Nhà đầu tư sẽ không còn được hỗ trợ mạnh mẽ từ các NHTM, từ đó sẽ giảm khả năng quay vòng vốn và tác

Nhà đầu tư sẽ không còn được hỗ trợ mạnh mẽ từ các NHTM, từ đó sẽ giảm khả năng quay vòng vốn và tác

Thị trường chứng khoán: Sẽ "đói tiền"!
Thứ năm, 21.02.2008, 05:52pm (GMT+7)
Trực tiếp và dễ thấy nhất là nhà đầu tư sẽ không còn được hỗ trợ mạnh mẽ từ các NHTM, từ đó sẽ giảm khả năng quay vòng vốn và tác động đến sức cầu trên thị trường

Tăng dự trữ bắt buộc: khởi đầu chính sách tiền tệ "thắt chặt"

Trước diễn biến phức tạp của chỉ số giá tiêu dùng trong năm 2007 và đầu tháng 1/2008, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã ban hành các giải pháp nhằm kiểm soát chặt chẽ tốc độ tăng trưởng tín dụng và tổng phương tiện thanh toán của các tổ chức tín dụng (TCTD). Bước đi đầu tiên là, ngày 16/1/2008, NHNN ban hành Quyết định số 187/2008/QĐ-NHNN điều chỉnh dự trữ bắt buộc đối với ngân hàng, tăng thêm 1% ở các loại tiền gửi được ban hành (trước đó, tháng 6/2007, NHNN đã ban hành Quyết định 1141 để tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc lên gấp đôi). Nếu so sánh với tỷ lệ dự trữ bắt buộc tại Quyết định 1141/2007 thì mức tăng 1% là không lớn. Tuy nhiên, nếu xem xét số tiền mà các TCTD phải hút từ lưu thông về thì không nhỏ, đặc biệt trong bối cảnh thị trường tiền tệ và chứng khoán đang trong thời điểm nhạy cảm như hiện nay. Dự trữ bắt buộc được tính toán trên cơ sở số dư tiền gửi huy động bình quân của từng loại tiền gửi phải dự trữ bắt buộc tại Hội sở chính và các chi nhánh của TCTD trong kỳ xác định dự trữ bắt buộc và tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Với cách tính như vậy, chỉ tính riêng 4 NHTM quốc doanh, số tiền hút từ lưu thông về đã vào khoảng 4.000 tỷ đồng (nếu tính tổng số các TCTD hiện nay thì con số ước khoảng 15.000 - 20.000 tỷ đồng). Rõ ràng, việc tăng dự trữ bắt buộc (dù mức điều chỉnh nhỏ) sẽ tác động đến khả năng cho vay và chi phí vốn của các TCTD.



Điều chỉnh lãi suất cơ bản sau nhiều năm giữ vững

Sau 3 năm giữ vững mức lãi suất cơ bản ở mức 8,25%/năm (kể từ tháng 12/2005), ngày 30/1/2008, NHNN đã ban hành Quyết định đồng loạt điều chỉnh tăng các mức lãi suất chủ đạo: lãi suất cơ bản; lãi suất tái cấp vốn và lãi suất chiết khấu. Luật NHNN có quy định: "Ngân hàng Nhà nước xác định và công bố lãi suất cơ bản và lãi suất tái cấp vốn"; "Lãi suất cơ bản là lãi suất do Ngân hàng Nhà nước công bố làm cơ sở cho các tổ chức tín dụng ấn định lãi suất kinh doanh". Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, lãi suất cơ bản do NHNN Việt Nam công bố tỏ ra vô hiệu đối với các NHTM. Thực tế cho thấy, lãi suất cho vay và lãi suất huy động của các NHTM thường cao hơn nhiều so với lãi suất cơ bản mà NHNN công bố. Do vậy, việc điều chỉnh tăng lãi suất cơ bản lên 8,75%/năm như hiện nay thực sự không tác động nhiều và ảnh hưởng đến mặt bằng lãi suất trên thị trường tiền tệ. Chỉ có điều, câu hỏi mà nhiều nhà phân tích đặt ra vẫn không có câu trả lời: liệu lãi suất cơ bản có phải là lãi suất định hướng nữa không?

Mặt khác, bên cạnh thay đổi lãi suất cơ bản thì động thái tăng lãi suất tái cấp vốn và lãi suất chiết khấu của NHNN cho thấy tín hiệu thắt chặt tiền tệ, hạn chế cung tiền từ NHNN thông qua các công cụ tái cấp vốn. Tăng lãi suất tái cấp vốn và lãi suất chiết khấu sẽ làm tăng chi phí của các NHTM, từ đó hạn chế khả năng vay vốn thông qua nghiệp vụ "cửa sổ chiết khấu". Điều này sẽ làm giảm khả năng cho vay của các NHTM đối với khách hàng.



Chỉ thị 03 và Quyết định 03 dưới góc độ kiểm soát lạm phát?

Khoan nói đến tác động của Chỉ thị 03 và Quyết định 03 mới đây của NHNN đến TTCK, mà hãy đứng trên góc độ NHNN là cơ quan quản lý hệ thống ngân hàng: Việc ban hành Chỉ thị 03 và Quyết định 03 nhằm kiểm soát chặt chẽ mức tăng trưởng tín dụng quá nóng của các NHTM, nhất là đối với lĩnh vực cho vay kinh doanh chứng khoán nhằm đảm bảo an toàn hệ thống và kiểm soát mức tăng nhanh của CPI.

