Nỗi đau và chiêm nghiệm => cần có để thành công

với thị trường chứng khoán, có lẽ nhà đầu tư nào cũng muốn đạt được thành công mà không gặp khó khăn, không gặp thất bại và sợ hãi. Nhưng thị trường chứng khoán với những con sóng lên xuống, và với những đợt giảm giá mạnh, tâm lý con người lại trở thành kẻ thù của các nhà đầu tư khi làn sóng bán ồ ạt xuất hiện. Tất cả nhà đầu tư, để sống sót trong thị trường, đều phải trải qua những giai đoạn khổ ải, khi chúng ta chạm xuống đáy.

Khi VNIndex vượt 1,520, rất nhiều người, trong đó có em, đã nhầm tưởng VNIndex lấy lại xu hướng tăng, tuy nhiên, thị trường lại đi theo hướng ngược lại, và giờ đây, khi thị trường rơi từ 1,520 về 1,310, chúng ta có thể thấy VNIndex đang trong một cơn bão quá lớn. Đây là giai đoạn đa phần nhà đầu tư đều thẫn thờ, mất niềm tin, ngủ không yên giấc.

Thị trường vốn là những cơn sóng lên xuống, sau một nhịp giảm mạnh, quan trọng là chúng ta đúc kết được gì làm hành trang để chuẩn bị cho những con sóng tăng trong tương lai?

Nếu cứ thẫn thờ, chán nản và sợ hãi, ta sẽ chẳng học được gì từ cơn sóng vừa qua. Nếu thiếu sự chiêm nghiệm, nhìn lại, thì ta sẽ không thể thành công. Đây là lúc chúng ta nhìn nhận: mình sai ở đâu, mình nên làm gì.

Công thức của Ray Dalio – nhà quản lý quỹ nổi tiếng nhất thế giới là vô cùng chính xác:



Nỗi đau + Chiêm nghiệm = Phát triển

Pain + Reflection = Progress


Môt người nhìn vào Ray Dalio – người thành lập quỹ Bridgewater, hedge fund lớn nhất thế giới – có lẽ sẽ nghĩ sự nghiệp của ông chỉ đầy hoa hồng và thành công nối tiếp thành công.

Nhưng liệu chúng ta có thể tưởng tượng để trở thành nhà quản lý quỹ $160 tỷ, Dalio đã có thời từng túng thiếu và suýt phải đóng cửa Bridgewater?

Thật vậy, năm 1982, Dalio vô cùng tự tin khi dự đoán rằng nền kinh tế thế giới sắp rơi vào khủng hoảng.

Vào tháng 8 năm đó, bộ trưởng tài chính Mexico gặp 100 nhân viên ngân hàng quốc tế tại Cục Dự trữ Liên bang New York và thông báo Mexico không có khả năng trả khoản nợ 80 tỷ đô la, và 20-30 tỷ đô la trong số đó là ở các ngân hàng Mỹ. Giá dầu giảm, đồng peso mất giá và lãi suất tăng. Còn gì tồi hơn thế? Và Dalio quả quyết:

"Tôi nghĩ nền kinh tế và thị trường chứng khoán sẽ lao dốc, bởi thị trường đã tăng quá nóng!"

Nào ngờ, tháng 8 năm 1982, việc Fed cắt giảm lãi suất đưa thị trường bước vào con sóng tăng điên đảo, và Dalio đã thất bại. Ông ấy đã sai, và tồi tệ hơn, ông nói sai với mọi khách hàng của mình.

“Tôi đã sai hoàn toàn… thị trường chứng khoán cho một sóng tăng kéo dài hơn 18 năm, nền kinh tế Mỹ tận hưởng giai đoạn tăng trưởng không lạm phát tuyệt vời nhất lịch sử.”

(Trích Principles: Life and Work)

“Trải nghiệm của tôi đợt đó chẳng khác nào bị gậy phang vào đầu liên tiếp. Tôi đã sai – đã vậy tôi còn tuyên bố ý kiến sai lầm với tất cả khách hàng. Rốt cuộc tôi mất mọi thứ. Tôi mất nhiều tiền, phải cho nhân viên nghỉ việc. Thậm chí để trang trải, tôi còn phải mượn $4,000 của bố mình.”


