Nghệ thuật lựa chọn cổ phiếu (phần 2) cụ Charlie Munger....

*** Chào các bác, cùng nhau bàn luận về phương pháp chọn cổ phiếu nhé.
NGHỆ THUẬT LỰA CHỌN CỔ PHIẾU (Phần 2) - Cụ Charlie Munger
Câu hỏi đầu tiên là, “Bản chất của thị trường cổ phiếu là gì?” Và điều đó đưa bạn thẳng đến lý thuyết thị trường hiệu quả mà sẽ trở thành mốt nhất thời, hoàn toàn là mốt nhất thời rất lâu sau khi tôi tốt nghiệp trường luật.
Và nó khá thú vị bởi vì một trong những nhà kinh tế học vĩ đại nhất thế giới là cổ đông lớn của Berkshire Hathaway và đã ở đó một thời gian dài. Sách giáo khoa của ông ta luôn luôn giảng dạy rằng thị trường cổ phiếu là hoàn toàn hiệu quả và không ai có thể đánh bại nó. Nhưng tiền của chính ông ta lại đi vào Berkshire và làm cho ông ta giàu có. Vì thế, như Pascal trong ván cược nổi tiếng, ông phòng ngừa khoản cược của ông.
Liệu thị trường cổ phiếu quá hiệu quả đến mức con người không thể đánh bại nó? À, lý thuyết thị trường hiệu quả rõ ràng gần đúng, nghĩa là thị trường khá hiệu quả và khá khó cho bất kỳ ai đánh bại thị trường với khoảng cách lớn như là một người chọn cổ phiếu chỉ bằng trí thông minh và làm việc theo cách có kỷ luật.
Thật vậy, kết quả trung bình phải là kết quả trung bình. Theo định nghĩa, mọi người không thể đánh bại thị trường. Như tôi thường nói, quy tắc cứng rắn của cuộc sống là chỉ có 20% số người có thể đứng trong nhóm 1/5 người đứng đầu. Đó là cách mọi thứ diễn ra. Vì thế câu trả lời là nó hiệu quả một phần và không hiệu quả một phần.
Và, nhân tiện, tôi có một cái tên cho những người tin vào lý thuyết thị trường hiệu quả là “điên rồ”. Đó là một lý thuyết nhất quán về trí tuệ, giúp họ thực hiện những phép toán. Vì thế tôi hiểu sự cám dỗ của nó đối với những người có tài năng toán học to lớn. Nó chỉ có một khó khăn trong đó giả định cơ bản không gắn chặt với thực tế.
Ngoài ra, đối với người có một cây búa, mọi vấn đề trông như một cái đinh. Nếu bạn giỏi xử lý toán học cao cấp theo một cách nhất quán, tại sao không đưa ra một giả định giúp bạn sử dụng công cụ của bạn?
Mô hình tôi thích có phần đơn giản. Những gì diễn ra trong thị trường cổ phiếu thường là hệ thống cá cược ở đường đua. Nếu bạn ngừng suy nghĩ về nó, một hệ thống cá cược là một thị trường. Mọi người đến đó và đặt cược và lợi thế thay đổi dựa trên những gì đặt cược. Đó chính là những gì xảy ra trong thị trường cổ phiếu.
Bất kỳ gã ngốc nào có thể thấy rằng một con ngựa mang theo một trọng lượng nhẹ có thành tích tuyệt vời và một vị thế tốt… có thể chiến thắng hơn là một con ngựa có thành tích tệ hại và trọng lượng lớn và vân vân. Nhưng nếu bạn nhìn vào tỷ lệ cược, con ngựa yếu đặt 1 ăn 100, trong khi con ngựa khoẻ đặt 2 ăn 3. Thì không rõ ràng là về mặt thống kê đâu là khoản cược tốt nhất sử dụng toán học của Fermat và Pascal. Giá cả đã thay đổi theo một cách mà rất khó đánh bại hệ thống.
Và sau đó đường đua lấy 17% từ trên xuống. Vì thế không chỉ bạn phải khôn hơn tất cả những tay cá cược khác, mà bạn phải khôn hơn họ với một khoảng cách lớn mà tính trung bình, bạn có thể đủ tiền để lấy 17% từ tổng các khoản cược của bạn và đưa nó cho nhà cái trước khi phần còn lại tiền của bạn có thể sử dụng.
Với những tính toán đó, có thể chiến thắng trong trò đua con ngựa chỉ bằng cách sử dụng trí thông minh của một người hay không? Trí thông minh có thể có lợi thế, bởi vì nhiều người không biết gì vẫn đi ra và đặt cược các con số may mắn và vân vân. Do đó, một số người thực sự không suy nghĩ gì ngoại trừ hiệu quả của con ngựa và khôn ngoan và toán học có thể có lợi thế rất đáng kể, nếu không có chi phí gây ra bởi nhà cái.
Không may, những gì mà lợi thế của một tay cá ngựa khôn ngoan trong hầu hết trường hợp là giảm đi thua lỗ trung bình của anh ta trong một ván cược từ 17% mà anh ta có thể lỗ nếu anh ta có được kết quả trung bình có lẽ là 10%. Tuy nhiên, thực sự có một số ít người có thể chiến thắng sau khi trả toàn bộ 17%.
Tôi thường chơi Poker khi tôi còn trẻ với một gã chỉ kiếm sống bằng việc đánh cược ở các cuộc đua ngựa… Bây giờ đua ngựa là một thị trường khá không hiệu quả. Bạn không có đủ thông minh để đánh bại đường đua ngựa mà bạn thực hiện ở những cuộc đua thông thường. Những gì gã đánh bài poker của tôi có thể làm là nghĩ về những cuộc đua ngựa như là nghề chính của anh ta. Và anh ta sẽ chỉ đánh cược thỉnh thoảng kh
i anh ta thấy một ván cược định giá sai xuất hiện. Và bằng cách làm như thế, sau khi trả toàn bộ phần cho nhà cái – mà tôi giả định là khoảng 17% - anh ta kiếm một khoản lớn.
