Tín dụng bị “siết chặt” vì quy định mới

Thông tư 13/TT- NHNN (có hiệu lực từ ngày 1/10/2010) quy định việc các ngân hàng thương mại (NHTM) phải nâng tỷ lệ an toàn vốn từ 8% lên 9%. Giới ngân hàng nhận định rằng, dư nợ tín dụng của ngân hàng sẽ bị “siết chặt” hơn.

Để đảm bảo đúng quy định về tỷ lệ an toàn vốn là 9% theo Thông tư trên, các NHTM sẽ phải giảm tài sản có. Điều này có thể khiến ngân hàng phải giảm quy mô tín dụng. Còn nếu mở rộng quy mô cho vay, thì ngân hàng phải tăng vốn tự có.

Có thể nêu một ví dụ cụ thể, chẳng hạn, tại thời điểm ngày 1/10/2010, khi Thông tư 13 bắt đầu có hiệu lực, nếu vốn tự có của một NHTM là 3.000 tỷ đồng, trong khi tài sản có rủi ro của ngân hàng này là 37.500 tỷ đồng (tỷ lệ an toàn vốn là 8%), nếu đảm bảo thực hiện đúng quy định về tỷ lệ an toàn vốn của NHNN là 9% thì ngân hàng này buộc phải giảm tài sản có. Điều này có nghĩa ngân hàng phải giảm quy mô tín dụng. Hơn nữa, cũng theo quy định tại Thông tư 13 về tỷ lệ cấp tín dụng so với nguồn vốn huy động, ngân hàng chỉ được sử dụng 80% nguồn vốn huy động để cho vay, thay vì được sử dụng 100% nguồn vốn huy động để cho vay như trước đây.

Theo nhiều chuyên gia, một cái khó nữa ở đây là, theo Thông tư 13, nguồn vốn huy động để cho vay của ngân hàng sẽ không bao gồm tiền gửi không kỳ hạn của các tổ chức kinh tế, Kho bạc Nhà nước, Bảo hiểm Xã hội và các tổ chức khác. Có nghĩa là, các ngân hàng chỉ được sử dụng 80% vốn huy động từ thị trường một (khu vực dân cư) để cho vay.

Chính quy định này đã buộc Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) lên tiếng. Bà Dương Thu Hương, Tổng thư ký VNBA cho rằng, quy định này là không hợp lý, vì tiền gửi không kỳ hạn của các tổ chức kinh tế, Kho bạc Nhà nước, Bảo hiểm Xã hội và các tổ chức khác thường chiếm 15 - 20% tổng vốn huy động của ngân hàng và đây là nguồn vốn có tính ổn định cao.

Như vậy, ngoài tỷ lệ 20% vốn huy động từ thị trường một phải giữ lại để đảm bảo thanh toán (nhưng vẫn phải trả lãi cho người gửi tiền), thì khoản tiền gửi không kỳ hạn huy động từ các tổ chức nói trên, theo quy định mới, NHTM cũng không được cho vay. Trong khi đó, theo đại diện các NHTM, nếu phân nguồn vốn để đảm bảo khả năng thanh toán ở mức trên 35% (20% vốn huy động về phải giữ lại cộng với 15% khoản tiền gửi không kỳ hạn từ các tổ chức kinh tế, Bảo hiểm Xã hội, Kho bạc Nhà nước…) trong tổng nguồn vốn huy động được là một tỷ lệ quá cao và không hợp lý, trong khi ngân hàng vẫn phải trả lãi suất.

Trên thực tế, trong thời gian qua, các NHTM, nhất là các ngân hàng nhỏ gặp phải không ít khó khăn đối với huy động từ thị trường một (khu vực dân cư). Nguyên nhân là, tiền nhàn rỗi của khu vực dân cư không muốn vào ngân hàng, cộng với áp lực cạnh tranh của một số kênh đầu tư khác. Trong khi đó, theo quy định hiện hành của NHNN, các ngân hàng quy mô nhỏ không được sử dụng quá 20% vốn liên ngân hàng làm vốn tín dụng, vì vậy, các ngân hàng nhỏ rất khó thực hiện được triệt để chủ trương giảm lãi suất của Chính phủ.

Điều đáng quan tâm là, trong hơn 2 quý vừa qua, một số NHTM đã mạnh tay chi vốn cho khách hàng, thì nay phải tìm cách huy động vốn từ thị trường một để cân đối lại nguồn, đáp ứng quy định về tỷ lệ an toàn vốn trước khi Thông tư 13 có hiệu lực. Chính vì vậy, mặt bằng lãi suất huy động thực tế khó có thể giảm về 10%/năm (như chủ trương của Chính phủ). Chi phí đầu vào khó giảm, các NHTM không thể mạnh tay điều chỉnh tiếp lãi suất cho vay thỏa thuận, bởi chênh lệch lãi suất đầu vào và đầu ra của các NHTM hiện ở mức rất thấp, chỉ khoảng 2%/năm, nên việc giảm thêm lãi suất cho vay là rất khó.

Theo VNBA, các quy định trong Thông tư 13 hướng tới chuẩn mực quốc tế trong hoạt động ngân hàng, nhằm đảm bảo an toàn cao cho hoạt động của từng tổ chức tín dụng và toàn hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, xuất phát từ “mặt bằng” chung của nền kinh tế Việt Nam và của các NHTM, VNBA cho rằng, việc thực hiện các quy định trong Thông tư 13 sẽ gặp không ít khó khăn. Trong đó, nhiều NHTM cho biết, sẽ không thực hiện được, vì thời gian chuẩn bị chỉ có 4 tháng, nên họ chưa kịp điều chỉnh tài sản có rủi ro...