Tuy nhiên, với sự tăng trưởng mạnh mẽ của TTCK trong nửa đầu năm 2007, cả hai mục tiêu tăng trưởng tín dụng và tổng phương tiện thanh toán đã vượt quá chỉ tiêu mà NHNN đề ra cho cả năm 2007. Có nhiều nguyên nhân làm tổng phương tiện thanh toán và tín dụng tăng mạnh, nhưng lý do chính vẫn là các TCTD đã đẩy mạnh cho vay tiền kinh doanh chứng khoán. Đặc biệt đối với khối NHTMCP (nhất là các NHTMCP nông thôn), do hạn chế cả về thị phần huy động và cho vay nên khối này đã tập trung chủ yếu vào mảng cho vay kinh doanh chứng khoán. Theo báo cáo của NHNN, trước khi ban hành Chỉ thị 03, cho vay kinh doanh chứng khoán của các NHTMCP nông thôn chiếm trên 20% tổng dư nợ (một số NHTMCP có tỷ lệ cho vay kinh doanh chứng khoán còn cao hơn mức 20%). Thông qua việc kiểm soát chặt chẽ lượng cung tiền cho vay kinh doanh chứng khoán của các NHTM, kết hợp với các giải pháp đồng bộ khác, NHNN cho rằng sẽ hạn chế được mức tăng của tổng phương tiện thanh toán và tín dụng, từ đó kiềm chế được lạm phát.



Bắt buộc các TCTD mua Tín phiếu NHNN: mệnh lệnh hành chính?

Kết hợp với các công cụ chính sách tiền tệ gián tiếp và trực tiếp trong thời gian qua, ngày 13/2/2008, NHNN đã ban hành Quyết định số 346/QĐ-NHNN về việc phát hành Tín phiếu NHNN bằng VND dưới hình thức bắt buộc đối với các TCTD, theo đó tổng giá trị Tín phiếu NHNN phát hành bắt buộc đợt này là 20.300 tỷ đồng (được phát hành dưới hình thức ghi sổ). Động thái này cho thấy, NHNN đã triển khai mạnh mẽ các công cụ chính sách tiền tệ nhằm hút lượng tiền lớn từ lưu thông, kiểm soát chặt chẽ mức tăng CPI ngay từ đầu năm 2008. Điểm đáng nói trong Quyết định này là, các TCTD bắt buộc phải mua Tín phiếu trong đợt phát hành của NHNN, ngoài ra không được sử dụng Tín phiếu này để vay vốn NHNN thông qua nghiệp vụ "cửa sổ chiết khấu". Do vậy, các TCTD phải chuẩn bị lượng tiền đồng không nhỏ để mua Tín phiếu NHNN mà không thể quay vòng vốn từ số Tín phiếu phải nắm giữ. Điều này sẽ gây không ít khó khăn cho các TCTD, do phải hạn chế các khoản cho vay thông thường, tăng cường huy động vốn để đáp ứng quy định của NHNN. Đặc biệt trong tình hình khan hiếm tiền đồng như hiện nay, nhiều TCTD sẽ phải tính toán và điều chỉnh các chỉ tiêu trong năm 2008 về huy động và cho vay ngay, nếu không sẽ đối mặt với nhiều khó khăn. Vấn đề đặt ra là, liệu bắt buộc các TCTD phải mua Tín phiếu NHNN có phải là giải pháp mang tính mệnh lệnh hành chính không? Bởi vì, việc tham gia mua Tín phiếu NHNN hay các giấy tờ có giá khác như Trái phiếu Chính phủ, Tín phiếu Kho bạc... đều dựa trên khả năng, nhu cầu về vốn và lợi ích kinh tế từ phía các TCTD.



Tác động đến TTCK trong năm 2008?

Hiện nay, các NHTM vẫn hỗ trợ tích cực nhà đầu tư thông qua hàng loạt các nghiệp vụ như cho vay ứng trước tiền bán, cầm cố, thế chấp chứng khoán, hỗ trợ vốn tham gia đấu giá cổ phần... Nhờ các nghiệp vụ này, nhà đầu tư dễ dàng quay vòng vốn để kinh doanh chứng khoán, điều này gián tiếp kích cầu trên thị trường. Có thể khẳng định rằng, với các giải pháp điều hành chính sách tiền tệ thắt chặt trong thời gian qua của NHNN sẽ tác động nhất định đến TTCK trong năm 2008, có những giải pháp sẽ tác động tức thời nhưng có những giải pháp sẽ có độ "trễ".

Việc hút một lượng tiền lớn từ lưu thông thông qua các giải pháp: tăng dự trữ bắt buộc, tăng lãi suất chủ đạo; thắt chặt cho vay kinh doanh chứng khoán; bắt buộc các TCTD mua Tín phiếu sẽ khiến nguồn vốn dành cho TTCK từ hệ thống ngân hàng bị bó hẹp. Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp và dễ thấy nhất là nhà đầu tư sẽ không còn được hỗ trợ mạnh mẽ từ các NHTM thông qua các nghiệp vụ nêu trên, từ đó sẽ giảm khả năng quay vòng vốn và tác động đến sức cầu trên thị trường. Trong thời gian tới, tác động của các giải pháp điều hành chính sách tiền tệ sẽ càng rõ rét hơn do TTCK sẽ bị tác động bởi các nhân tố như: diễn biến phức tạp của TTCK thế giới; hạn nộp tiền mua cổ phiếu SABECO sắp tới mà thiếu sự hỗ trợ vốn của các NHTM; các đợt IPO lớn của các doanh nghiệp trong năm 2008; lòng tin của nhà đầu tư về sự ổn định của TTCK vẫn chưa được cải thiện...