Tác động của việc tăng tỷ giá lên TTCK

Một động thái khá bất ngờ khi NHNN quyết định tăng tỷ giá liên ngân hàng lên 2% (tương đương 388 đồng) ở mức 19,832 đồng/USD. Điều này có tác động như thế nào lên TTCK?

Trước hết, việc giảm giá VND sẽ tác động trực tiếp lên cán cân thương mại, theo đó sẽ khuyến khích xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu. Thặng dư thương mại sẽ giúp cho nền kinh tế tăng trưởng là điều không phải bàn cãi, điển hình là Trung Quốc trong nhiều năm liền đã thành công trong việc đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài. Tuy nhiên, trong khi mặt hàng xuất khẩu Trung Quốc có tỷ lệ nội địa hóa rất cao thì Việt nam phải dựa phần lớn vào nhập khẩu nguyên vật liệu đầu vào, máy móc thiết bị và công nghiệp hỗ trợ. Do đó, việc phá giá đồng nội tệ sẽ có tác động hỗ trợ xuất khẩu ngắn hạn, nhưng về trung và dài hạn sẽ bị hiệu ứng ngược do chi phí nguyên vật liệu nhập khẩu sẽ tăng và hàng xuất khẩu của Việt nam lại kém cạnh tranh. Cái vòng lẩn quẩn sẽ tạo nên hiệu tiêu cực về lâu dài. Rõ ràng, chính sách điều chỉnh tỷ giá mới được áp dụng mang tính chất đối phó khi mà tình trạng nhập siêu cao hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái, cho thấy những nhà hoạch định chính sách thiếu 1 định hướng và tầm nhìn mang tính trung và dài hạn nhằm đảm bảo cho sự tăng trưởng bền vững của nền kinh tế.

Đánh giá về động thái tăng tỷ giá, có vẻ NHNN muốn nhắm vào 2 mục tiêu ngắn hạn: hạn chế thâm hụt cán cân thương mại và tác động lên cung cầu đồng nội tệ theo hướng tăng cung đồng nội tệ. Thông thường, NH Trung ương 1 quốc gia có thể sử dụng công cụ lãi suất để tác động làm thay đổi tỷ giá hối đoái (giảm lãi suất nhằm tác động tăng cung đồng nội tệ và gián tiếp làm suy yếu đồng nội tệ so với ngoại tệ, từ đó làm tăng tỷ giá hối đoái). Nhưng với việc làm ngược lại là tác động làm tỷ giá hối đoái để làm giảm lãi suất sẽ tác động tiêu cực về thanh toán quốc tế (trả nợ nước ngoài) sẽ tăng lên vào thời điểm cuối năm. Hơn thế nữa, chi phí nhập khẩu xăng dầu sẽ tăng lên đáng kể và nó sẽ ảnh hưởng làm tăng chi phí vận chuyển. Hậu quả là chi phí sản xuất của doanh nghiệp tăng lên và hàng hóa của Việt nam vẫn kém cạnh tranh hơn. Với chi phí xăng dầu tăng lên sẽ tác động trực tiếp đến giá cả và hậu quả là làm gia tăng mức độ lạm phát. Có lẽ sự tác động trực tiếp bằng cách giảm lãi suất cơ bản sẽ ảnh hưởng trực tiếp và dễ nhận thấy, nên quyết định tăng tỷ giá hối đoái cũng được các nhà hoạch định chính sách đưa ra nhằm tác động gián tiếp làm tăng cung đồng nội tệ và làm giảm tỷ lệ lãi suất.

Về nguyên tắc, đồng nội tệ suy yếu sẽ thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế cả trực tiếp lẫn gián tiếp. Nguồn đầu tư gián tiếp sẽ tác động tích cực lên TTCK nhưng là trong trung hạn chứ không phải tạo nên hiệu ứng tức thời. Nếu toa thuốc này tác động làm cho lãi suất cho vay hạ xuống 12%, thì tác động tích cực lên doanh nghiệp (do giảm chi phí lãi vay) cũng sẽ có tác động gián tiếp về trung hạn lên TTCK. Nhưng lạm phát sẽ có dấu hiệu tăng lên trong những tháng còn lại của năm và nó sẽ tác động tiêu cực cho xu hướng của TTCK trong ngắn hạn.

Như vậy, tác động tích cực của việc điều chỉnh tỷ giá có thể sẽ phát huy về trung hạn, nhưng ảnh hưởng tiêu cực trong ngắn hạn từ hậu quả của lạm phát lên TTCK là hoàn toàn có thể xảy ra.