Tháng 10: Chồng chất khó khăn của TTCK!

Tháng 10: Chồng chất khó khăn của TTCK!

Tháng 10 vừa qua chúng ta chứng kiến một cuộc khủng hoảng tài chính lớn nhất thế giới kể từ 1930. Nhiều ngân hàng, công ty bảo hiểm hàng đầu với lịch sử tồn tại hàng trăm năm đã biến mất. Chính phủ nhiều nước phải thực hiện hàng loạt biện pháp ngăn chặn cơn khủng hoảng ngày càng lan rộng. Mặc dù chưa thực sự hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới nhưng đợt khủng hoảng này cũng đã tác động mạnh đến nền kinh tế Việt Nam và đặc biệt là thị trường chứng khoán (TTCK).

Cùng chung số phận với TTCK thế giới

TTCK Việt Nam đã có mức sụt giảm thấp hơn cả thời điểm mà kinh tế vĩ mô trong nước khó khăn nhất vào tháng 6/2008 (Vn-Index đã phá đáy 366 điểm hồi tháng 6 để thiết lập mức đáy mới 313 điểm). Ngày 20/10, Ngân hàng Nhà nước đã thực hiện một loạt biện pháp như hạ lãi suất cơ bản, lãi suất tái cấp vốn và mua lại trước thời hạn 20,300 tỷ đồng trái phiếu bắt buộc. Các ngân hàng thương mại cũng đồng loạt hạ mặt bằng lãi suất tiết kiệm và cho vay nhằm giảm bớt khó khăn cho các doanh nghiệp. Tháng 10, chỉ số CPI lần đầu tiên tăng trưởng âm kể từ đầu năm, ngoài ra giá vàng, dầu thô cũng có những mức sụt giảm kỷ lục.

Cuộc khủng hoảng tín dụng nhà đất dưới chuẩn (subprime) của Mỹ đã nhanh chóng lan đi toàn thế giới. Trong tháng 10 vừa qua, chúng ta chứng kiến những thời khắc đáng nhớ của thế giới tài chính. Thị trường chứng khoán khắp nơi trên thế giới đều sụt giảm, có nhiều thị trường phải đóng cửa ngừng giao dịch. Thị trường một số nước xuống mức thấp nhất trong 20 năm trở lại đây. Nhiều công ty lừng lẫy của Mỹ, Châu Âu, Châu Á phá sản. Chính phủ các nước liên tục tung ra những gói cứu trợ khẩn cấp để cứu hệ thống tài chính khỏi sự đổ vỡ dây chuyền.

Trong tháng 10, TTCK Việt Nam cũng cùng chung số phận với những phiên giảm điểm liên tiếp và lần lượt chỉ số Vn-Index và HaSTC-Index đã phá các đáy được thiết lập trước đó. Thậm chí có lúc HaSTC-Index đã xuống dưới 100 điểm trong phiên giao dịch. Tính từ ngày 1/10 đến 31/10, VN-Index giảm 23.6%, HaSTC-Index giảm 23.3% số điểm.

Chỉ là khó khăn trong ngắn hạn!

Báo cáo cũng đã đưa ra một số nguyên nhân khiến thị trường chứng khoán Việt Nam sụt giảm:

Thứ nhất, nguyên nhân từ mối liên hệ kinh tế.

Xét từ góc độ nền kinh tế thực (real economy), kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam liên tục gia tăng trong những năm gần đây, tổng giá trị kim ngạch xuất nhập khẩu đã lớn hơn 1.6 lần GDP. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) cũng chiếm đến 1/3 tổng đầu tư trong nền kinh tế. Chính vì vậy, một khi kinh tế thế giới có dấu hiệu suy thoái, nhất là các nước có tỷ trọng lớn trong thị trường xuất khẩu và đầu tư trực tiếp vào Việt Nam thì thị trường xuất khẩu và dòng vốn FDI sẽ bị thu hẹp ảnh hưởng trực tiếp lên nền kinh tế và các doanh nghiệp trong nước.

Thứ hai, nguyên nhân từ mối liên hệ trên thị trường tài chính.