Nhưng khi nhìn lại, Dalio lại nói thất bại giúp ông cải thiện bản thân mình để đi đến thành công:

“Nhìn lại, thất bại là điều tuyệt nhất xảy ra với tôi vì tôi học được sự khiêm tốn để cân bằng với tính hiếu chiến của mình.

Tôi đã học được thất bại là bước thiết yếu để thành công và chìa khóa thành công nằm ở việc biết cách phấn đấu nhiều và thất bại thật ‘hay’. Thất bại ‘hay’ ở đây là trải nghiệm những thất bại đau đớn để ta có những kiến thức quý báu, nhưng không để bị loại khỏi cuộc chơi.”

Để đạt đến thành công, ai cũng phải trải qua mất mát và các trải nghiệm kinh đắng cay. Nhưng càng chạm xuống đáy, ta lại càng có khả năng đi lên, đạt những đỉnh cao mới.

Khi đã chạm đến đáy, khi thất bại nặng nề, ta sẽ học được bài học xương máu. Chỉ cần chúng ta can đảm chịu trách nhiệm và rút ra bài học cho chặng đường sắp tới.

Chiêm nghiệm lại. những thất bại sẽ trở thành nhiên liệu cho ta bước qua khó khăn và cần tỉnh táo.

Vì vậy, điều này có nghĩa nỗi đau không bao giờ là lãng phí. Nỗi đau + Chiêm nghiệm = Phát triển. Cuộc đời và đầu tư luôn có thứ để ta học.

II. Hành động gì trong tâm bão:

Ngày nào cũng vậy, thị trường chứng khoán phản ánh sự giằng co giữa mong muốn và kỳ vọng của nhà đầu tư đối với tương lai và nỗi sợ hãi rằng tương lai sẽ không mang màu hồng như họ hy vọng. Chừng nào đó còn là sự thật, chừng ấy chúng ta sẽ phải chấp nhận các cú đổ vỡ giá là một phần của đầu tư. Ta không thể loại bỏ chúng và cũng chẳng thể tránh. Những gì ta có thể làm là chuẩn bị thật tốt bản thân mình để sẵn sàng hành động trước cơn sóng của thị trường.

Sau một cơn sóng tăng dài đằng đẵng suốt 2 năm, từ 650 vào đáy tháng 4/2020 lên 1,520 vào tháng 4/2022, VNIndex đang trải qua một nhịp giảm mạnh trước các tin bắt giam một số yêu nhân, một quá trình “thanh lọc thị trường,” giống như việc chữa bệnh cho một cơ thể đang bị đau ốm.

Thị trường cũng như cơ thể con người. Sau mỗi cuộc phẫu thuật đều sẽ có những cơn đau ngắn hạn, sẽ phải cần thời gian để dưỡng sức và sau đó đều sẽ quay trở lại mạnh mẽ và khỏe mạnh hơn.

Việc làm mạnh tay và quyết liệt của chính phủ để loại bỏ những ung nhọt của thị trường thì được ví như một cuộc đại phẫu. Sẽ có những cơn đau ngắn hạn nhưng rồi cơ thể sẽ tự điều chỉnh và thích nghi. Sau khi làm quen với môi trường mới thị trường sẽ quay trở lại mạnh mẽ hơn như bao năm vẫn từng như vậy. Nhìn lại kinh tế giai đoạn năm 2011 - 2012 khi tỉ lệ nợ xấu thực ở các ngân hàng lên đến 20%, bất động sản đóng băng, nền kinh tế trì trệ…cũng chỉ mất có 3 năm để hồi phục. Các ngân hàng đã xử lý được toàn bộ những sai phạm và quay trở lại mạnh mẽ bằng những con số phát triển ấn tượng.

Mà nghĩ kỹ lại, ta có thể thấy giai đoạn Covid xảy ra, nhà đầu tư nào cũng rơi vào hoảng loạn, sợ hãi, trong đó rất nhiều người bán ngay đáy và từ bỏ luôn thị trường, nhưng khi chứng khoán tăng trở lại, ai cũng ước ao “Giá mà mình đã mua khi thị trường sợ hãi.” Hiện tại, khi nền kin tế đang phục hồi từ sau Covid, rủi ro chúng ta phải chứng kiến là lạm phát, là giá hàng hóa tăng, nhưng rõ ràng, nó không hề đáng sợ như lúc Covid xảy ra.

