Triển vọng ngành Dệt May năm 2021

1. Nhu cầu dệt may ở các thị trường xuất khẩu chủ lực sẽ tăng trở lại khi tình hình kinh tế dần hồi phục vào cuối năm 2021
Kỳ vọng giá trị xuất khẩu dệt may Việt Nam trong năm 2021 cũng sẽ phục hồi theo triển vọng phục hồi kinh tế ở các thị trường xuất khẩu chủ lực như Mỹ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc; tuy nhiên, tốc độ phục hồi sẽ chậm và đến năm 2022 giá trị xuất khẩu dệt may Việt Nam mới có thể quay trở lại như năm 2019 (tức là giá trị xuất khẩu đạt 39 tỷ USD). Cũng theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), ngành dệt may Việt Nam đến 2021 vẫn nằm trong giai đoạn chịu ảnh hưởng của COVID-19, VITAS dự báo giá trị xuất khẩu dệt may năm 2021 có thể đạt khoảng 37 – 38 tỷ USD.

2. Các Hiệp định thương mại tự do sẽ hỗ trợ thúc đẩy giá trị xuất khẩu của ngành dệt may Việt Nam trong năm 2021

- Hiệp định TPP có khả năng sẽ được tái khởi động dưới thời Tổng thống Biden

Trước đó, bản thỏa thuận của Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã được ký vào T2/2016 dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama nhưng chưa được Nghị viện thông qua. Tổng thống Donald Trump sau khi đắc cử đã rút khỏi hiệp định này vào năm 2017. Theo đó, 11 nước còn lại phải ký kết một thỏa thuận mới mang tên Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP, hay TPP11) vào T3/2018.

CPTPP về cơ bản không mang lại nhiều lợi ích thuế quan cho ngành dệt may Việt Nam do Việt Nam đã có hiệp định thương mại tự do với 7 nước thành viên CPTPP (Australia, New Zealand, Chile, Nhật Bản, Brunei, Malaysia, Singapore), các nước thành viên còn lại (Canada, Mexico và Peru) có quy mô tiêu thụ dệt may khá nhỏ (khoảng 4 tỷ USD) và không phải là các thị trường xuất khẩu dệt may lớn của Việt Nam.

CPTPP có quy mô kinh tế chiếm khoảng 14% GDP toàn cầu thấp hơn khá nhiều so với quy mô của TPP khi có Mỹ là 38% GDP toàn cầu. Ông Biden từng là Phó Tổng thống dưới thời Barack Obama và là người ủng hộ hiệp định TPP, do đó TPP có khả năng sẽ được tái khởi động dưới thời Tổng thống Biden. Quy tắc xuất xứ “Từ sợi trở đi” đã được giữ nguyên từ bản thỏa thuận cũ của TPP sang CPTPP, nên nhiều khả năng cho dù TPP được tái khởi động thì quy tắc này vẫn là rào cản lớn nhất của các doanh nghiệp Việt Nam. Theo đó, các công đoạn từ se sợi, dệt vải, cho đến gia công phải được thực hiện trong nội khối các nước thành viên, trong khi đó Việt Nam đang bị phụ thuộc vào nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu từ Trung Quốc. Điều này dẫn đến một thực trạng là chỉ một số ít các doanh nghiệp có thể tận dụng được ưu đãi thuế quan, đó là các doanh nghiệp sợi và các doanh nghiệp may có chuỗi giá trị hoàn thiện sợi – dệt nhuộm – may.

- Các sản phẩm dệt may bắt đầu được hưởng thuế ưu đãi theo hiệp định EVFTA

Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) được ký vào T6/2019 và đã chính thức có hiệu lực kể từ T8/2020, theo đó, thuế GSP2 9,6% trước đây đối hàng dệt may Việt Nam đã quay về thuế suất cơ sở MFN3 12%, sau đó giảm dần theo lộ trình về đến 0%. Đa số các sản phẩm dệt may của Việt Nam xuất khẩu sang EU (thuộc nhóm B5 và B7) sẽ bắt đầu được hưởng thuế quan ưu đãi từ năm 2021.