Bạn phải nói rằng điều đó là hiếm. Tuy nhiên, thị trường không hiệu quả hoàn toàn. Và nếu nó không ủng hộ cho khoản phí 17% to lớn đó, nhiều người sẽ thường xuyên đánh bại nhiều người khác ở các cuộc đua ngựa. Đó là hiệu quả, đúng vậy. Nhưng nó không hoàn toàn hiệu quả. Và với đủ khôn ngoan và cuồng tín, một số người sẽ có kết quả tốt hơn những người khác.
Thị trường cổ phiếu hoạt động theo cách tương tự ngoại trừ là khoản phí nhà cái thấp hơn nhiều. Nếu bạn lấy chi phí giao dịch – khoảng chênh lệch giữa giá chào mua và chào bán cộng với hoa hồng và nếu bạn không giao dịch quá năng động, bạn đang nói về những khoản phí giao dịch khá thấp. Vì thế với đủ cuồng tín và đủ kỷ luật, một số người khôn ngoan sẽ có những kết quả tốt hơn trung bình.
Nó không dễ dàng. Và, dĩ nhiên, 50% sẽ kết thúc ở nửa dưới và 70% sẽ kết thúc ở 70% thấp nhất. Nhưng một số người sẽ có một lợi thế. Và trong hoạt động có chi phí giao dịch khá thấp, họ sẽ có kết quả tốt hơn trung bình trong việc lựa chọn cổ phiếu.
Làm thế nào bạn trở thành một trong những người chiến thắng – theo nghĩa tương đối – thay vì kẻ thua cuộc?
Ở đây, một lần nữa, hãy nhìn vào hệ thống cá cược. Tối hôm qua hoàn toàn tình cờ, tôi đã ăn tối với chủ tịch Santa Anita. Ông nói rằng có 2 hoặc 3 tay cá cược, người có một sắp xếp tín dụng với họ, bây giờ họ đang đặt cược trên đường đua, người thực sự đánh bại nhà cái. Họ đang gửi tiền ra ngoài sau khi trả phí cho Las Vegas, nhân tiện, đối với những người thực sự chiến thắng một chút, sau khi trả toàn bộ tiền phí, họ khôn ngoan về thứ gì đó với nhiều thứ không thể dự đoán được như trò đua ngựa.
Và một thứ là tất cả những tay cá cược chiến thắng trong toàn bộ lịch sử loài người, những người đã đánh bại hệ thống cá cược khá đơn giản, họ rất hiếm khi đặt cược.
Con người không được cho một tài năng đến mức mà họ có thể biết mọi thứ về mọi thứ trong mọi thời điểm. Nhưng nó được cho những người làm việc chăm chỉ - người nhìn và chọn lọc thế giới cho một thứ bị định giá sai mà thỉnh thoảng họ có thể tìm thấy.
Và những người khôn ngoan đặt cược lớn khi thế giới cho họ cơ hội đó. Họ đặt cược lớn khi họ có lợi thế. Và phần thời gian còn lại, họ không làm gì. Điều đó thật đơn giản.
Đó là một khái niệm rất đơn giản. Và đối với tôi nó rõ ràng đúng dựa trên kinh nghiệm không chỉ từ hệ thống đặt cược mà ở mọi nơi khác.
Và tuy nhiên, trong việc quản lý đầu tư, thực tế không ai hoạt động theo cách đó. Chúng tôi hoạt động theo cách đó – tôi đang nói về Buffett và Munger. Và chúng tôi không cô đơn trên thế giới. Nhưng phần lớn con người có một số thứ điên rồ được xây dựng trong đầu họ. Và thay vì đợi chờ cho một thứ gần như chắc chắn và đặt cược, rõ ràng họ gán cho lý thuyết rằng nếu họ hoạt động chăm chỉ hơn hoặc thuê thêm sinh viên từ trường kinh doanh, họ sẽ biết mọi thứ về mọi thứ tại mọi thời điểm.
Đối với tôi, điều đó hoàn toàn điên rồ. Cách để chiến thắng là làm việc, làm việc, làm việc và hy vọng có một ít hiểu biết.
Bao nhiêu hiểu biết bạn cần? À, tôi cho rằng: bạn không cần nhiều trong một cuộc đời. Nếu bạn nhìn vào Berkshire Hathaway và tất cả hàng tỷ tích lũy của nó, 10 hiểu biết hàng đầu giải thích cho hầu hết. Và điều đó đi cùng với một người rất thông minh, Warren, có khả năng nhiều hơn tôi và rất kỷ luật dành hết cuộc đời cho nó. Tôi không có ý nói rằng anh ta chỉ có 10 hiểu biết. Tôi chỉ đang nói rằng hầu hết tiền đến từ 10 hiểu biết đó.
Vì thế bạn có thể có kết quả đầu tư rất đáng kể nếu bạn nghĩ nhiều hơn như một tay chơi cờ bạc chiến thắng. Hãy nghĩ về nó như là một lợi thế lớn chống lại trò chơi hoàn toàn điên rồ với thứ gì đó thỉnh thoảng bị định giá sai. Và bạn có lẽ sẽ không đủ thông minh để tìm hàng ngàn cái trong đời người. Và khi bạn có một vài cái, hãy thực sự đầu tư. Điều đó chỉ đơn giản như thế.
Khi Warren diễn thuyết ở trường kinh doanh, ông nói, “Tôi có thể cải thiện phúc lợi tài chính cuối cùng của bạn bằng cách cho bạn một tấm vé với chỉ 20 khe trên đó để bạn có 20 lỗ - đại diện cho tất cả các khoản đầu tư mà bạn phải thực hiện trong cuộc đời. Và một khi bạn đục hết lỗ trên tấm thẻ, bạn không thể thực hiện bất kỳ khoản đầu tư nào nữa.”
Ông nói, “theo những quy tắc đó, bạn thực sự suy nghĩ cẩn thận về những gì bạn làm và bạn sẽ bị ép buộc đầu tư vào những gì bạn thực sự suy nghĩ. Vì thế bạn sẽ làm tốt hơn nhiều.”