Thay vì xem thị trường hiện tại là rủi ro, chúng ta hãy xem đó là cơ hội, bởi khi thị trường chiết khấu đủ sâu, ví dụ như ở vùng 1,2xx - 1,300, PE forward của VNIndex chỉ còn ở khoảng 12, đây là vùng rất hấp dẫn để giải ngân.

Do đó, hiện tại chúng ta làm một số việc sau:

1. Giữ bình tĩnh

Đây là thời điểm chúng ta phải hết sức bình tĩnh và giữ tinh thần, bởi đây là điều quan trọng nhất, chỉ khi biết mình đang đối diện với điều gì. Không ai trả lời được liệu thời gian tới có suy giảm kinh tế hay không, ngày mai thị trường tăng hay giảm, nhưng ta giải quyết được 2 điều: Làm chủ tài khoản của mình và làm gì với danh mục.

Đây không phải lúc gục ngã, chê bai thị trường khó, chê bai doanh nghiệp, mà là lúc bình tâm lại để hành động.

2. Xem lại danh mục đầu tư - Hạ tỷ trọng

Với nhà đầu tư nắm giữ nhiều cổ phiếu hay sử dụng margin: Hạ tỷ trọng, đặc biệt cần xử lý những cổ phiếu có cơ bản không tốt, nếu nắm giữ mà không thoải mái, lo lắng thì cần bán cho thư thái đầu óc.

Với nhà đầu tư đứng ngoài: quan sát thị trường, đợi tín hiệu tạo đáy thông qua sự xuất hiện của Ngày Bùng Nổ Theo Đà.

Quan trọng nhất lúc này là giữ bình tĩnh, và để làm được điều này, ta cần đưa tài khoản về mức an toàn, nâng cao tỷ lệ tiền mặt, hạ tỷ lệ cổ phiếu. Khi thị trường hồi phục, chúng ta có thể trở lại cũng không muộn.

3. Nhìn nhận thực tế, đừng suy nghĩ quá

Nếu thị trường giảm 10%, ta phải chấp nhận sự thật rằng danh mục sẽ giảm nhiều hơn 10% nếu nhà đầu tư nắm cổ phiếu tỷ trọng cao hoặc dùng margin. Do vậy, nhà đầu tư cần đối diện thực tế, bình tĩnh hạ tỷ trọng cổ phiếu.

VNIndex giảm hơn 10% không có nghĩa ta sẽ mất hết sạch tiền, vì vậy, tuyệt đối không hoảng loạn. Thị trường là những con sóng đi lên đi xuống. Các nhà đầu tư có xu hướng nghĩ rằng cái gì đang xảy ra sẽ diễn ra mãi mãi (hoặc ít nhất là trong tương lai gần). Thị trường đang tăng thì cứ nghĩ nó sẽ tăng mãi mãi, và thị trường giảm thì cứ nghĩ nó cắm đầu mãi mãi. Nhưng đây chính là lúc ta không được nghĩ quá mà bình tĩnh bước ra cơn bão. Sau thị trường tăng là thị trường giảm, sau thị trường giảm là thị trường tăng.

4. Hãy kiên nhẫn và lạc quan: William O'Neil từng phát biểu: Chưa có người nào thành công mà lại bi quan cả.

Hiện tại, nhà đầu tư có cảm giác VNIndex sẽ mãi tăm tối, nhưng thực chất, chẳng có gì là mãi mãi. Tất nhiên tài khoản sẽ bị ảnh hưởng, nhưng đây chính là cơ hội để ta quan sát thị trường, để khi thị trường trở lại, chúng ta sẽ chọn được cổ phiếu tốt và chất lượng để đầu tư. Tín hiệu đầu tiên chúng ta cần quan sát: MỘT NGÀY BÙNG NỔ THEO ĐÀ khi dòng tiền quay lại!