Rào cản lớn nhất để các doanh nghiệp dệt may có thể tận dụng được EVFTA là quy tắc xuất xứ “Từ vải trở đi”. Theo đó, các doanh nghiệp may phải sử dụng vải được sản xuất ở Việt Nam hoặc vải nhập khẩu từ nước thứ 3 cùng có hiệp định thương mại tự do với Việt Nam và EU, kể cả hiện tại (Hàn Quốc) và tương lai (Nhật Bản và một số nước ASEAN đang đàm phát FTA với EU). Hiện nay, trên 50% nhu cầu vải của Việt Nam được nhập khẩu từ Trung Quốc, để tận dụng được EVFTA, các doanh nghiệp may cần phải tìm kiếm được nguyên liệu vải thay thế cho vải từ Trung Quốc bằng cách: (1) Hợp tác với các doanh nghiệp sản xuất vải trong nước để tạo tính liên kết cho chuỗi giá trị, hoặc (2) Tăng cường nhập khẩu vải từ các nước có hiệp định thương mại với cả Việt Nam và EU như Hàn Quốc, Nhật Bản.

- Hiệp định RCEP được kỳ vọng sẽ mở rộng cơ hội xuất khẩu cho ngành dệt may

Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP, hay ASEAN +5) là hiệp định thương mại tự do bao gồm 10 nước thành viên ASEAN và 5 quốc gia khác gồm: Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand. RCEP đã được ký kết vào ngày 15/11/2020 và dự kiến sẽ có hiệu lực trong Q1/2021. Hiệp định này sẽ tạo nên khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 30% tổng GDP toàn cầu.


Việt Nam đã ký kết các hiệp định thương mại song phương và/hoặc đa phương với tất cả các thành viên RCEP. Như vậy, RCEP không mang tính mở cửa thị trường mới mà chỉ là thỏa thuận mang tính kết nối các cam kết đã có. Tuy nhiên, lợi ích lớn nhất mà RCEP mang lại chính là quy tắc xuất xứ cộng gộp từ tất cả các thành viên.

Nếu như quy tắc xuất xứ trong các hiệp định trước đây là trở ngại thì quy tắc xuất xứ trong RCEP lại là một điểm cộng khi có Trung Quốc – đối tác nhập khẩu nguyên phụ liệu dệt may lớn nhất của Việt Nam – cũng tham gia hiệp định. Theo đó, các sản phẩm dệt may sử dụng nguyên phụ liệu nhập khẩu từ Trung Quốc và xuất khẩu đi các nước thành viên RCEP đều sẽ được hưởng ưu đãi thuế quan.

ð Ngành dệt may Việt Nam trong năm 2021 sẽ hình thành các xu hướng sau:

· Đẩy mạnh liên kết thượng nguồn để đáp ứng quy tắc xuất xứ của CPTPP và EVFTA. Câu chuyện về việc tìm kiếm nguồn nguyên liệu đáp ứng quy tắc xuất xứ của CPTPP và EVFTA đã có kể từ khi các hiệp định này còn đang trong quá trình đàm phán. Tuy nhiên, đa số các nhãn hàng vẫn chỉ định nguyên liệu từ Trung Quốc do nguồn vải đa dạng và giá rẻ. Dịch COVID-19 bùng phát tại Trung Quốc gây gián đoạn nguồn cung nguyên liệu đã tạo động lực buộc các doanh nghiệp phải tìm kiếm nguyên liệu trong nước và cũng có cơ sở để thuyết phục các nhãn hàng sử dụng nguyên liệu trong nước thay vì nhập khẩu.

· Do sự khác biệt hoàn toàn trong hoạt động sản xuất ở các khâu se sợi, dệt nhuộm và gia công nên việc mở rộng chuỗi giá trị lên thượng nguồn cần phải có vốn đầu tư lớn và nhiều rủi ro. Thay vào đó, các doanh nghiệp may sẽ chọn cách liên kết với các doanh nghiệp sản xuất sợi và vải để tạo chuỗi khép kín. Theo đó, các dự án liên minh sợi – dệt nhuộm – may sẽ bắt đầu được hình thành trong ngành dệt may Việt Nam.