Một lần nữa, đây là một khái niệm có vẻ hoàn toàn rõ ràng đối với tôi. Và đối với Warren, nó dường như hoàn toàn rõ ràng. Nhưng có rất ít người ở tầng lớp kinh doanh ở Mỹ sẽ nói như thế. Đó không chỉ là trí khôn truyền thống.
Đối với tôi, rõ ràng là người chiến thắng phải đặt cược rất chọn lọc. Cũng rõ ràng đối với tôi ngay từ rất sớm trong cuộc đời. Tôi không biết tại sao nó không rõ ràng đối với rất nhiều người khác.
Tôi nghĩ lý do tại sao chúng tôi tham gia vào sự ngu ngốc như thế trong quản lý đầu tư được minh họa tốt nhất bằng một câu chuyện mà tôi kể về gã bán dụng cụ câu cá. Tôi đã hỏi anh ta, “Lạy chúa, chúng màu tím và màu xanh. Liệu cá thực sự ăn những con mồi này? Và anh ta nói, “Thưa ông, tôi không bán cho cá.”
Nhà quản lý đầu tư ở trong vị thế của người bán đồ dùng câu cá đó. Họ giống như gã đang bán muối cho gã thực sự có quá nhiều muối. Miễn là gã đó sẽ mua muối, tại sao họ bán muối. Nhưng đó không phải là những gì thường hoạt động cho người mua lời khuyên đầu tư.
Nếu bạn đầu tư theo kiểu Berkshire Hathaway, sẽ rất khó để được trả tiền như một nhà quản lý đầu tư như họ đang được trả - bởi vì bạn đang nắm giữ một lô cổ phiếu của Wal-Mart và một lô cổ phiếu Coca-Cola và một lô của một số thứ khác. Bạn chỉ ngồi đó. Và khách hàng sẽ trở nên giàu có. Và sau một lúc, khách hàng sẽ nghĩ, “Tại sao tôi đang trả tiền cho gã này một nửa % một năm trên khoản nắm giữ thụ động tuyệt vời của tôi?”
Vì thế những gì có nghĩa đối với nhà đầu tư khác với những gì có nghĩa đối với nhà quản lý. Và, như thường lệ về những vấn đề con người, những gì quyết định hành vi là những động cơ khuyến khích cho người ra quyết định.
Từ tất cả doanh nghiệp, trường hợp ưa thích của tôi về động cơ khuyến khích là Federal Express. Cốt lõi hệ thống của họ tạo ra tính toàn vẹn của sản phẩm là có tất cả máy bay đến một nơi vào nửa đêm và vận chuyển tất cả các kiện hàng từ máy bay này sang máy bay khác. Nếu họ trễ, toàn bộ hoạt động không thể cung cấp một sản phẩm toàn vẹn cho khách hàng của Federal Express.
Và nó luôn luôn xử lý kém. Họ không bao giờ hoàn thành đúng thời gian. Họ thử thuyết phục về đạo đức, đe họa,… Và không có gì hoạt động.
Cuối cùng, một số người có ý tưởng trả cho tất cả những người này không quá nhiều theo giờ, mà nhiều theo ca và khi tất cả được hoàn tất, họ có thể về nhà. À, vấn đề rõ ràng được xử lý trong đêm.
Vì thế có được động cơ khuyến khích đúng đắng là một bài học rất rất quan trọng. Không rõ ràng đối với Federal Express rằng giải pháp là gì. Nhưng có lẽ bây giờ, sau đây nó sẽ thường xuyên hơn trở nên rõ ràng đối với bạn.
Được rồi, bây giờ chúng ta đã nhận ra rằng thị trường là hiệu quả như một hệ thống cá cược với những tay cờ bạc có nhiều khả năng thay vì dự đoán để làm tốt trong đường đua, nhưng không nhất thiết cung cấp bất kỳ lợi thế nào cho những ai đặt cược vào thứ được ưa chuộng.
Trong thị trường cổ phiếu, một số công ty đường sắt vây quanh bởi những đối thủ cạnh tranh tốt hơn và những liên hiệp khó khăn có thể bán ở mức 1/3 giá trị sổ sách. Trái lại, IBM trong thời hoàng kim có thể bán ở mức 6 lần giá trị sổ sách. Vì thế giống như hệ thống cá cược. Bất kỳ gã khờ nào đều thấy rằng IBM có triển vọng kinh doanh tốt hơn đường sắt. Nhưng một khi bạn đặt giá cả vào công thức, không rõ ràng chút nào những gì sẽ hoạt động tốt nhất cho người mua khi lựa chọn giữa 2 cổ phiếu. Vì thế nó rất giống như một hệ thống cá cược. Và, do đó, rất khó đánh bại.
Kiểu phong cách nào nhà đầu tư nên sử dụng như là một người chọn cổ phiếu thường nhằm cố gắng đánh bại thị trường – nói cách khác, để có được kết quả trên trung bình trong dài hạn? Một kỹ thuật tiêu chuẩn hấp dẫn với nhiều người được gọi là “sự luân phiên khu vực”. Bạn tìm ra khi nào dầu mỏ sẽ hoạt động tốt hơn bán lẻ,… Bạn có phần nào đó bay vòng quanh ở trong những khu vực nóng hổi của thị trường, thực hiện những lựa chọn tốt hơn những người khác. Và có lẽ, trong thời gian dài, bạn đi trước.
Tuy nhiên, tôi không biết bất kỳ vòng quay khu vực giàu có thực sự nào. Có lẽ một số người có thể làm thế. Tôi không nói họ không thể. Tất cả những gì tôi biết là tất cả mọi người tôi biết, những người trở nên giàu có và tôi biết nhiều người trong số họ không làm theo cách đó.
Tiếp cận cơ bản thứ hai là tiếp cận mà Ben Graham sử dụng và được ngưỡng mộ nhiều bởi Warren và tôi. Như là một nhân tố, Graham có khái niệm về giá trị đối với chủ sở hữu tư nhân, những gì mà toàn bộ doanh nghiệp có thể bán nếu nó sẵn có. Và điều đó có thể tính toán được trong nhiều trường hợp.
