Trật tự kinh tế toàn cầu cũ đã chết

Hệ thống kinh tế toàn cầu đã đạt đến một điểm uốn lịch sử. Trong nhiều thập kỷ, Hoa Kỳ đã hoạt động như người tiêu dùng cuối cùng của thế giới - hấp thụ thặng dư thương mại liên tục từ các cường quốc sản xuất trong khi vẫn phải chịu thâm hụt tương ứng.

Sự sắp xếp này, vốn đã hỗ trợ tăng trưởng kinh tế toàn cầu trong nhiều thế hệ, dường như đã đạt đến giới hạn chính trị và kinh tế của nó. Bằng chứng hiện nay cho thấy chúng ta đang chứng kiến sự kết thúc của sự thích nghi kinh tế của Hoa Kỳ và sự ra đời khó khăn của một kiến trúc kinh tế toàn cầu mới.



Sự mất cân bằng về cấu trúc

Thách thức cơ bản nằm ở cái mà các nhà kinh tế gọi là "mất cân bằng toàn cầu"—thặng dư tài khoản vãng lai dai dẳng ở Trung Quốc và các quốc gia chủ nợ châu Âu (đặc biệt là Đức) được bù đắp bằng thâm hụt của Mỹ. Đến năm 2024, những mất cân bằng này đã tạo ra vị thế đầu tư quốc tế ròng của Hoa Kỳ là âm 24 phần trăm sản lượng toàn cầu—một con số phi thường cho thấy quy mô vay nợ của Hoa Kỳ từ phần còn lại của thế giới.

Những mất cân bằng này phản ánh các vấn đề cấu trúc sâu sắc hơn. Trung Quốc duy trì mô hình tăng trưởng dựa trên tỷ lệ tiết kiệm cực cao, với mức tiêu dùng hộ gia đình chỉ chiếm 39 phần trăm GDP. Tăng trưởng do đầu tư thúc đẩy đã tạo ra năng lực công nghiệp khổng lồ phải tìm kiếm thị trường bên ngoài. Trong khi đó, khuôn khổ chính sách kinh tế theo chủ nghĩa tự do của Đức cũng ưu tiên khả năng cạnh tranh xuất khẩu và kiềm chế tài khóa.

Ngược lại, Hoa Kỳ đã hoạt động như van áp suất của hệ thống kinh tế toàn cầu. Khi các quốc gia nước ngoài tạo ra nhiều hơn mức họ tiêu thụ, thị trường mở và đồng tiền mạnh của Hoa Kỳ đã hấp thụ phần chênh lệch. Sự sắp xếp này ban đầu có vẻ có lợi cho cả hai bên—các nhà sản xuất nước ngoài tìm được thị trường cho hàng hóa của họ, trong khi người tiêu dùng Hoa Kỳ được hưởng hàng nhập khẩu giá rẻ và lãi suất thấp được tài trợ bởi việc tái chế thặng dư thương mại vào thị trường nợ của Hoa Kỳ.



Sự thay đổi vị thế của người Mỹ

Điều làm cho thời điểm hiện tại trở nên quan trọng là việc Mỹ rút khỏi vai trò truyền thống của mình. Hoa Kỳ dường như ngày càng không muốn đóng vai trò là người cân bằng cuối cùng trong hệ thống kinh tế toàn cầu. Sự thay đổi này vượt qua tính đảng phái—trong khi các chính sách bảo hộ của Trump đại diện cho biểu hiện rõ ràng nhất của nó, thì sự đồng thuận kinh tế rộng lớn hơn của Mỹ cũng đã chuyển sang sự hoài nghi lớn hơn về toàn cầu hóa không hạn chế.

Sự thay đổi này khiến thế giới đứng trước ngã ba đường. Trật tự kinh tế đã được thiết lập, được xây dựng xung quanh việc tiêu dùng của người Mỹ hấp thụ thặng dư toàn cầu, không còn bền vững nữa. Tuy nhiên, giải pháp thay thế vẫn chưa rõ ràng. Một số kịch bản có thể xảy ra:

1. Sự phân mảnh và khu vực hóa: Nền kinh tế toàn cầu có thể bị chia thành các khối kinh tế cạnh tranh với dòng chảy xuyên biên giới bị suy giảm.

2. Tái cân bằng thông qua điều chỉnh trong nước: Các quốc gia thặng dư có thể chuyển sang tiêu dùng trong nước nhiều hơn, làm giảm mất cân bằng toàn cầu một cách tự nhiên.

3. Khuôn khổ đa phương mới: Các quốc gia có thể đàm phán các thỏa thuận thể chế mới để quản lý thương mại, đầu tư và chính sách tiền tệ.

4. Căng thẳng và bất ổn liên tục: Nếu thiếu sự phối hợp, thế giới có thể trải qua giai đoạn bất ổn kinh tế khi các quốc gia theo đuổi các điều chỉnh đơn phương.



CHI TIẾT: https://vietnambusinessinsider.vn/trat-tu-kinh-te-toan-cau-cu-da-chet-a44424.html