Nếu không dám mơ lớn, dân tộc mãi nhỏ bé_Phần 2

CÁI GIÁ CỦA TẦM NHÌN & TRÁCH NHIỆM CỦA KẺ ĐI SAU.​

Khát vọng là mồi lửa. Nhưng để biến khát vọng thành hiện thực, dân tộc đi sau luôn phải trả một cái giá rất đắt. Đây không còn là câu chuyện “có nên mơ lớn hay không”, mà là câu hỏi nghiêm túc: chúng ta – với tư cách một quốc gia – có sẵn sàng đồng hành để những doanh nghiệp tiên phong thực sự sống được, trưởng thành được hay không.Chúng ta đã quen với những ngành dễ làm, lãi nhanh, vốn ít. Quen với gia công, buôn bán, dịch vụ. Vì vậy, khi một doanh nghiệp Việt chọn bước vào công nghiệp nền tảng – từ ô tô, pin, công nghệ cho đến hạ tầng – phản xạ tự nhiên của xã hội là nghi ngại, thậm chí là kết luận vội vàng. VinFast lỗ, nhiều người gọi đó là “đốt tiền”. Nhưng phần lớn các quốc gia công nghiệp đều phải trải qua giai đoạn dài trả “học phí” trước khi có thành quả. Toyota, Hyundai, BYD – không ai tránh được điều đó. Khác biệt duy nhất là họ có một quốc gia kiên nhẫn đứng phía sau. Điều mà nhiều người chưa nhìn thấy là: nếu một dân tộc không dám trả học phí, thì dân tộc đó không bao giờ có ngành công nghiệp của riêng mình. Một doanh nghiệp có thể liều, nhưng một quốc gia phải đủ kiên nhẫn. Nếu mỗi lần khó khăn, xã hội lại vội vàng kết liễu niềm tin, thì chúng ta sẽ mãi mắc kẹt trong các ngành thấp nhất của chuỗi giá trị.

Thách thức lớn hơn là đây không phải cuộc chơi công bằng. Một doanh nghiệp Việt làm xe phải đối đầu với Toyota, Tesla, Hyundai – những gã khổng lồ được chống lưng bởi cả hệ sinh thái và thị trường nội địa hàng trăm triệu, thậm chí cả tỷ dân. Một doanh nghiệp Việt làm công nghệ phải cạnh tranh với Google, Samsung. Trong cuộc chiến bất đối xứng này, doanh nghiệp nếu đứng một mình thì chắc chắn sẽ thua. Điểm tựa duy nhất để cân bằng cuộc chơi đó không thể chỉ là vốn. Nó phải là ý chí của cả quốc gia: sự ủng hộ đúng mực của người tiêu dùng, chính sách khuyến khích ngành mới, hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ đi cùng, và một xã hội hiểu rằng công nghiệp hóa không phải phép màu 1-2 năm. Thế giới từng chứng kiến Hàn Quốc đứng sau Samsung, Nhật đứng sau Toyota, Trung Quốc đứng sau BYD và Huawei. Không có ý chí quốc gia, không có doanh nghiệp tiên phong nào đủ sức đi đến cuối đường. Và quan trọng hơn hết, chúng ta phải học cách chấp nhận thất bại. Một dân tộc muốn đổi mới mà lại sợ vấp ngã thì không thể có tương lai lớn. Trong công nghiệp, thất bại không phải dấu chấm hết. Nó là dữ liệu, là kinh nghiệm, là nền móng mà thế hệ sau có thể đi nhanh hơn. Một đất nước không dám thử, không dám sai, thì mãi mãi không thể tạo ra điều gì vượt trội.
Nếu như ở phần 1 tôi cho rằng Việt Nam phải lớn. Ở phần này sẽ nhấn mạnh rằng để lớn, chúng ta phải chấp nhận trả giá – bằng tiền, bằng thời gian, bằng kiên nhẫn, và bằng sự đồng hành của toàn xã hội. Vingroup chỉ là ví dụ cụ thể nhất hiện tại. Điều thật sự quan trọng là cách chúng ta đối xử với những người dám đi trước. Vì sự trường tồn của bất kỳ doanh nghiệp tiên phong nào không chỉ phụ thuộc vào họ, mà phụ thuộc vào một dân tộc phía sau họ có đủ bản lĩnh để cùng mơ lớn hay không.

Nếu muốn thoát khỏi cái vòng luẩn quẩn “quốc gia nhỏ thì ước mơ cũng nhỏ”, chúng ta phải tự hỏi: liệu chúng ta có dám kiên nhẫn trả giá cho một tương lai lớn hơn, hay chúng ta chọn an toàn để mãi mãi nhỏ bé?