Xét trên thị trường tài chính, mặc dù các khoản nợ nước ngoài của quốc gia và nợ của các doanh nghiệp không nhiều và đa số là nợ dài hạn, Việt Nam cũng chưa tự do hóa tài chính, các công cụ phái sinh cũng chưa phát triển, nhưng với tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài đối với các doanh nghiệp niêm yết trên sàn trung bình là từ 20-30% thì một khi luồng vốn này rút đi cũng sẽ gây tác động mạnh lên TTCK Việt Nam. Bằng chứng cho thấy nguy cơ này có khả năng xảy ra là lượng bán ròng cổ phiếu của các nhà đầu tư nước ngoài liên tục gia tăng trong suốt thời gian qua, và trái phiếu cũng được các nhà đầu tư bán ra với khối lượng lớn dù phải chịu lỗ.

Như vậy, liệu xu hướng rút vốn của các đầu tư nước ngoài về để đối phó khủng hoảng tài chính trong nước liệu có thực sự diễn ra? Quan điểm của tác giả cho rằng các nhà đầu tư nước ngoài sẽ không rút vốn ồ ạt trong thời gian tới vì một số nguyên nhân sau:
một là,đa số các quỹ đầu tư nước ngoài trên TTCK Việt Nam là các quỹ đóng và có thời gian hoạt động lâu dài. Họ không chịu áp lực rút vốn ngay lập tức như các quỹ mở và các quỹ đầu tư tương hỗ.

Hai là,
quy mô của các quỹ đầu tư nước ngoài trên thị trường Việt Nam nhỏ so với quy mô vốn tại thị trường quốc gia họ. Do vậy, việc rút vốn từ TTCK Việt Nam cũng không có nhiều ý nghĩa trong việc giải quyết các vấn đề khó khăn mà các quỹ này gặp phải tại nước của mình.

Ba là,
các quỹ đầu tư này cũng đã phải chịu một tổn thất lớn khi TTCK Việt Nam liên tục sụt giảm thời gian qua. Hiện tại thị trường cũng ở một mức giá hấp dẫn khi so sánh với các nước trong khu vực và trên thế giới. Rất nhiều tổ chức lớn có uy tín vẫn đánh giá kinh tế Việt Nam có triển vọng tăng trưởng tốt, TTCK vẫn đang rất có tiềm năng.

Thứ ba, chính là ảnh hưởng của tâm lý nhà đầu tư do sự biến động thị trường thế giới.

Xét mối tương quan giữa biến động giá cổ phiếu của các thị trường các nước trên thế giới trong thời gian gần đây, chúng ta thấy có một tỷ lệ tương quan là 0.956 (tính toán dựa trên số liệu TTCK thế giới và TTCK Việt Nam trong tháng 10), nghĩa là những biến động lên xuống của TTCK Việt Nam và TTCK các nước trên thế giới gần như hoàn toàn tương quan với nhau. Từ đó, có thể thấy trong cơn hoảng loạn của tài chính thế giới, tâm lý của các nhà đầu tư thường bị ảnh hưởng rất lớn bởi tình hình chung, mặc dù mối liên hệ thực tế hiện nay giữa TTCK Việt Nam và thế giới có thể chưa thực sự mạnh. Hơn nữa phần lớn các nhà đầu tư nhỏ lẻ trên TTCK Việt Nam, thiếu thông tin, kiến thức và các công cụ đánh giá đúng tình hình hiện tại nên việc rút vốn, bỏ chạy để tự vệ cũng là một điều dễ hiểu.

TTCK Việt Nam giảm mạnh trong tháng 10 một phần do những mối liên hệ thực với nền kinh tế và tài chính thế giới trong cơn khủng hoảng, nhưng phần nhiều do tâm lý các nhà đầu tư.Tăng trưởng kinh tế Việt Nam sẽ bị chậm lại trong năm 2009 và một vài năm sắp tới nhưng vẫn có triển vọng phát triển mạnh, suất sinh lợi trên TTCK Việt Nam vẫn rất hấp dẫn, giá cổ phiếu trên TTCK hiện nay đang ở mức khá hợp lý và có thể đầu tư.

Nam Phương (theo BC tình hình kinh tế vĩ mô Việt Nam tháng 10/2008)

Diễn đàn Doanh nghiêpx