Khi đó, nếu bạn có thể lấy giá cổ phiếu và nhân với số lượng cổ phiếu và có được thứ gì đó là 1/3 hoặc ít hơn giá trị bán hết, ông ấy có thể nói rằng có nhiều lợi thế cho bạn. Thậm chí với một người nghiện rượu cao tuổi đang điều hành một doanh nghiệp chậm chạp, mức giá trị dư thừa đáng kể trên cổ phiếu này hoạt động cho bạn, nghĩa là tất cả các thứ tốt đẹp có thể xảy đến với bạn. Bạn có một biên an toàn rất lớn – như ông ấy nói – bằng việc có giá trị dư thừa to lớn này cho bạn.
Nhưng ông đang hoạt động, nói chung, khi thế giới ở trong cú sốc lớn từ năm 1930 – là sự thu hẹp tồi tệ nhất trong thế giới nói tiếng Anh khoảng 600 năm. Lúa mì ở Liverpool, tôi tin, suy giảm đến mức thấp trong 600 năm, được điều chỉnh lạm phát. Con người bị sốc quá mạnh trong thời gian dài sau đó, mà Ben Graham có thể vận hành quầy Geiger của ông ấy qua lớp bụi từ cuộc sụp đổ những năm 1930 và tìm thấy những thứ bán dưới vốn hoạt động và vân vân.
Và trong những ngày đó, vốn hoạt động thực sự thuộc về cổ đông. Nếu nhân viên không còn hữu ích, bạn sa thải tất cả bọn họ, lấy vốn hoạt động và đưa nó vào trong túi của chủ sở hữu. Đó là cách chủ nghĩa tư bản khi đó hoạt động.
Dĩ nhiên, ngày nay, kế toán không thực tế bởi vì giây phút khi doanh nghiệp bắt đầu thu hẹp, những tài sản quan trọng không còn ở đó. Theo tiêu chuẩn xã hội và những quy tắc pháp lý mới của nền văn minh, quá nhiều thứ được nhân viên sở hữu, giây phút doanh nghiệp đi ngược lại, một số tài sản trên bảng cân đối kế toán không còn ở đó nữa.
Bây giờ, điều đó có thể không đúng nếu bạn điều hành một đại lý ô tô nhỏ. Bạn có thể vận hành nó mà không có kế hoạch tốt nào và đủ thứ vì thế nếu doanh nghiệp trở nên tệ hại, bạn có thể lấy vốn hoạt động của bạn và về nhà. Nhưng IBM không thể, hoặc ít nhất không làm được. Hãy nhìn vào những gì biến mất từ bảng cân đối kế toán khi nó quyết định phải thay đổi quy mô bởi vì thế giới đã thay đổi về công nghệ và bởi vì vị thế thị trường của nó đã suy giảm.
Và về mặt phê phán, IBM là một số ví dụ. Đó là những người xuất sắc, có kỷ luật. Nhưng có đủ sự náo động về thay đổi công nghệ mà IBM rớt xuống khỏi con sóng sau khi lướt thành công 60 năm. Và đó là sự sụp đổ, một bài học khách quan về những khó khăn công nghệ và một trong những lý do tại sao Buffett và Munger không thích công nghệ nhiều. Chúng tôi không nghĩ chúng tôi giỏi về nó, và những thứ lạ lẫm có thể xảy ra.
Ở bất kỳ mức độ nào, rắc rối với những gì tôi gọi là khái niệm Ben Graham cổ điển là thế giới từ từ khôn lên và những món hời rõ ràng thực sự đã biến mất. Bạn có thể vận hành quầy Geiger của bạn qua gạch vụn và nó sẽ không thành công.
Nhưng như bản chất của con người có một cây búa – đối với những người đó, như tôi đã nhắc đến, mọi vấn đề trông giống như một cái đinh mà những người theo Ben Graham phản ứng bằng cách thay đổi kích thước trên quầy Geiger của họ. Thực tế, họ bắt đầu định nghĩa một món hời theo một cách khác. Và họ tiếp tục thay đổi định nghĩa để họ có thể tiếp tục làm những gì họ luôn luôn làm. Và vẫn hoạt động khá tốt. Vì thế hệ thống trí tuệ của Ben Graham là một hệ thống rất tốt.
Dĩ nhiên, phần tốt nhất của tất cả là khái niệm ngài thị trường của ông. Thay vì nghĩ thị trường là hiệu quả, ông xem thị trường là một người có tính khí thất thường, người xuất hiện mỗi ngày. Và một số ngày ông ta nói, “Tôi sẽ bán cho bạn một phần quyền lợi của tôi ít hơn bạn nghĩ nó đáng giá.” Và những ngày khác, ngài thị trường xuất hiện và nói, “Tôi sẽ mua phần của bạn ở mức giá cao hơn bạn nghĩ nó đáng giá.” Bạn có quyền quyết định rằng bạn sẽ mua thêm, bán một phần những gì bạn đã có hoặc không làm gì cả.
Đối với Graham, đó là một điều sung sướng được làm ăn với một người thất thường, người luôn cho bạn chuỗi các lựa chọn. Đó là cách xây dựng tư duy rất quan trọng. Và nó rất hữu ích đối với Buffett, ví dụ, trong toàn bộ cuộc đời trưởng thành của ông.
Tuy nhiên, nếu chúng ta tiếp tục với Graham cổ điển theo cách Ben Graham đã làm, chúng tôi có thể không bao giờ có thành tích mà chúng tôi có. Và đó là bởi vì Graham không cố gắng làm những gì chúng tôi làm.
Ví dụ, Graham không muốn nói chuyện với ban quản lý. Và lý do của ông là, như kiểu giáo sư tốt nhất nhắm bài giảng của ông ta vào số đông khán giả, ông ta cố gắng phát minh ra một hệ thống mà bất kỳ ai đều có thể sử dụng. Và ông ta không cảm thấy rằng những người thông thường có thể chạy vòng quanh và nói chuyện với ban quản lý và học hỏi mọi thứ. Ông ta cũng có một khái niệm rằng ban quản lý sẽ thường che dấu thông tin rất khôn ngoan để lừa dối. Do đó, rất khó khăn. Và điều đó vẫn đúng, dĩ nhiên bản chất của con người là như vậy.
