Phái sinh_canh bạc

CHỨNG KHOÁN PHÁI SINH LÀ GÌ? HIỂU RÕ VỀ PHÁI SINH TRƯỚC KHI THAM GIA ĐẦU TƯ ĐỂ TRÁNH RỦI RO TÀI CHÍNH!
Trong suốt hơn 3 tuần vừa qua (Kể từ ngày 6/4 đến ngày đến nay), NĐT đã chứng kiến mức giảm thảm hại của chỉ số VNINDEX từ mốc 1526 xuống còn 1262. Trong bối cảnh đó, rất nhiều NĐT bắt đầu tìm hiểu đến chứng khoán phái sinh như một công cụ nhằm gỡ gạc lại những phần vốn đã mất từ sự chảy máu của thị trường. Tuy nhiên, mọi hình thức “xuống tiền” nhằm mục đích đầu tư nhưng không hiểu gì về bản chất của chúng đều có thể được coi là một hình thức đánh bạc. Tức là, tỷ lệ thua lỗ của NĐT lúc này là rất lớn bên cạnh xác suất huề vốn hoặc thu về lợi nhuận là cực nhỏ, phụ thuộc nhiều vào yếu tố may mắn. Vì vậy, mình xin phép giải thích, chia sẻ về những rủi ro, bài học theo quan điểm cá nhân về chứng khoán phái sinh với mong muốn giúp NĐT đặc biệt là NĐT mới có thêm cái nhìn khách quan và kiến thức đối với loại hình đầu tư này.
Notice: Bài viết dài, mọi người tham khảo nhé!
Chứng khoán phái sinh là gì?
Chứng khoán phái sinh là một loại công cụ tài chính dưới dạng hợp đồng mà trong đó giá trị của nó phụ thuộc vào một hay nhiều loại tài sản cơ sở.
Ở thị trường Việt Nam, chứng khoán phái sinh cho phép NĐT đặt cược hay dự đoán sự TĂNG hoặc GIẢM của hợp đồng tương lai dựa trên chỉ số VN30 (Chỉ số của nhóm 30 cổ phiếu hàng đầu Việt Nam dựa trên giá trị vốn hóa và thanh khoản). Dự báo TĂNG lệnh LONG, GIẢM lệnh SHORT. Nếu sự thay đổi đó diễn ra đúng như dự đoán của NĐT thì NĐT sẽ có lời và ngược lại. Cứ mỗi một giao dịch dự đoán đúng 1 điểm cho 1 hợp đồng, NĐT được lãi 100k và ngược lại. NĐT cũng có thể đặt cược vào 1 hoặc nhiều hợp đồng tương lai miễn sao NĐT duy trì được đủ tỉ lệ ký quỹ (Khoản “đặt cọc” trước 1 phần để đảm bảo việc thực hiện nghĩa vụ thanh toán của hợp đồng tương lai).
Chứng khoán phái sinh khác gì với chứng khoán cơ sở?
Thứ nhất, Khi đầu tư vào một cổ phiếu thuộc chứng khoán cơ sở, NĐT sẽ chỉ có lợi nhuận khi giá trị của cổ phiếu đó tăng lên. Nhưng với chứng khoán phái sinh thì NĐT vẫn có thể có lời ngay cả khi thị trường xấu hay chỉ số VN30 giảm điểm (Lợi thế giao dịch 2 chiều).
Thứ hai, Khi mua cổ phiếu thuộc chứng khoán cơ sở, NĐT chỉ có thể bán ra sau 3 ngày giao dịch (T+3). Nhưng với chứng khoán phái sinh, NĐT khi giao dịch hợp đồng phải thực hiện thanh toán toàn bộ lãi, lỗ mỗi ngày (T+1), khi đó:
Nếu tài khoản chứng khoán phái sinh lỗ ròng: NĐT sẽ cần thanh toán đầy đủ toàn bộ số lỗ phát sinh chậm nhất đến 9h sáng ngày hôm sau.
Nếu tài khoản chứng khoán phái sinh của nhà đầu tư lãi ròng: nhà đầu tư sẽ nhận được đầy đủ số lãi phát sinh sau 11h sáng ngày hôm sau.
Thứ ba, khi giao dịch chứng khoán cơ sở, NĐT có thể nắm giữ cổ phiếu đó bao lâu cũng được (loại trừ trường hợp cổ phiếu bị hủy niêm yết) còn đối với chứng khoán phái sinh thì lại có ngày đáo hạn. Mỗi hợp đồng tương lai trong chứng khoán phái sinh đều có ngày đáo hạn cụ thể, hoàn toàn khác biệt với thị trường chứng khoán cơ sở. Tại ngày đáo hạn phái sinh các giao dịch của hợp đồng sẽ dừng lại và chuyển thành tiền mặt. Thông thường vào ngày Thứ năm lần thứ 3 trong mỗi tháng quy định là ngày đáo hạn phái sinh định kỳ. Luôn tồn tại 4 loại hợp đồng tương lai (1 tháng, 2 tháng, 3 tháng, 6 tháng) được giao dịch ở bất kỳ thời điểm nào. Theo đó, các tháng đáo hạn bao gồm lần lượt là tháng hiện tại, tháng kế tiếp và tháng cuối cùng của 2 quý gần nhất.
Có nên đầu tư vào chứng khoán phái sinh hay không?
