Kết quả này cũng nằm trong kỳ vọng của chúng tôi khi việc triển khai Non-prefunding chỉ mới được khoảng 5 tháng và chưa có đủ dữ liệu để FTSE đánh giá tính hiệu quả của quy trình này. Tuy vậy, chúng tôi vẫn cho rằng Việt Nam hoàn toàn có thể đạt đủ điều kiện để nâng hạng trong năm nay, cụ thể hơn là trong kỳ review Tháng 9 của FTSE.

Trước đó, thông tư 68/2024/TT-BTC được ban hành và chính thức có hiệu lực từ ngày 2/11/2024, trong đó có điều khoản liên quan tới việc giao dịch Non-prefunding đối với NĐT tổ chức nước ngoài, là một bước tiến lớn trong tiến trình nâng hạng. Hiện tại, UBCK nhà nước đang tích cực làm việc FTSE Russell và các NĐT nước ngoài để ghi nhận các ý kiến đánh giá, với tham vọng có thể nâng hạng TTCK lên Thị trường Mới nổi Sơ cấp. Dù vậy, sau gần 6 tháng, FTSE vẫn cho rằng cần thêm thời gian để tiếp tục theo dõi thị trường và tìm kiếm phản hồi từ những người tham gia thị trường về mô hình NPF và việc quản lý các giao dịch không thành công.

Ngoài ra, như trong các kỳ review trước, FTSE Russell đánh giá Việt Nam cần phải cải thiện quy trình đăng ký tài khoản mới và đưa ra một cơ chế hiệu quả để tạo điều kiện thuận lợi cho giao dịch giữa các nhà đầu tư nước ngoài trong các chứng khoán đã đạt hoặc đang tiến gần đến giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL). Tuy vậy, những điều kiện này không phải là điều kiện bắt buộc để nâng hạng.

Với việc hệ thống KRX được ra mắt ngày 5 tháng 5 năm 2025, và tại thời điểm kỳ xem xét tháng 9 năm 2025 cũng là lúc mô hình NPF vận hàng được gần 1 năm, khả năng cao FTSE sẽ cho Việt Nam nâng hạng trong kỳ review này. Dù vậy, phải đến tháng 3 năm 2026, các cổ phiếu Việt Nam mới chính thức lọt rổ các cổ phiếu Thị trường Mới nổi Sơ cấp.

Hiện nay, hệ thống KRX đã đến giai đoạn kiểm thử - giai đoạn cuối cùng trong quá trình triển khai chính thức – kéo dài từ ngày 17/03/2025 đến ngày 11/4/2025. Theo kế hoạch, các công ty chứng khoán sẽ thử nghiệm giao dịch như ngày bình thường. Hệ thống giao dịch KRX được kỳ vọng sẽ mang đến nhiều tính năng mới cho thị trường như (i) rút ngắn chu kỳ thanh toán từ T+2.5 xuống còn T+0 (ii) cho phép mua bán cổ phiếu trong ngày (T+0). Ngoài ra, hệ thống còn có bao gồm nghiệp vụ bán khống (short-selling). Tuy vậy, pháp luật Việt Nam dù đã công nhận bán khống chứng khoán là một phương thức giao dịch nhưng những quy định hiệ hành vẫn chưa đầy đủ để thực hiện nghiệp vụ này.