Và như thế khởi hành như là những nhà Graham mà, nhân tiện, hoạt động tốt, chúng tôi từ từ có được những gì tôi gọi là hiểu biết tốt hơn. Và chúng tôi nhận ra rằng một số công ty đang bán ở mức 2 hoặc 3 lần giá trị sổ sách có thể vẫn là một món hời bởi vì xung lượng ngầm trong vị thế của nó, thỉnh thoảng kết hợp với một kỹ năng quản lý khác thường rõ ràng xuất hiện ở một số cá nhân hoặc một số hệ thống.
Và một khi chúng tôi vượt qua rào cản nhận thức rằng một thứ có thể là món hời dựa trên các thang đo định lượng mà có thể làm Graham kinh sợ, chúng tôi bắt đầu nghĩ về những doanh nghiệp tốt hơn.
Và, nhân tiện, lượng lớn tỷ đô la ở Berkshire Hathaway đã đến từ những doanh nghiệp tốt hơn. Phần nhiều 200 hoặc 300 triệu đô la đến từ việc bò xung quanh quầy Geiger của chúng tôi. Nhưng lượng lớn tiền đã đến từ những doanh nghiệp tuyệt vời.
Và thậm chí một số tiền ban đầu đã kiếm được bằng việc tạm thời có mặt trong các doanh nghiệp tuyệt vời. Buffett Partnership, ví dụ, sở hữu American Express và Disney khi chúng sụt giảm mạnh xuống.
Hầu hết nhà quản lý đầu tư ở trong một trò chơi ở đó các khách hàng kỳ vọng họ biết nhiều về nhiều thứ. Chúng tôi không có bất kỳ khách hàng nào có thể sa thải chúng tôi ở Berkshire Hathaway. Vì thế chúng tôi không bị kiểm soát bởi bất kỳ mô hình nào như thế. Và chúng tôi nghĩ đến quan điểm tìm thấy một khoản cược định giá sai này và đổ tiền vào đó khi chúng tôi rất tự tin rằng chúng tôi đúng. Vì thế chúng tôi ít đa dạng hóa. Và tôi nghĩ hệ thống của chúng tôi tốt hơn nhiều.
Tuy nhiên, nói công bằng, tôi không nghĩ nhiều nhà quản lý tiền có thể bán thành công dịch vụ của họ nếu họ sử dụng hệ thống của chúng tôi. Nhưng nếu bạn đang đầu tư cho 40 năm trong một số quỹ lương hưu, những khác biệt nào nó tạo ra nếu con đường từ lúc khởi đầu đến khi kết thúc mấp mô hơn một chút hoặc khác biệt một chút so với con đường của những người khác miễn là tất cả sẽ trở nên tốt đẹp vào phút cuối? Vậy một ít biến động thì có sao đâu.
Trong việc quản lý đầu tư ngày nay, mọi người không chỉ muốn chiến thắng, mà còn muốn con đường kết quả hàng năm không bao giờ lệch nhiều so với con đường tiêu chuẩn ngoại trừ về phía tăng lên. À, đó là một mô hình rất giả tạo và điên rồ. Điều đó trong quản lý đầu tư tương đương với tục bó chân của phụ nữ Trung Quốc. Nó tương đương với những gì Nietzsche muốn nói khi ông ta phê phán một người, người có một cái chân khập khiễng và tự hào về nó.
Đó thực sự là chính bạn đi khập khiễng. Bây giờ, các nhà quản lý đầu tư sẽ nói, “Chúng tôi phải trở thành theo cách đó. Đó là cách chúng tôi được đo lường.” Và họ có thể đúng về cách thức doanh nghiệp bây giờ được xây dựng. Nhưng từ quan điểm của một khách hàng hợp lý, sự điên dại của toàn bộ hệ thống và kéo nhiều người tài năng vào hành động vô ích về mặt xã hội.
Và hệ thống của Berkshire không phải điên rồ. Nó cơ bản đến nỗi thậm chí những người khôn ngoan sẽ có những hiểu biết giới hạn, và thực sự giá trị trong một thế giới cạnh tranh khi chúng tôi chiến đấu chống lại những người khôn ngoan và làm việc chăm chỉ khác.
Và có ý nghĩa khi đổ tiền vào rất ít hiểu biết tốt mà bạn có thay vì giả bộ luôn luôn biết mọi thứ về mọi thứ. Bạn rất có thể làm tốt hơn nhiều nếu bạn bắt đầu làm một số thứ có thể làm được thay vì một số thứ không thể làm được. Điều đó không phải hoàn toàn rõ ràng hay sao?
Bao nhiêu người trong số bạn có 56 ý tưởng sáng chói trong đó bạn có sự tin cậy bằng nhau? Hãy giơ tay lên, làm ơn. Bao nhiêu người trong số các bạn có 2 hoặc 3 hiểu biết mà bạn có một số tin tưởng? Tôi nói đúng mà.
Tôi đã nói rằng hệ thống của Berkshire Hathaway đang thích nghi với bản chất của vấn đề đầu tư như nó thực sự tồn tại.
Chúng tôi thực sự kiếm tiền từ những doanh nghiệp chất lượng cao. Trong một số trường hợp, chúng tôi mua toàn bộ doanh nghiệp. Và trong một số trường hợp, chúng tôi chỉ mua một lượng lớn cổ phiếu. Nhưng khi bạn phân tích những gì đã xảy ra, lượng tiền lớn đã kiếm được trong những doanh nghiệp chất lượng cao. Và hầu hết mọi người khác đã kiếm được nhiều tiền trong những doanh nghiệp chất lượng cao.
Trong dài hạn, thật khó cho một cổ phiếu kiếm được tỷ suất lợi nhuận tốt hơn nhiều doanh nghiệp làm cơ sở cho nó. Nếu doanh nghiệp kiếm được 6% trên vốn trong hơn 40 năm và bạn nắm giữ nó trong 40 năm đó, bạn sẽ không kiếm được nhiều hơn 6% cho dù ban đầu bạn mua nó ở mức chiết khấu rất lớn. Ngược lại, nếu một doanh nghiệp kiếm được 18% trên vốn đầu tư trong 20 hoặc 30 năm, thậm chí bạn trả một mức giá trông có vẻ đắt đỏ, cuối cùng bạn sẽ có kết quả tốt đẹp.