Như vậy, ta có thể thấy được sự khác biệt rõ rệt nhất của chứng khoán cơ sở với chứng khoán phái sinh là: Khi mua vào cổ phiếu ở chứng khoán cơ sở, NĐT chỉ có lợi nhuận khi giá cổ phiếu đó tăng cao hơn so với mức giá NĐT mua vào. Còn với phái sinh, thì NĐT có thể kiếm được lợi nhuận ngay cả khi thị trường xấu và giảm điểm. Tuy nhiên, mỗi phiên giao dịch chỉ số VN30 cũng như thị trường thường biến động rất mạnh, từ vài chục cho đến vài trăm điểm. Trong khi đó, nếu dự đoán sai 1 điểm NĐT bị mất 100k cho 1 hợp đồng và có khả năng sẽ bị cháy tài khoản nếu như NĐT dự đoán sai nhiều điểm với nhiều hợp đồng tương lai. Vì thế, chỉ nên đầu tư phái sinh nếu bạn là NĐT có kinh nghiệm nhận biết được xu hướng của chỉ số VN30 cũng như cách thức và phương pháp giao dịch với loại hình đầu tư này.
Rủi ro và bài học thực tế khi đầu tư phái sinh của NĐT mới (F0):
Chị A mới tham gia vào đầu tư chứng khoán được 2 tháng và thua lỗ nặng do cổ phiếu X chị mua bị giảm giá mạnh. Trong khi chị A rất lo lắng, bi quan vào việc mình có thể thua lỗ toàn bộ số vốn bỏ ra thì chị đọc được tin tức do một số người có nick name Phạm Trường, Hoàng Hải... đồng loạt dự đoán, xuyên tạc về sự suy giảm nặng nề của thị trường chứng khoán cũng như cổ phiếu mà chị đang nắm giữ. Nhóm người này cũng liên tục hô hào, hứa hẹn giúp những NĐT mới như chị A lấy lại hết số tiền đã thua lỗ kèm theo mức lợi nhuận trên trời. Vì tin tưởng những lời dụ dỗ đó, chị A liên hệ thì chúng yêu cầu chị đóng 5 triệu đồng để chúng hướng dẫn đầu tư vào chứng khoán phái sinh. Sau đó, chúng yêu cầu chị A bỏ ra thêm 100 triệu đồng là điều kiện bắt buộc để chúng cung cấp lệnh SHORT- LONG trong đầu tư vào phái sinh. Lúc này, chị A bán cắt lỗ hết số cổ phiếu ở chứng khoán cơ sở và bỏ thêm tiền tiết kiệm vào chứng khoán phái sinh để đầu tư theo lời chúng. Vì không có kiến thức, hiểu biết cũng như sự chuẩn bị trong phương pháp đầu tư này, cộng thêm những lời chỉ điểm vô căn cứ của những kẻ lừa đảo lợi dụng NĐT tâm lý yếu trên, chị A thua lỗ toàn bộ số vốn 100 triệu chỉ sau 3 ngày đầu tư vào phái sinh do toàn bộ lệnh SHORT-LONG mà những tay lừa đảo trên cung cấp cho chị hoàn toàn sai lệch so với xu hướng thị trường. Lúc này, chị liên hệ lại với nhóm người trên thì đã bị chúng chặn liên hệ, kick khỏi nhóm chat.
Qua đó ta có thể rút ra được một số kinh nghiệm trong đầu tư phái sinh:
Đầu tiên, Phái sinh theo quy tắc ngầm được hiểu là công cụ dành cho những tay to điều tiết thị trường bởi 2 biến số TĂNG hoặc GIẢM, hoàn toàn không giống với chứng khoán cơ sở. Khi đó, những NĐT nhỏ lẻ lại thiếu kiến thức khi tham gia vào hình thức đầu tư này thường rất ít có cơ hội kiếm được lợi nhuận.
Thứ hai, phái sinh cũng có thể là công cụ để các thành phần xấu dụ dỗ NĐT vào cuộc chơi đỏ đen do chúng tạo ra. Khi chấp nhận đầu tư theo những thành phần này, với mỗi NĐT chúng sẽ cho những lệnh SHORT- LONG ngẫu nhiên và bỏ mặc NĐT cháy tài khoản, khi có lời thì chúng đòi chia lại 20%. Điều này đồng nghĩa với việc NĐT luôn là người thua lỗ và chúng luôn có lời trong bất kì trường hợp nào chỉ với thủ đoạn trên.
Thứ 3, trước khi đầu tư phái sinh, NĐT cần tìm hiểu kĩ càng về phương pháp giao dịch, cách thức cắt lỗ, chốt lời cũng như cách sử dụng các lệnh điều kiện. Tốt nhất NĐT nên sử dụng các phần mềm giả lập của các công ty chứng khoán để làm quen trước với phái sinh. Ở đó, NĐT sẽ được làm quen với hình thức đầu tư này một cách an toàn mà giao diện cũng như chỉ số gắn liền với biến động của thị trường thực. Ngoài ra, NĐT cũng cần lưu ý về tỷ lệ ký quỹ cũng như ngày đáo hạn trong chứng khoán phái sinh.
Tạm kết, bài viết dựa trên sự tìm hiểu có chọn lọc và quan điểm cá nhân. Nếu có sự sai lệch về kiến thức, mong mọi người góp ý nhẹ nhàng.