Trái phiếu Mỹ: Quyền lực tài chính hay điểm yếu địa chính trị?

Thị trường trái phiếu kho bạc Hoa Kỳ, với giá trị ước tính khoảng 30 nghìn tỷ đô la, là nền tảng của cấu trúc tài chính toàn cầu. Trong nhiều thập kỷ, thị trường này đã là điểm đến chính cho các ngân hàng trung ương nước ngoài và các nhà đầu tư tổ chức tìm kiếm sự an toàn, tính thanh khoản và lợi nhuận.

Tuy nhiên, những diễn biến gần đây cho thấy một sự thay đổi cơ bản trong động lực của nhu cầu nước ngoài đối với nợ chính phủ Hoa Kỳ - một sự thay đổi mang lại những tác động sâu sắc đối với cả chính sách kinh tế của Mỹ và hệ thống tiền tệ quốc tế.

Sự rút lui chiến lược của Trung Quốc

Sự phát triển đáng kể nhất trong những năm gần đây là việc Trung Quốc giảm dần lượng trái phiếu kho bạc Mỹ nắm giữ. Từng là chủ sở hữu nước ngoài lớn nhất của nợ chính phủ Mỹ, Trung Quốc đã giảm danh mục đầu tư của mình gần 50% kể từ mức đỉnh năm 2013, với lượng nắm giữ giảm xuống còn 683 tỷ đô la vào tháng 11 năm 2024 - mức thấp nhất kể từ năm 2008. Sự sụt giảm này không chỉ phản ánh việc tái cân bằng danh mục đầu tư mà còn là một sự chuyển hướng chiến lược có chủ đích, được thúc đẩy bởi các cân nhắc về địa chính trị.

Chỉ thị gần đây của Bắc Kinh đối với các ngân hàng Trung Quốc về việc giảm lượng trái phiếu kho bạc do tư nhân nắm giữ nhấn mạnh khía cạnh chính trị của sự thay đổi này. Mặc dù chính thức được coi là quản lý rủi ro—giảm rủi ro tập trung và hạn chế tiếp xúc với biến động thị trường—động thái này rõ ràng nhằm mục đích giảm thiểu tính dễ tổn thương về tài chính của Trung Quốc trước các lệnh trừng phạt tiềm tàng của Mỹ. Việc đóng băng dự trữ của ngân hàng trung ương Nga năm 2022 sau cuộc xâm lược Ukraine đã chứng minh rằng ngay cả những tài sản dự trữ tưởng chừng như bất khả xâm phạm cũng có thể trở thành công cụ gây áp lực địa chính trị.



Vấn đề nan giải về đa dạng hóa

Tình thế khó xử của Trung Quốc minh họa một thách thức cơ bản mà các chủ sở hữu dự trữ lớn đang phải đối mặt: sự thiếu vắng các lựa chọn thay thế thực sự cho trái phiếu kho bạc Mỹ. Với khoảng 3,4 nghìn tỷ đô la dự trữ ngoại tệ, Trung Quốc đã mạnh mẽ tăng cường mua vàng, trở thành một trong những chủ sở hữu vàng thỏi chính thức lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, vàng, dù có giá trị như một công cụ phòng ngừa rủi ro, không thể hấp thụ dòng vốn dự trữ lớn như vậy mà không gây ra những biến dạng nghiêm trọng trên thị trường.

Thị trường nợ công của châu Âu và Nhật Bản, dù quy mô lớn, vẫn thiếu chiều sâu, tính thanh khoản và tầm vóc của thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ. Hơn nữa, vị thế đồng minh của Mỹ ở các quốc gia này làm dấy lên khả năng áp đặt các biện pháp trừng phạt phối hợp, khiến chúng khó có thể bảo vệ Trung Quốc khỏi những rủi ro địa chính trị mà nước này muốn tránh. Các loại tài sản thay thế—cổ phiếu, bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp—lại có tính biến động quá cao hoặc không đủ khả năng phân bổ ở mức dự trữ.

Những hạn chế kinh tế đối với việc thoái vốn

Việc thoái vốn nhanh chóng của Bộ Tài chính Mỹ tạo ra những hạn chế riêng. Một đợt bán tháo quy mô lớn sẽ làm giảm giá trái phiếu và tăng lợi suất, làm suy yếu đồng đô la Mỹ. Mặc dù điều này có vẻ có lợi cho các nhà xuất khẩu Mỹ, nhưng đồng thời nó sẽ làm tổn hại đến khả năng cạnh tranh xuất khẩu của Trung Quốc vào thời điểm Bắc Kinh không thể chịu nổi áp lực như vậy, đặc biệt là khi xét đến các mức thuế quan hiện hành của Mỹ. Hơn nữa, sự mất giá của đồng đô la sẽ làm giảm giá trị các tài sản còn lại của Trung Quốc được định giá bằng đô la, gây ra những tổn thất ngay lập tức trên bảng cân đối kế toán.

Điều này tạo ra một nghịch lý: quy mô khổng lồ của lượng trái phiếu kho bạc Trung Quốc nắm giữ khiến việc thoái vốn nhanh chóng trở nên phi lý về mặt kinh tế, ngay cả khi việc tiếp tục nắm giữ tiềm ẩn những rủi ro chiến lược. Trung Quốc nhận thấy mình bị mắc kẹt trong một mối quan hệ tài chính mà họ muốn thoát ra nhưng không thể từ bỏ mà không tự gây tổn hại cho chính mình.



Các xu hướng chung về sở hữu nước ngoài

Hành vi của Trung Quốc là một phần của xu hướng rộng hơn về sự thay đổi khẩu vị đầu tư nước ngoài vào trái phiếu kho bạc. Quỹ hưu trí AkademikerPension của Đan Mạch đã thoái vốn 100 triệu đô la để phản ứng với căng thẳng chính trị liên quan đến Greenland. Quỹ hưu trí ABP của Hà Lan đã giảm lượng nắm giữ 10 tỷ euro trong sáu tháng. Ấn Độ đã giảm vị thế của mình xuống mức thấp nhất trong 5 năm trong khi hỗ trợ đồng tiền của mình và đa dạng hóa dự trữ. Brazil cũng đã giảm bớt rủi ro đầu tư dài hạn vào trái phiếu kho bạc.

Tuy nhiên, luận điểm về sự rút lui này cần được xem xét một cách tinh tế. Nhật Bản, Vương quốc Anh và Canada đã tăng lượng trái phiếu kho bạc Mỹ nắm giữ trong năm qua, cho thấy sự quan tâm liên tục của các đồng minh truyền thống của Mỹ. Tổng lượng trái phiếu do nước ngoài nắm giữ đã đạt mức kỷ lục 9,4 nghìn tỷ đô la vào tháng 11 năm 2024, ngay cả khi thị phần nước ngoài trên thị trường chung đã giảm từ 50% vào đầu năm 2015 xuống còn khoảng 31% hiện nay - phản ánh sự bùng nổ vay nợ của chính phủ Mỹ hơn là sự rút lui hoàn toàn của nước ngoài.

CHI TIẾT: https://vietnambusinessinsider.vn/t...-chinh-hay-diem-yeu-dia-chinh-tri-a51754.html