Sự phân kỳ tiền tệ lớn: Mồi lửa cho một chu kỳ bất ổn toàn cầu mới?

Trong nhiều thập kỷ, các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới hành động khá đồng bộ. Khi Cục Dự trữ Liên bang tăng lãi suất, các ngân hàng khác thường làm theo. Khi khủng hoảng xảy ra, hành động phối hợp đã trở thành chuẩn mực, từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 đến cơn hoảng loạn đại dịch năm 2020. Kỷ nguyên đồng bộ đó đang kết thúc, và hậu quả có thể định hình lại trật tự kinh tế toàn cầu.

Bối cảnh tiền tệ hiện nay giống như một ván cờ vua được chơi trên nhiều bàn cờ cùng lúc. Cục Dự trữ Liên bang đang cắt giảm lãi suất trong khi lo ngại lạm phát vẫn còn đó. Ngân hàng Trung ương Châu Âu lo lắng trước sự tăng trưởng trì trệ ở Đức và Pháp. Ngân hàng Nhật Bản, sau nhiều thập kỷ kích thích kinh tế, đang cân nhắc việc tăng lãi suất lần đầu tiên sau một thế hệ. Còn Ngân hàng Trung ương Trung Quốc thì đang chống lại việc nới lỏng chính sách mà thị trường đã gần như chắc chắn phản ánh chỉ vài tháng trước.

Sự khác biệt này không chỉ đơn thuần là về mặt kỹ thuật. Nó phản ánh những khác biệt căn bản về thực tế kinh tế, áp lực chính trị và cách tiếp cận triết học trong việc quản lý nền kinh tế hiện đại. Đáng lo ngại hơn, nó cho thấy cơ sở hạ tầng hợp tác kinh tế toàn cầu được xây dựng trong nửa thế kỷ qua đang sụp đổ đúng vào lúc chúng ta cần nó nhất.

Khi một kích thước không phù hợp với bất kỳ ai

Kịch bản truyền thống cho rằng các nền kinh tế tiên tiến phải đối mặt với những thách thức tương tự và có thể áp dụng các giải pháp tương tự. Giả định đó đang dần sụp đổ. Nhật Bản đang phải đối mặt với những khó khăn về nhân khẩu học do dân số già hóa nhanh chóng. Châu Âu đang vật lộn với quá trình chuyển đổi năng lượng vốn đã phức tạp do biến động địa chính trị. Hoa Kỳ đang đối mặt với những bài toán hóc búa về năng suất và sự phân cực chính trị khiến chính sách tài khóa ngày càng thiếu tin cậy. Trung Quốc đang đối mặt với thách thức ba chiều: một khu vực bất động sản đang gặp khó khăn, núi nợ của chính quyền địa phương, và một mô hình kinh tế dựa trên xuất khẩu và đầu tư có thể đã chạm đến giới hạn.

Mỗi tình huống này đòi hỏi những phương thuốc khác nhau. Chu kỳ cắt giảm lãi suất mạnh mẽ của Fed phản ánh niềm tin vào khả năng phục hồi của người tiêu dùng và thị trường lao động Mỹ. Việc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cứu trợ xuất phát từ lo ngại rằng tiền dễ kiếm sẽ thổi phồng bong bóng tài sản mà không giải quyết được các vấn đề cơ cấu. Ngân hàng Anh đang mắc kẹt giữa lạm phát trì trệ và tăng trưởng yếu ớt, một hiện thân hiện đại của tình trạng đình lạm khiến mọi quyết định đều trở thành một canh bạc.

Điều khiến sự phân kỳ này trở nên đặc biệt nguy hiểm là mức độ kết nối giữa các nền kinh tế hiện đại. Vốn chảy qua biên giới chỉ trong tích tắc. Chuỗi cung ứng trải dài khắp các châu lục. Một quyết định chính sách của Bắc Kinh gây ảnh hưởng lan rộng đến thị trường hàng hóa ở São Paulo và các trung tâm sản xuất ở Munich. Khi các ngân hàng trung ương hành động theo hướng ngược nhau, sẽ có người bị cuốn vào cuộc chiến.

Cuộc khủng hoảng uy tín

Các ngân hàng trung ương hoạt động dựa trên uy tín. Quyền lực của họ không đến từ những công cụ hạn chế mà họ trực tiếp kiểm soát, mà đến từ khả năng định hình kỳ vọng. Khi một ngân hàng trung ương cam kết giữ lạm phát ở mức 2%, và thị trường tin vào điều đó, thì niềm tin đó sẽ đóng góp phần lớn vào thành công. Nhưng uy tín, một khi đã mất, sẽ cực kỳ khó lấy lại.

Vài năm qua đã thử thách nghiêm trọng uy tín đó. Việc Fed khăng khăng cho rằng lạm phát chỉ là "chuyển tiếp" trong năm 2021 đã bị chứng minh là sai lầm một cách ngoạn mục. Định hướng tương lai phức tạp của Ngân hàng Trung ương Châu Âu khiến thị trường bối rối về ý định thực sự của họ. Phản ứng hỗn loạn của Ngân hàng Trung ương Anh đối với ngân sách nhỏ của chính phủ Truss đã làm lung lay niềm tin vào sự độc lập của ngân hàng này. Và giờ đây, khi Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) khuyến cáo thị trường ngừng kỳ vọng vào việc cắt giảm lãi suất bất chấp những dấu hiệu rõ ràng cho thấy nền kinh tế suy yếu, các nhà đầu tư đang học cách đặt câu hỏi về truyền thông của ngân hàng trung ương.

Sự xói mòn niềm tin này đến vào thời điểm không thể tệ hơn. Những thách thức sắp tới - từ chi phí chuyển đổi khí hậu, dân số già hóa đến sự gián đoạn công nghệ - sẽ đòi hỏi sự quản lý chính sách tiền tệ khéo léo. Nếu thị trường không còn tin vào những gì các ngân hàng trung ương nói, chính sách sẽ trở nên khó thực hiện hơn và kém hiệu quả hơn khi triển khai.



CHI TIẾT: https://vietnambusinessinsider.vn/s...ho-mot-chu-ky-bat-on-toan-cau-moi-a49739.html