SCIC và kịch bản đến năm 2010- Cũ mà mới

SCIC và kịch bản đến năm 2010- Cũ mà mới

SCIC có thể có hoặc không thể ngăn chặn đà giảm của TTCK. Nhưng chắc chắn sự can thiệp là cần thiết để đảm bảo thị trường không rơi vào suy thoái...
> > Can thiệp lành mạnh và vai trò của Chính phủ (1)

Theo cam kết khi vào WTO, Việt Nam phải tiến hành cổ phần hoá hàng loạt cho đến năm 2010, tức là còn khoảng 2 năm để thực hiện. Nếu thị trường chứng khoán xảy ra suy thoái thì chắc chắn cổ phần hoá vẫn diễn ra nhưng sẽ không đạt được kết quả tổng thể tốt nhất?

Chúng ta xem hai kịch bản cụ thể trong những điều kiện chưa tính đến tác động từ nền kinh tế bên ngoài

Kịch bản 1. Thị trường suy thoái và Việt Nam thực hiện đúng kế hoạch IPO.

Như nhận định ở trên, khả năng lớn vẫn là thị trường sẽ không còn hấp dẫn và phải chịu mức độ phục hồi rất lâu.

Tâm lý đầu tư vào cổ phiếu thay vì tiết kiệm mất dần.

Như vậy, việc cổ phần hoá vẫn diễn ra nhưng giá bán là ?orẻ? vì không thể ?ohợp lý? theo mức độ tương đổi với các cổ phiếu trên các thị trường khác. Thặng dư thu về không nhiều và người hưởng lợi chính là các khối lợi ích đầu tư nhiều tiềm lực và nước ngoài. Hiệu ứng tái phân phối từ thặng dư thu được cho các nhóm lợi ích khác kém đi.

Khi thị trường hoàn thiện hơn, giá cổ phiếu về với mức giá hợp lý hơn (chẳng hạn như ở giai đoạn trước suy thoái) thì chắc chắn rằng số lợi ích của các nhóm này tăng lên.

Chúng ta hay so sánh lợi ích mất đi một cách đơn giản như sau: giả sử rằng cổ phiếu Đạm Phú Mỹ được IPO trong thời điểm thị trường chứng khoán suy thoái (hoặc ngay tại thời điểm thị trường như hiện nay).

Trong thời điểm vừa qua có khi giá của cổ phiếu DPM dưới giá IPO bình quân. Mức chênh lệch khoảng 5 nghìn đồng. Rõ ràng, việc IPO trong thời điểm hiện tại thì giá sẽ thấp hơn mức giá trung bình trước đây và thặng dư chênh lệch sẽ là hàng trăm tỷ đồng.

Mặc dù theo các phương pháp định giá chuẩn tắc của thế giới thì mức giá của DPM có thể ở mức trên 60 nghìn (tất nhiên còn do cung cầu quyết định).

Thặng dư ?ođáng phải có? là lớn hơn nhiều nếu thị trường chứng khoán vận hành ở mức trước suy thoái. Thị trường chứng khoán có vai trò to lớn như vậy trong việc tạo ra lợi ích tái phân phối lớn nhờ các khoản thặng dư thu về ?ohợp lý? hơn được đầu tư cho các nhóm lợi ích khác như giáo dục, y tế, miền núi, đường bộ,? .

Việc IPO trong hoàn cảnh như vậy là có kết quả cuối cùng, nhưng chưa phải là kết quả mong muốn. Chúng ta có thể cho rằng lợi ích tái phân phối từ thặng dư là ít đi nữa thì cũng là sự bừ trừ các thành phần trong nước. Nhưng đó là thời kỳ đầu của Trung Quốc và của Việt Nam những năm 90-91 và 97-98. Trong điều kiện hiện tại của Việt Nam có các nhà đầu tư nước ngoài tham gia, thì việc bán rẻ tài sản là khó có thể chấp nhận được.

Trong điều kiện suy thoái và lịch sử của hồi phục sau suy thoái với các nền kinh tế mới nổi và chuyển đổi, nếu Việt Nam dừng quá trình IPO các doanh nghiệp như kế hoạch đề ra, thì có thể sức cạnh tranh của cả nền kinh tế yếu đi trong điều kiện thực hiện các cam kết W.T.O càng đến gần (và thực tế đã đến).

Sức cạnh tranh và tăng trưởng sẽ không được duy trì. Chi phí và thiệt hại do hoãn IPO là lớn và khó đánh giá hết được mức độ.

Do vậy rõ ràng cổ phần hoá là cần thiết và phải thực hiện trong một điều kiện có thị trường định giá ?ohợp lý? trong tương quan với các công ty ở các nền kinh tế khác.

Kịch bản 2: Thị trường ổn định và Việt Nam duy trì kế hoạch IPO

Với những phân tích ở kịch bản 1, có thể thấy rằng để quá trình I.P.O của Việt Nam thành công với hai khía cạnh: chuyển đổi sở hữu doanh nghiệp và tăng lợi ích tái phân phối cho toàn nền kinh tế và các thành phần khác không có đủ điều kiện tham gia quá trình cổ phần hoá.

