??oNộp thuế là lấy tiền của dân làm lợi cho dân???

?oNộp thuế là lấy tiền của dân làm lợi cho dân?


Nguyễn Thị Cúc - nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế
Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đã chính thức được Quốc hội thông qua và bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/1/2009, đây được coi là một dấu ấn đầy ý nghĩa, tạo ra bước đột phá mới trong cải cách thuế của Việt Nam.


Đằng sau thành công này là cả một sự nỗ lực không nhỏ của các thành biên ban soạn thảo, họ đã trải qua chặng đường dài chỉ với mục đích là làm cho chiếc bánh ngân sách ngày càng lớn hơn. Nhân dịp Xuân Mậu Tý, báo Kinh tế Việt Nam (KTVN) có cuộc trò truyện với bà Nguyễn Thị Cúc - nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế; Người phụ nữ Việt Nam tiêu biểu năm 2007; Thành viên ban soạn thảo và cũng là người chắp bút đầu tiên cho đạo luật này.
Sau rất nhiều lần tranh luận căng thẳng, cuối cùng Luật Thuế TNCN cũng đã được Quốc hội thông qua. Cảm giác của người trong cuộc thế nào, thưa bà?
Là thành viên Ban soạn thảo Luật Thuế TNCN, tôi cảm thấy rất phấn khởi. Trước hết nó tạo ra hành lang pháp lý tốt hơn, cao hơn và tất nhiên tính hiệu lực, hiệu quả cũng sẽ tốt hơn.
Để đạo luật này ra đời, chắc hẳn bà và các thành viên ban soạn thảo đã chuẩn bị từ lâu?
Đúng thế. Thuế TNCN ra đời từ năm 1990 và có hiệu lực từ tháng 4 năm 1991. Lúc đó, không gọi là thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao mà gọi là Pháp lệnh thuế TNCN. Rồi sau đó lại được đổi thành Pháp lệnh thuế TNCN đối với người có thu nhập cao.
Qua nhiều lần chỉnh sửa, đáng ra Luật Thuế TNCN cũng đã được ra đời cùng với Luật thuế TNDN năm 2001, nhưng không kịp. Và phải đến mãi vừa rồi mới được Quốc hội thông qua. Có nghĩa là quá trình chuẩn bị luật này thì từ lâu rồi, nhưng thực sự vào cuộc thì chỉ có từ năm 2005 trở lại đây.
Nhắc đến thuế TNCN là người ta lại nhắc tới bà. Vậy bà có phải là người đầu tiên đưa ra ý tưởng xây dựng Luật Thuế TNCN?
Ý tưởng thì không!. Nhưng tôi là người chắp bút đầu tiên cho đạo luật này, từ khi thuế TNCN ra đời (năm 1990) đến các lần sửa đổi đến nay.
Trong quá trình xây dựng luật, bà thấy cái gì là khó nhất?
Khó nhất là để giải thích được cái: thay vì nộp thuế bằng giảm trừ gia cảnh.
Giảm trừ gia cảnh chỉ là cái mức được trừ trước khi xác định thu nhập tính thuế, tức là có tính đến hoàn cảnh cụ thể của người nộp thuế. Nhưng đại bộ phận mọi người hiểu rằng: đấy là mức trừ cho người ta đủ sống, còn lại thì mới nộp thuế.
Thứ 2, là họ so sánh với mức khởi điểm 5 triệu hiện nay và cho rằng như thế là thuế tụt lùi (hiện đang 5 triệu lại hạ xuống 4 triệu), hiểu như thế là chưa chuẩn xác. Thậm chí có người còn đề nghị là 7, 10 triệu để lấy tiền cho con đi học, cái đó là rất khó.
Thứ 3, là biện pháp quản lý. Hiện nay mình đang áp dụng khấu trừ tại nguồn và sẽ được mở rộng. Nhưng để đảm bảo quản lý thật tốt như các nước thì mình phải có thông tin về người nộp thuế. Tức là phải kiểm soát được thu nhập của người nộp thuế, song hiện chúng ta chưa làm được, vì thế công tác quản lý sẽ khó hơn.
