Thời khắc lịch sử

Sáng mai 8/10, FTSE sẽ chính thức công bố kết quả xem Việt Nam có được nâng hạng từ “cận biên” lên “mới nổi” hay không. Một tin mà giới đầu tư chờ suốt 8 năm kể từ khi Việt Nam lọt vào watchlist từ 2018. Trước khi biết kết quả, thử chơi trò dự đoán một chút cho vui.

Tính đến tháng 9/2025, Việt Nam đã đáp ứng 7/9 tiêu chí trong khung “Quality of Markets” của FTSE, gồm những mục như: quy mô thị trường đủ lớn, thanh khoản tốt, cơ quan quản lý hoạt động hiệu quả, và chi phí giao dịch ở mức hợp lý. Nói nôm na là các tiêu chí định lượng đã qua cửa.

Còn lại hai tiêu chí định tính khiến Việt Nam bị “treo”:

1. Settlement Cycle (DvP): tức quy trình thanh toán và chuyển giao chứng khoán chưa thực hiện đồng thời (vẫn phải kiểm tra tiền trước khi khớp lệnh).

2. Settlement – Costs associated with failed trades: chi phí và quy trình xử lý các giao dịch lỗi còn phức tạp.

Cả hai đều bị FTSE đánh giá “Restricted (partial failure)”, nghĩa là chưa đạt nhưng đang cải thiện. So với năm 2023 chỉ dừng ở mức “Restricted” hoặc thậm chí “Unrated” thì năm nay đã có tiến bộ rõ. Việc bỏ yêu cầu pre-funding trong Luật Chứng khoán sửa đổi 2024 và vận hành hệ thống KRX từ tháng 5/2025 chính là bước mở khóa cho hai tiêu chí này.

Ngoài ra, ngay cả khi FTSE đồng ý nâng hạng trong tháng 10, quá trình chuyển đổi vẫn cần 6 tháng đến 1 năm để hoàn thiện toàn bộ tiêu chuẩn kỹ thuật. Tức là Việt Nam vẫn có thời gian “làm nốt phần bài tập còn lại”.

Nhìn lại, kể từ chu kỳ uptrend 2020–2022, chứng khoán đã dần trở thành một kênh đầu tư được Nhà nước, Chính phủ và người dân quan tâm thực sự chứ không còn là “sân chơi của giới chuyên”. Những thay đổi về hạ tầng, luật lệ, minh bạch hóa thông tin (như KRX hay báo cáo tiếng Anh) đều là minh chứng cho việc Việt Nam đang chuyển mình để hòa nhập vào chuẩn quốc tế.

Thành ra, nâng hạng không còn là chuyện riêng của Ủy ban Chứng khoán, mà là mục tiêu chung của cả nền kinh tế. Nên có thể nói: không xong cũng phải xong. Nếu không được nâng vào tháng 10 này thì tháng 3 sang năm. Chậm lắm là thế!

Quan điểm cá nhân thì mình cược cho tháng 10 này. Còn chuyện nâng hạng có khiến dòng vốn ngoại quay lại mạnh mẽ hay không thì xin thưa, đó là hai câu chuyện khác nhau. Không nên kì vọng để rồi thất vọng ace nhé....