Chúng ta thử nhìn lợi ích thu được từ kịch bản hai so với kịch bản một. Nếu chúng ta giả định rằng trong một thị trường ổn định và hợp lý, kế hoạch I.P.O của Việt Nam sẽ mang lại lợi ích thặng dư chênh lệch khoảng 15 nghìn cho mỗi cổ phiếu I.P.O các doanh nghiệp nhà nước trong hai năm tới so với I.P.O trong điều kiện thị trường ảm đạm và suy thoái.

Giả thiết rằng có khoảng 500 triệu cổ phiếu được bán ra công chúng trong các đợt I.P.O tới đây . Như vậy số tiền chênh lệch thặng dư có thể lên tới 7500 tỷ đồng. Một con số không hề nhỏ nhằm tăng cường lợi ích tái phân phối và đầu tư .

Như vậy, sự tham gia thị trường của SCIC là không trái với quy luật cung cầu của thị trường và không trái với quy phạm điều chỉnh của pháp luật. Tiếp nữa nếu Chính Phủ và các nhà chính sách cho rằng nếu không can thiệp vào thị trường chứng khoán thì có thể vòng giảm giá kéo dài thời gian qua sẽ dẫn tới suy thoái, thì chắc chắn rằng sự can thiệp là cần thiết.

SCIC có thể có hoặc không thể ngăn chặn đà giảm của thị trường chứng khoán. Nhưng chắc chắn rằng sự can thiệp là cần thiết để đảm bảo thị trường không rơi vào suy thoái.

Chi phí của việc tham gia có thể ở mức vừa phải, nhưng lợi ích thu được đặt trong kế hoạch IPO hai năm tới và trong tổng thể kế hoạch phát triển kinh tế nếu thành công là vô cùng lớn.

Có lẽ lợi ích lớn hơn chi phí trong hoàn cảnh và kế hoạch của Việt nam hiện nay trong điều kiện có yếu tố nước ngoài mang lại. Với những phân tích đó, có lẽ SCIC đang đứng về phía những người ?onghèo? nhiều hơn là đứng về phía các nhà ?otư bản? nhiều tiềm lực tài chính.

Điều này trái ngược hẳn với cách nhìn của nhiều người cho rằng SCIC tham gia thị trường chứng khoán vì mục tiêu cho các nhà đầu tư hiện tại.

Rõ ràng SCIC cần mang lại mức độ cân bằng lợi ích giữa các nhóm lợi ích trong nền kinh tế: người có tiềm lực tài chính và người không có tiềm lực tài chính thông qua mặt bằng giá phản ánh trên thị trường chứng khoán hợp lý cho nhóm thứ nhất và lợi ích tái phân phối gián tiếp của thặng dư thu về thông qua đầu tư vào các hạng mục kinh tế, xã hội và cơ sở hạ tầng cho nhóm thứ hai.

Việc SCIC tham gia thị trường thành công hay không là một vấn đề cần thời gian trả lời mặc dù mục đích là hoàn toàn hợp lý và cách thức không bóp méo và trái với quy luật vận hành của thị trường chứng khoán.

Với hệ thống pháp luật hoàn chỉnh hơn và thị trường càng lớn hơn và phát triển hơn thì cũng có thể tiên đoán khó gây ra một tiền lệ gì xấu trong tương lai trong hoạch định chính sách và khả năng lũng đoạn thị trường của SCIC nếu có.

Có lẽ cũng nhiều người cùng quan điểm rằng nếu SCIC không tham gia trong thời gian qua, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ rơi vào suy thoái và cần rất nhiều thời gian tính theo năm để đi lên.

Yếu tố thị trường có thể làm cho SCIC không thành công trong lúc nền kinh tế bên ngoài lung lay. Tuy nhiên việc thử nghiệm là cần thiết nếu như việc suy thoái chứng khoán có thể tiên đoán được và hậu quả của nó là vô cùng lớn , và nếu như thành công thì lợi ích mang lại là vượt trội .

Việc SCIC tham gia thị trường là cần thiết và mục tiêu cuối cùng là thị trường chứng khoán phải được phát triển ổn định, tránh sự tập trung sức mạnh tài chính quá lớn về phía các tổ chức và nhà đầu tư tài chính.

Việc SCIC tham gia lâu dài hay ngắn hạn là một câu hỏi đặt ra, nhưng thiết nghĩ SCIC nên ở thế cân bằng và tạo sự ổn định thị trường hiện tại là cần thiết. SCIC không nên và không bao giờ đặt mục tiêu lợi nhuận.

Chi phí cho việc tạo lập thế cân bằng tâm lý trên thị trường có thể là lớn, nhưng thiệt hại nếu không can thiệp là lớn hơn. Cũng có thể tâm lý thị trường đã đủ với sự tham gia của SCIC.

Do vậy, lợi ích mang lại nếu sự tham gia của SCIC lên thị trường chứng khoán Việt Nam mang lại sự ổn định cho thị trường có ý nghĩa xa hơn nhiều so với những chi phí ngắn hạn có thể nhìn thấy ngay ngày mai. Người làm chính sách luôn phải tính đến lợi ích và chi phí dài hơi và quá trình ra chính sách là một quá trình khó khăn cần thời gian trải nghiệm.