Khi được nhận công việc khó khăn này bà có ngại không, có lúc nào bà cảm thấy chán không? Và điều gì lại khiến bà tâm huyết với thuế TNCN?
Chán thì không! Nhưng đây thực sự là vấn đề khó. Khó ở chỗ là thu "trực tiếp" vào túi tiền của mọi người, nên họ không muốn.
Thế nhưng chính cái không muốn đó lại có cái hay. Vì thuế này mang một tính chất rất đặc thù là nó có tính đến hoàn cảnh cụ thể của từng người nộp thuế, nên nếu mình vận động được mọi người và làm cho họ cảm thấy nộp thuế là trách nhiệm để xây dựng tổ quốc thì rất tốt. Tuy cái đó khó hơn các luật thuế khác nhưng nó lại hấp dẫn hơn và thú vị hơn.
Cái nữa là, hiện nay chúng ta thu được 6.400 tỷ đồng (năm 1991, cả nước nộp được 63 tỷ đồng) tiền thuế TNCN, tuy con số này không lớn so với tổng số thuế, nhưng nếu so với thuế sử dụng đất nông nghiệp, thuỷ lợi phí thì cũng đáng chứ. Theo di chúc của Bác, chúng ta thực hiện miễn thuế nông nghiệp cho nông dân, nhưng phải từ năm 1969 đến mãi năm 2003 chúng ta mới thực hiện được!. Trong khi năm cao nhất thuế này cũng chỉ huy động được 1.500 tỷ đồng, mà phải gần 80% dân số cả nước mới đóng góp được ngần đấy. Vậy giờ mình có 6.400 tỷ đồng từ thuế TNCN (tức gấp hơn 4 lần của 11 triệu hộ nông dân đóng góp) để miễn, giảm thuế cho người nông dân thì cũng hay chứ.
Chính những cái đó làm tôi tâm huyết.
Dẫu sao thì đây cũng là vấn đề khó và có rất nhiều ý kiến khác nhau. Vậy trước khi Quốc hội chuẩn bị thông qua, tâm trạng lúc đó của bà thế nào?
Nói thật là cũng khá hồi hộp! Thông thường các luật thuế khác đạt tỷ lệ rất cao, nhưng luật này được 79,1% là cao rồi! Vì đây là vấn đề khó và nhậy cảm.
Tuy lúc đó hơi hồi hộp, nhưng chúng tôi vẫn tin là sẽ được thông qua. Bởi thực tế khi đi vào cụ thể những người nộp thuế hoặc người hiểu đạo lý của thuế thì hầu hết họ đều tán thành. Chẳng hạn như: Anh Nguyễn Quang A - anh là người nộp thuế đầu tiên ở Việt Nam và nộp thuế rất cao ở thập kỷ 90, nhưng anh luôn ủng hộ và anh thấy rõ việc nộp thuế là trách nhiệm. Do đó chúng tôi tin là đạo luật này sẽ được thông qua.
Vâng, Luật Thuế TNCN đã được thông qua và bà đã hoàn thành công việc của mình. Nhân dịp đầu năm mới, bà có điều gì muốn gửi tới những người làm thuế và người nộp thuế?
Luật Thuế TNCN đã được thông qua, thời gian từ nay đến ngày 1/1/2009 không còn dài. Vì thế, để đạo luật này sớm đi vào cuộc sống, tôi mong rằng ngành thuế sẽ làm tốt việc tuyên truyền, hướng dẫn về thuế. Từ cách xác định thu nhập tính thuế, mức giảm trừ gia cảnh, giảm trừ tính thuế... Tất cả đều phải chi tiết hơn các luật thuế khác để người nộp thuế hiểu và tôn vinh thuế TNCN.
Trong chiến tranh người yêu nước là những người dũng cảm dám hy sinh để bảo vệ tổ quốc thì trong thời bình người yêu nước là những người kinh doanh giỏi, có thu nhập cao để làm giàu cho chính mình, cho gia đình và nộp thuế để xây dựng đất nước. Tôi mong rằng các bạn tiếp tục đồng hành với ngành thuế, cùng chúng tôi xây đắp cho chiếc bánh ngân sách nhà nước ngày càng lớn lên để có điều kiện chi nhiều hơn cho các hoạt động an sinh xã hội. Các bạn đừng ngại đóng thuế vì nộp thuế là ?olấy tiền của dân để làm lợi cho dân?./.