Tiêu chí nâng hạng, VN đủ chưa? có nước nào được nâng hạng khi chưa đạt đủ các tiêu chí

Bảng tiêu chí nâng hạng FTSE Russell của Việt Nam
Tiêu chí FTSETình trạng Việt NamGhi chú
1. Giao dịch thị trường minh bạch✅ Đạt Cơ chế đặt lệnh, khớp lệnh công khai, minh bạch.
2. Khả năng giao dịch lô nhỏ (small parcel)✅ Đạt Đã có giao dịch lô lẻ, phù hợp chuẩn quốc tế.
3. Thanh khoản thị trường✅ Đạt GTGD hàng ngày lớn, đủ chuẩn emerging.
4. Đăng ký, lưu ký, sở hữu an toàn✅ Đạt VSD quản lý tập trung, sở hữu rõ ràng.
5. Quyền của NĐT nước ngoài✅ Đạt (tương đối)Ngoài giới hạn room, các quyền khác đã đầy đủ.
6. Chi phí giao dịch hợp lý✅ Đạt Phí GD, lưu ký, quản lý ở mức chấp nhận được.
7. Công bố thông tin minh bạch, có tiếng Anh✅ Đạt Nhiều DN lớn, HOSE/HNX có báo cáo tiếng Anh.
8. Thanh toán – bù trừ tập trung (CCP)❌ Chưa đạt Việt Nam mới bỏ prefunding, nhưng chưa có CCP.
9. Giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL)❌ Chưa đạt Nhiều ngành/CP lớn room ngoại full, cản trở dòng vốn.


Như vậy, Việt Nam đã hoàn thành 7/9 tiêu chí, còn 2 tiêu chí lớn chưa đạt là:

• CCP (bù trừ tập trung)
  
• FOL (room ngoại)

Ví dụ các nước đi trước Việt Nam

1. 
   
   • Pakistan
     • Được MSCI nâng từ Frontier → Emerging năm 2017.
     • Khi đó thanh khoản và room ngoại vẫn hạn chế, nhiều cổ phiếu bị full room.
     • Tuy nhiên, MSCI đánh giá Pakistan “đủ điều kiện” nhờ có một số cổ phiếu vốn hóa lớn và chính phủ cam kết cải cách.
     • Sau đó, do thị trường suy yếu, Pakistan bị MSCI hạ trở lại Frontier vào 2021.
   • Kuwait
     • Được FTSE nâng hạng lên Emerging năm 2018, và MSCI nâng vào 2020.
       Khi nâng hạng, chưa triển khai CCP hoàn chỉnh nhưng đã bỏ prefunding và có lộ trình thanh toán T+2.
     • Room ngoại cũng chưa mở hoàn toàn, nhưng chính phủ cam kết cải cách và quỹ ngoại đánh giá “chấp nhận được”.
   • Qatar & UAE (2014, MSCI)
     • Được MSCI nâng hạng khi vẫn còn giới hạn sở hữu ngoại (FOL 25%–49%).
     • Tuy nhiên, vì thị trường có thanh khoản cao, vốn hóa lớn và cải cách dần dần, nên MSCI vẫn chấp nhận.

So sánh với Việt Nam hiện tại

• 
  
  • CCP (bù trừ tập trung): nhiều nước được nâng hạng trước đây cũng chưa có CCP ngay, họ chỉ cần bỏ prefunding và có cam kết cải cách.
  • FOL (room ngoại): đây là vấn đề phổ biến (Qatar, UAE, Pakistan, Ấn Độ…). Nhiều nước vẫn được nâng hạng dù room ngoại chưa mở tối đa.

Như vậy, Việt Nam không phải là ngoại lệ. Trên thực tế, việc thiếu 1–2 tiêu chí vẫn có thể được nâng hạng, miễn là cải cách đang đi đúng hướng và thị trường đủ hấp dẫn dòng vốn.