Thép Xanh - Xu hướng phát triển mới

Các thị trường quy mô lớn như EU, cơ chế CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), và việc các nhà nhập khẩu mua tín chỉ carbon (dựa trên lượng phát thải) sẽ là một yếu tố thu hẹp lợi thế về giá thành của các công ty sản xuất thép tại Châu Á sử dụng công nghệ lò cao. Các nhà sản xuất sẽ hướng đến xu hướng thép xanh: thay thế công nghệ hiện nay để có thể giảm lượng khí thải carbon (CO2) trong quá trình sản xuất, và hướng tới mục tiêu giảm mức phát thải về 0 (đến 2050).

Với Việt Nam, một số công ty có vị thế trên thị trường xuất khẩu đã có những biện pháp đầu tiên nhằm kiểm soát và giảm thiểu lượng phát thải khí nhà kính, qua đó duy trì lợi thế cạnh tranh tại các thị trường lớn, bao gồm:

- Kiểm kê mức phát thải tại nhà máy

- Tối ưu mức tiêu thụ nhiên của hoạt động sản xuất (trực tiếp và gián tiếp)

Với ngành thép, một trong những ngành dự kiến sẽ chịu ảnh hưởng khi cơ chế CBAM có hiệu lực (đến từ mức phát thải cao của hoạt động sản xuất), một số công ty có vị thế trên thị trường xuất khẩu đã có những biện pháp đầu tiên nhằm kiểm soát và giảm thiểu lượng phát thải khí nhà kính, qua đó duy trì lợi thế cạnh tranh tại các thị trường lớn (đặc biệt là EU):

- Kiểm kê mức phát thải tại nhà máy: Một số công ty (HPG, HSG, GDA) đã thực hiện kiểm kê khí thải nhà kính tại nhà máy theo các tiêu chuẩn ISO-14064 và ISO-14067 (bao gồm yêu cầu về việc được chứng nhận bởi bên thứ 03 có uy tín, như Bureau Veritas); qua đó là điều kiện cần nếu muốn xuất khẩu vào thị trường EU khi CBAM có hiệu lực.

- Tối ưu mức tiêu thụ nhiên liệu của hoạt động sản xuất thép bằng lò cao: Than cốc hiện nay vẫn là nguyên liệu chính (sinh nhiệt) và đồng thời là nguồn phát thải khí nhà kính. Như đã đề cập, công nghệ sản xuất của các nhà máy mới hiện xu hướng giảm lượng than cốc tiêu thụ; và HPG đã có hướng tiếp cận phù hợp nhằm duy trì lợi thế cạnh tranh (tham khảo Báo cáo Doanh nghiệp).

- Chú ý tới phạm vi phát thải gián tiếp: Với các công ty tôn mạ, dù mức phát thải trực tiếp sẽ thấp hơn các doanh nghiệp sản xuất lò cao, họ cũng cần chú ý tới mức phát thải gián tiếp (bao gồm tiêu thụ nguyên liệu chính – HRC). Họ sẽ hướng tới nhập nguyên liệu từ các nhà sản xuất thép tối ưu hơn về công nghệ sản xuất (bao gồm HPG), hay chú ý tới sử dụng dây chuyền sản xuất từ Châu Âu cho dự án nhà máy mới (bao gồm GDA).

- Chính phủ Việt Nam với Quyết định số 232/QĐ-TTg, phê duyệt Đề án Thành lập và phát triển thị trường các-bon tại Việt Nam, kỳ vọng sẽ là một biện pháp nhằm giảm gánh nặng tài chinh cho các doanh nghiệp xuất khẩu chịu ảnh hưởng của chính sách CBAM. Tuy nhiên, chúng ta cần theo dõi thêm lộ trình triển khai, vận hành và mức phân bổ hạn ngạch để có đánh giá kỹ hơn về hiệu quả của thị trường này.