ð Xu hướng thời trang xanh (Green Fashion) được đẩy mạnh sau đại dịch. Giai đoạn 2015 – 2016, xu hướng thời trang xanh (Green Fashion) bắt đầu xuất hiện. Theo đó, nhiều nhãn hàng thời trang lớn như Nike, Adidas, Decathlon,… đã có cam kết tăng tỷ trọng sử dụng sợi tái chế trong các sản phẩm của mình. Theo báo cáo của McKinsey, sau dịch COVID-19, quan điểm của người tiêu dùng sẽ thay đổi, xu hướng thời trang nhanh (Fast Fashion) có thể không còn là xu thế dẫn đầu. Thay vào đó, người tiêu dùng sẽ quan tâm nhiều hơn đến các tiêu chí về sức khỏe và thân thiện với môi trường. Theo đó, nhu cầu các sản phẩm sợi tái chế sẽ tiếp tục là xu hướng trong tương lai, các doanh nghiệp sản xuất sợi tái chế sẽ hưởng lợi từ xu hướng này, điển hình là CTCP Sợi Thế Kỷ (HSX: STK).

ð =>Như vậy, là một ngành phụ thuộc vào xuất khẩu, ngành dệt may Việt Nam trong năm 2020 đã chịu ẢNH HƯỞNG LỚN bởi dịch COVID-19. Giá trị xuất khẩu dệt may được kỳ vọng sẽ phục hồi trong năm 2021 nhờ vào: (1) Sự phục hồi kinh tế ở các thị trường xuất khẩu chủ lực và (2) Các hiệp định thương mại tự do như EVFTA, RCEP bắt đầu có hiệu lực. Tuy nhiên, nhu cầu của các loại hàng hóa không thiết yếu như hàng dệt may sẽ PHỤC HỒI CHẬM trong năm 2021. Mức độ phục hồi của các doanh nghiệp trong ngành cũng khác nhau, dựa vào các xu hướng trong ngành dệt may sau đại dịch COVID-19 những doanh nghiệp sau sẽ có tốc độ hồi phục nhanh hơn mặt bằng chung của ngành:

· Doanh nghiệp sản xuất sợi polyester và doanh nghiệp sản xuất vải

· Doanh nghiệp may có quy mô lớn, đã xây dựng được mối quan hệ lâu năm với các nhãn hàng

· Doanh nghiệp có chuỗi giá trị khép kín sợi – dệt nhuộm – may, hoặc tạo được chuỗi liên kết khép kín với các doanh nghiệp khác trong ngành.

3. Các doanh nghiệp theo dõi ngành dệt may

*STK sẽ phục hồi nhanh hơn các doanh nghiệp cùng ngành và tăng trưởng tốt sau đại dịch nhờ vào các yếu tố sau:

· Khác với tình trạng ảm đạm chung của các doanh nghiệp sản xuất sợi cotton bị ảnh hưởng tiêu cực bởi chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, sản phẩm của STK là sợi polyester, thị trường tiêu thụ đa dạng và không quá phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc

· STK sẽ hưởng lợi từ CPTPP nhờ bán sợi cho các doanh nghiệp trong nước để đáp ứng quy tắc xuất xứ “Từ sợi trở đi”

· Sợi tái chế tiếp tục là động lực tăng trưởng của STK trong tương lai. Giai đoạn 2015 – 2016, xu hướng thời trang xanh xuất hiện, nhu cầu tiêu thụ sản phẩm sợi tái chế tăng lên. Theo báo cáo của McKinsey, sau dịch COVID-19, người tiêu dùng sẽ tiếp tục quan tâm nhiều hơn đến các tiêu chí về sức khỏe và thân thiện với môi trường. Theo đó, nhu cầu sử dụng các sản phẩm sợi tái chế sẽ tiếp tục là xu hướng.

*TCM vẫn tăng trưởng tốt nhờ:

Về dài hạn, TCM là một trong số ít các doanh nghiệp có chuỗi giá trị hoàn thiện sợi – dệt – may, đây sẽ là lợi thế giúp doanh nghiệp đáp ứng quy tắc xuất xứ của hiệp định thương mại tự do CPTPP và EVFTA.

*GIL: GIL hoạt động trong phân khúc may gia dụng, khác biệt so với các doanh nghiệp trong ngành. Sản phẩm của Công ty đa dạng trong ngành sản xuất dệt đa năng gồm các vật dụng lưu trữ, sản phẩm trong gia đình, giỏ đựng đồ giặt, túi xách, balo, đồ dùng ngoài trời, hàng trẻ em, chụp đèn, v.v.