Phía sau con số tăng trưởng 7,16% GDP quý 3

Mức tăng trưởng GDP 7,16% của quý 3/2010 ghi nhận là đỉnh mới, kể từ quý 2/2008

Đến lúc này, quan điểm nền kinh tế đã thoát khỏi suy giảm có thêm “bệ đỡ” khi chỉ mất 3/4 quãng đường để vượt qua mục tiêu 6,5%.
“Nền kinh tế tiếp tục phục hồi nhanh trong 9 tháng đầu năm 2010. Tất cả các ngành, lĩnh vực đều đạt tốc độ tăng trưởng cao hơn tốc độ tăng cùng kỳ năm trước”, báo cáo tình hình kinh tế xã hội tháng 9 và 9 tháng đầu năm của Bộ Kế hoạch và Đầu tư chạy một dòng chữ in nghiêng để nhấn mạnh điểm này.

Phản ánh khả quan cho những thành tích ấn tượng đó thể hiện qua tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp 9 tháng đầu năm đạt 13,8%, gấp hơn 2 lần tốc độ tăng của cùng kỳ năm 2009. Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu tăng tới 23,2% so với cùng kỳ, gấp hơn 3 lần mục tiêu đề ra…

Tuy nhiên, đằng sau những con số bỗng nhiên vọt cao ấy, 4 trụ cột chính gồm tăng trưởng, lạm phát, cán cân tiết kiện - đầu tư và cán cân thanh toán tổng thể vẫn còn những yếu tố cần được quan tâm.

Tăng trưởng nhờ nhiều nguồn lực đầu vào hơn

Báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư công bố tại cuộc họp giao ban sản xuất hồi cuối tháng 9 không có một dòng nào thuyết minh cho các con số tăng trưởng rất ấn tượng liên quan đến GDP, công nghiệp, nông nghiệp, xuất nhập khẩu… Hai hàng số liệu của 9 tháng đầu năm nay, được đặt cạnh các con số tương ứng của cùng kỳ năm 2009 cho thấy sự chênh lệch rõ ràng, không cần quá hiểu về kinh tế vĩ mô cũng có thể làm một so sánh rất đơn giản.

GDP 9 tháng đầu năm tăng 6,52% là một con số vượt trội so với mức tăng tương ứng 4,59% của cùng kỳ. Tuy nhiên, vào cuối quý 3 năm ngoái, mức tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp chỉ cần đạt 6,5% để có tăng trưởng giá trị gia tăng 4,48% đóng góp vào GDP, thì năm nay, ngành công nghiệp phải đạt mức tăng 13,8% mới có đóng góp 7,29%. Tương tự là ngành nông, lâm, ngư nghiệp.

So với cùng kỳ năm ngoái, độ doãng giữa giá trị sản xuất và giá trị gia tăng của ngành công nghiệp và nông nghiệp 9 tháng đầu năm nay đã kéo dài hơn, từ khoảng cách 1,5 lần lên mức khoảng 2 lần. Tương quan này được cho là biểu hiện của hiệu quả sản xuất không cao khi phải sử dụng nhiều đầu vào sản xuất hơn để tạo được giá trị tăng trưởng.

Lãi suất ngân hàng luôn đứng ở mức cao trong năm nay, lãi suất cho vay hiện phổ biến ở mức 13-15%, có trường hợp lên đến 17% và hầu hết các gói hỗ trợ lãi suất đã ngừng hiệu lực.

Chỉ số giá hàng hóa nhập khẩu tháng 9 đã tăng khoảng 12% so với cùng kỳ, hợp với chỉ số CPI bình quân 9 tháng tăng tương ứng ở mức 8,64%, cho thấy phần nào áp lực tăng vốn để đảm bảo tăng trưởng của cả nền kinh tế.

Lạm phát cao, lực nén vẫn còn

Việc điều chỉnh chỉ tiêu lạm phát từ 7% lên 8% và tái khẳng định tăng trưởng cung tiền và tín dụng ở mức 20% và 25% so với cuối năm 2009 là biểu hiện rõ nhất của quan điểm về tăng trưởng. Nhưng trên thực tế, những áp lực lên lạm phát tiếp tục nén chỉ số CPI, chỉ chờ hỗ lực để bật nảy.

Việc chỉ số giá tiêu dùng tăng 1,31% trong tháng 9 dường như cũng báo hiệu một chu kỳ khác với trước đó, mức tăng dưới 0,3% mỗi tháng. Nhìn vào các nguyên nhân liên quan rất mật thiết, khả năng là lực nén chỉ số giá vẫn còn khá lớn.

Chỉ số giá hàng hóa nhập khẩu, dù Tổng cục Thống kê mới cho rằng có tính tham khảo, đã tăng khoảng 12%, hiện cao hơn chỉ số giá tiêu dùng, cho thấy còn một khoảng cách giữa mức tăng giá đầu vào sản xuất liên quan đến nhập khẩu và giá đầu ra.

Đó là khâu sản xuất, khâu phân phối cũng có tình trạng tương tự. Chỉ số giá bán người sản xuất hàng công nghiệp cả nước trong quý 3 đã tăng 13,44% so với cùng kỳ, với người sản xuất hàng nông nghiệp, chỉ số này tăng tương ứng 13,81%.

Cả hai chỉ số này đều cao hơn CPI khoảng từ 4-5 điểm phần trăm, cho thấy mất tương ứng tăng giá đầu vào và đầu ra của khâu phân phối, kể cả với mặt hàng công nghiệp và nông sản. Những phân tích của một số chuyên gia cho rằng, sẽ khó để người sản xuất và người bán hàng chấp nhận giảm lãi hơn nữa.

Việc chưa tăng giá bán ở khâu sản xuất và phân phối có thể liên quan đến khó khăn trong khâu tiêu thụ. Chỉ số tồn kho sản phẩm công nghiệp chế biến, với vai trò là một tham chiếu, đã lên mức rất cao, trên 37%, trong so sánh giữa ngày 1/9/2010 với cùng kỳ. Lực “xả nén“ rất có thể xuất hiện ở chu kỳ tiêu thụ thuận lợi hơn vào cuối năm nay.