Vì thế mẹo là tham gia vào những doanh nghiệp tốt hơn. Và những doanh nghiệp liên quan đến tất cả những lợi thế quy mô này mà bạn có thể xem xét ảnh hưởng của xung lượng.
Làm thế nào bạn tham gia vào những công ty tuyệt vời này? Một phương pháp là những gì tôi gọi là phương pháp tìm thấy chúng còn nhỏ, tham gia vào chúng khi chúng còn nhỏ. Ví dụ, mua Wal-Mart khi Sam Walton lần đầu tiên bán ra công chúng và vân vân. Và nhiều người cố gắng chỉ làm điều đó. Và đó là một ý tưởng rất hấp dẫn. Nếu tôi là một người đàn ông trẻ, tôi có thể thực sự tham gia vào nó.
Nhưng nó không còn hoạt động cho Berkshire nữa bởi vì chúng tôi có quá nhiều tiền. Chúng tôi không thể tìm thấy bất kỳ thứ gì phù hợp với quy mô của chúng tôi theo cách đó. Bên cạnh đó, chúng tôi ngồi theo cách của chúng tôi. Nhưng tôi quan tâm đến việc thấy chúng nhỏ như là một tiếp cận hoàn toàn thông minh cho ai đó cố gắng với sự kỷ luật. Đó không chỉ thứ gì đó mà tôi đã làm.
Thấy chúng to lớn rõ ràng rất khó bởi vì cạnh tranh. Cho đến nay, Berkshire xoay sở làm điều này. Nhưng chúng tôi có thể tiếp tục làm điều này không? Khoản đầu tư Coca-Cola kế tiếp cho chúng tôi là gì? À, câu trả lời cho câu hỏi đó là tôi không biết. Tôi nghĩ luôn luôn trở nên khó khăn hơn cho chúng tôi.
Và một cách lý tưởng là chúng tôi đã làm nhiều thứ mà bạn tham gia vào một doanh nghiệp tuyệt vời có một nhà quản lý xuất sắt bởi vì quản lý quan trọng. Ví dụ, sẽ tạo ra một khác biệt rất lớn đối với General Electric rằng Jack Welch bước vào thay vì gã tiếp quản Westinghouse – một khác biệt rất lớn. Vì thế ban quản lý cũng quan trọng.
Và một số trong đó có thể dự báo được. Tôi không nghĩ sẽ cần một thiên tài để hiểu rằng Jack Welch là một người hiểu biết hơn và một nhà quản lý tốt hơn đồng đạo của ông ở những công ty khác. Tôi cũng không nghĩ cần thiên tài to lớn để hiểu rằng Disney có xung lượng cơ bản mà rất mạnh và rằng Eisner và Wells là những nhà quản lý rất khác thường.
Vì thế bạn hãy nắm lấy những cơ hội hiếm hoi để bước vào một doanh nghiệp tuyệt vời đang được điều hành bởi một nhà quản lý tuyệt vời. Và, dĩ nhiên, đó là một ngày cực kỳ sung sướng. Nếu bạn không đổ tiền khi bạn có những cơ hội đó, đó là một sai lầm lớn.
Thỉnh thoảng, bạn sẽ thấy một người quá tài năng đến nỗi anh ta có thể làm mọi thứ mà những người có kỹ năng thông thường không thể. Tôi có thể cho rằng Simon Marks là một thế hệ thứ hai ở Marks & Spencer của nước Anh là một người như thế. Patterson là một người như thế ở National Cash Register. Và Sam Walton là một người như thế.
Những người này thực sự xuất hiện và trong nhiều trường hợp, không quá khó nhận ra họ. Nếu họ có một bàn tay hợp lý với sự cuồng tín và thông minh và vân vân mà những người này thường mang tới bữa tiệc thì ban quản lý có thể quan trọng rất nhiều.
Tuy nhiên, tính trung bình, đánh cược vào chất lượng của một doanh nghiệp tốt hơn đánh cược vào chất lượng của ban quản lý. Nói cách khác, nếu bạn phải chọn lựa một, đánh cược vào xung lượng kinh doanh, không phải vào sự xuất sắc của nhà quản lý.
Nhưng, rất hiếm khi bạn tìm thấy một nhà quản lý tốt như thế để bạn khôn ngoan đi theo ông ta vào những gì trông như là một doanh nghiệp tầm thường.
Một cách rất hiệu quả khác mà tôi hiếm khi thấy thảo luận bởi các nhà quản lý đầu tư hoặc bất kỳ ai khác là hiệu quả của thuế. Nếu bạn sẽ mua thứ gì đó mà tích lũy trong 30 năm ở mức 15% một năm và bạn trả một khoản thuế 35% vào lúc cuối cùng, cách điều đó hoạt động là sau thuế, bạn giữ được 13.3% hàng năm.
Trái lại, nếu bạn mua khoản đầu tư tương tự, nhưng phải trả thuế mỗi năm là 35% từ 15% mà bạn kiếm được, thì tỷ suất lợi nhuận của bạn sẽ là 15% trừ đi 35% của 15% hoặc chỉ 9.75% ghép lãi một năm. Vì thế sự khác biệt ở đó là hơn 3.5%. Và những gì 3.5% làm cho các con số trong giai đoạn nắm giữ dài như 30 năm là thực sự kinh ngạc. Nếu bạn ngồi lại trong giai đoạn dài ở những công ty tuyệt vời, bạn có thể có lợi thế rất lớn không gì khác ngoài cách thuế thu nhập hoạt động.
Thậm chí với khoản đầu tư 10% một năm, trả thuế 35% vào cuối cùng cho bạn 8.3% sau thuế như là một kết quả ghép lãi hàng năm sau 30 năm. Trái lại, nếu bạn trả 35% mỗi năm thay vì năm cuối cùng, kết quả hàng năm của bạn giảm xuống 6.5%. Vì thế bạn thêm gần 2% tỷ suất lợi nhuận sau thuế nếu bạn chỉ đạt được tỷ suất sinh lợi trung bình theo tiêu chuẩn lịch sử từ các khoản đầu tư cổ phiếu thường vào những công ty có tỷ lệ trả cổ tức nhỏ.
Về những sai lầm kinh doanh mà tôi đã thấy trong cuộc đời dài, cố gắng tối thiểu hóa thuế quá nhiều là một trong những nguyên nhân thông thường của những sai lầm thực sự ngớ ngẩn. Tôi thấy những sai lầm kinh khủng từ những người bị thúc đẩy quá mức bởi những xem xét thuế.
Warren và tôi về mặt cá nhân không khoan các giếng dầu. Chúng tôi trả thuế của chúng tôi. Và chúng tôi làm rất tốt, cho đến nay. Bất kỳ khi nào một người mang cho bạn một lá chắn thuế từ đây trong cuộc đời, lời khuyên của tôi là đừng mua nó.
Thực tế, bất kỳ khi nào, bất kỳ ai đề nghị bạn bất kỳ thứ gì với một khoản thù lao lớn và một bản cáo bạch 200 trang, đừng mua nó. Thỉnh thoảng, bạn sẽ sai nếu bạn theo quy tắc của Munger này. Tuy nhiên, trong cả đời, bạn sẽ đi trên con đường dài phía trước – và bạn sẽ bỏ lỡ nhiều trải nghiệm không vui mà có thể làm giảm đi tình yêu của bạn dành cho người bạn của bạn.
Có những lợi thế to lớn cho một cá nhân tham gia vào một vị thế ở đó bạn thực hiện một vài khoản đầu tư tuyệt vời và chỉ ngồi đó và đợi: Bạn trả ít cho môi giới. Bạn đang lắng nghe ít điều phi lý hơn. Và nếu nó hoạt động, hệ thống thuế của chính phủ cho bạn thêm 1, 2 hoặc 3 điểm phần trăm lãi kép mỗi năm.
Và bạn nghĩ rằng hầu hết bạn sẽ có được nhiều lợi thế bằng việc thuê tư vấn đầu tư và trả cho họ 1% để chạy quanh, gánh chịu thêm nhiều thuế thay cho bạn? Rất nhiều may mắn.
Có bất kỳ nguy cơ nào trong triết lý này không? Có. Mọi thứ trong cuộc sống đều có nguy cơ. Đầu tư vào những công ty tuyệt vời có hiệu quả không rõ ràng, nên thỉnh thoảng nó trở nên quá mức. Vào thời nhóm 50, mọi người có thể nói công ty nào là công ty tuyệt vời. Vì thế chúng tăng lên đến 50, 60 và 70 lần thu nhập. Và giống như IBM rơi khỏi con sóng, những công ty khác cũng vậy. Như vậy, một thảm họa đầu tư lớn bắt nguồn từ mức giá quá cao. Và bạn phải cảnh giác nguy cơ đó….
Vì thế có những rủi ro. Không có gì là tự động và dễ dàng. Nhưng nếu bạn có thể tìm thấy một công ty tuyệt vời ở mức giá hợp lý và mua nó và ngồi xuống, điều đó có xu hướng diễn ra rất rất tốt, thật vậy, đặc biệt cho một cá nhân.
Trong mô hình cổ phiếu tăng trưởng, có một vị thế phụ: Có những doanh nghiệp thực sự, mà bạn sẽ tìm thấy một vài lần trong cuộc đời, ở đó bất kỳ nhà quản lý nào có thể làm tăng mạnh lợi nhuận chỉ bằng cách tăng giá và họ vẫn chưa làm điều đó. Vì thế họ có sức mạnh đặt giá to lớn chưa dùng đến mà họ đang không sử dụng. Đó là điều cực kỳ dễ làm cuối cùng.
Điều đó tồn tại ở Disney. Thật là một trải nghiệm độc nhất khi dẫn con cháu của bạn đến Disneyland. Bạn đang không làm điều đó thường xuyên. Và có nhiều người trên đất nước này. Và Disney thấy rằng nó có thể tăng giá nhiều và người tham quan vẫn tăng lên.
Vì thế nhiều thành tích tuyệt vời của Eisner và Wells là hoàn xuất sắc nhưng phần còn lại đến từ việc tăng giá ở Disneyland và Disneyworld và thông qua việc bán băng ghi hình các bộ phim hoạt hình cổ điển.
Ở Berkshire Hathaway, Warren và tôi tăng giá See’s Candy nhanh hơn một chút so với những người khác có thể. Và dĩ nhiên, chúng tôi đầu tư vào Coca-Cola – mà có sức mạnh đặt giá chưa khai thác. Và nó cũng có một ban quản lý xuất sắc. Vì thế Goizueta và Keough có thể làm nhiều hơn là chỉ tăng giá. Điều đó thật hoàn hảo.
Bạn sẽ có một vài cơ hội thu lời từ việc tìm thấy những khoản định giá thấp. Thực sự có những người ngoài kia, người không bán mọi thứ cao như thị trường. Và một khi bạn phát hiện ra điều đó, nó giống như tìm kiếm khi thị trường đóng cửa – nếu bạn có can đảm thực hiện niềm tin của mình.
Nếu bạn nhìn vào những khoản đầu tư của Berkshire ở đó nhiều tiền đã kiếm được và bạn thấy những mô hình, bạn có thể thấy rằng chúng tôi 2 lần mua 2 tờ báo thị trấn mà từ đó trở thành một tờ báo. Vì thế chúng tôi thực hiện một vụ cược ở mức độ nào đó…
Một trong số đó, tờ Washington Post mà chúng tôi mua ở mức 20% giá trị dành cho chủ sở hữu tư nhân. Vì thế chúng tôi mua nó trên cơ sở kiểu Ben Graham ở mức 1/5 giá trị rõ ràng và, ngoài ra, chúng tôi đối mặt với một tình huống ở đó bạn có cả tay chơi hàng đầu trong trò chơi mà rõ ràng sẽ kết thúc với một chiến thắng và một ban quản lý liêm chính và thông minh. Đó thực sự là một giấc mơ. Họ là những người ở tầng lớp rất cao – gia đình Katharine Graham. Đó là lý do tại sao nó là một giấc mơ, chắc chắn là một giấc mơ.
Dĩ nhiên, điều đó xảy ra vào khoảng năm 1973 – 1974. Và khi đó gần như năm 1932. Có lẽ đó là kiểu đoạn kết một lần trong 40 năm trong thị trường. Khoản đầu tư đó tăng khoảng 50 lần so với chi phí của chúng tôi.
Nếu tôi là bạn, tôi không thể hy vọng có được bất kỳ khoản đầu tư nào trong cuộc đời tốt như Washington Post vào những năm 1973 và 1974.
Hãy để tôi nhắc đến một mô hình khác. Dĩ nhiên, Gillette và Coke tạo ra những thứ có giá khá thấp và có lợi thế quảng cáo to lớn trên khắp thế giới. Và trong trường hợp Gillette, họ tiếp tục lướt theo công nghệ mới mà khá đơn giản bởi tiêu chuẩn vi mạch. Nhưng đối thủ cạnh tranh rất khó làm được.
Vì thế họ có thể liên tục ở gần lợi thế cải tiến về dao cạo. Có những quốc gia ở đó Gillette có hơn 90% thị phần dao cạo.
GEICO là một mô hình rất thú vị. Đó là một trong 100 mô hình mà bạn phải có trong đầu. Tôi đã có nhiều bạn bè trong doanh nghiệp ốm yếu sắp đặt trò chơi trong một đời dài. Và thực tế tất cả họ sử dụng công thức sau đây mà tôi gọi là công thức phẫu thuật ung thư:
Họ nhìn vào tình trạng lộn xộn, bừa bộn này. Và họ phát hiện ra nếu có bất kỳ thứ gì lành mạnh còn lại mà họ có thể sống dựa vào chính nó nếu họ cắt đi mọi thứ khác. Và nếu họ tìm thấy bất kỳ thứ gì lành mạnh, họ chỉ cắt bỏ mọi thứ khác. Dĩ nhiên, nếu điều đó không hoạt động, họ thanh lý công ty. Nhưng điều đó thường xuyên hoạt động.
Và GEICO có một hoạt động kinh doanh hoàn toàn tuyệt diệu – bị nhấn chìm trong hỗn loạn, nhưng vẫn hoạt động. Bị sai lệch bởi thành công, GEICO đã làm một số thứ ngu ngốc. Họ đã nghĩ rằng, bởi vì họ đang kiếm được nhiều tiền, họ biết mọi thứ. Và họ chịu những thua lỗ lớn.
Tất cả những gì họ phải làm là cắt đi tất cả những thứ điên rồ và quay trở lại hoạt động kinh doanh hoàn toàn tuyệt vời đang nằm ở đó. Và khi bạn nghĩ về nó, đó là một mô hình rất đơn giản. Và nó lặp đi lặp lại.
Và, trong trường hợp của GEICO, hãy nghĩ về tất cả tiền mà chúng tôi kiếm được thụ động… Đó là một doanh nghiệp tuyệt vời kết hợp với một đống điều ngu ngốc mà có thể dễ dàng cắt bỏ. Và mọi người đang bước vào, người mà được thiết kế về mặt tính khí và trí tuệ vì thế họ sẽ cắt bỏ nó. Đó là một mô hình mà bạn muốn tìm kiếm.
Và bạn có thể tìm thấy 1 hoặc 2 hoặc 3 thứ rất tốt trong cả cuộc đời dài. Và bạn có thể tìm thấy 20 hoặc 30 đủ tốt để trở nên hữu ích.
Cuối cùng, một lần nữa tôi muốn nói về quản lý đầu tư. Đó là một hoạt động kinh doanh vui vẻ bởi vì dựa trên cơ sở ròng, toàn bộ hoạt động kinh doanh quản lý đầu tư cùng với nhau không mang đến giá trị gia tăng cho tất cả những người mua kết hợp lại. Đó là cách nó phải hoạt động.
Dĩ nhiên, điều đó không đúng về ống nước và không đúng về y khoa. Nếu bạn sẽ theo nghề nghiệp trong ngành quản lý đầu tư, bạn đối mặt với một tình huống rất chuyên biệt. Và hầu hết những nhà quản lý đầu tư xử lý điều này với sự từ chối tâm lý đúng như một người chữa bệnh bằng phương pháp nắn bóp. Đó là một phương pháp tiêu chuẩn xử lý những giới hạn của tiến trình quản lý đầu tư. Nhưng nếu bạn muốn sống cuộc sống tốt nhất, tôi mong mỗi bạn không sử dụng trạng thái từ chối tâm lý.
Tôi nghĩ một số ít có chọn lọc một tỷ lệ % nhỏ những nhà quản lý đầu tư có thể mang đến giá trị gia tăng. Nhưng tôi không nghĩ một mình sự thông minh là đủ để làm thế. Tôi nghĩ rằng bạn phải có một chút kỷ luật thực hiện quyết định và thực hiện đầu tư nếu bạn muốn tối đa hóa cơ hội trở thành một người cung cấp tỷ suất lợi nhuận thực trung bình cho khách hàng trong dài hạn.
Nhưng tôi đang nói về những nhà quản lý đầu tư tham gia vào việc chọn cổ phiếu thường. Tôi không thể biết ở nơi khác. Tôi nghĩ ở đó có thể tốt đối với những người rất thông minh về tiền tệ và thứ này thứ kia và những thứ khác mà họ có thể đạt được thành tích tốt trong dài hạn, hoạt động trên một quy mô khá lớn theo cách đó. Nhưng điều đó không xảy ra đối với hoàn cảnh của tôi. Tôi đang nói về việc chọn cổ phiếu ở Mỹ.
Tôi nghĩ khó cung cấp nhiều giá trị gia tăng cho khách hàng quản lý đầu tư, nhưng điều đó không phải không thể.