Triển vọng ngành Dược phẩm Việt Nam

1.Tiêu thụ ở kênh OTC:

Tình hình dịch bệnh ở Việt Nam đang được kiểm soát tốt nhờ các biện pháp phòng, chống và chủ động tấn công dịch bệnh của Chính phủ như cách ly, chủ động xét nghiệm trước và giãn cách xã hội nhưng chủng mới phức tạp nên nhu cầu tích trữ vẫn cần thiết trong giai đoạn hiện tại. Do đó, tình trạng tích trữ nhu yếu phẩm như khẩu trang, nước rửa tay, v.v. đã và sẽ còn trong năm 2021 nhưng không mạnh như năm 2020. Động lực tăng trưởng kênh OTC sẽ đến từ các sản phẩm như vitamin và sản phẩm hỗ trợ tăng sức đề kháng. Một số nhóm sản phẩm như vitamin tổng hợp, vitamin C và một số sản phẩm có nguồn gốc thảo dược được kỳ vọng tiếp tục tăng trưởng với tốc độ 8,0%- 20,0%/năm do nhận thức của người tiêu dùng trong việc “phòng bệnh hơn chữa bệnh”.


2.Cơ hội cho dược phẩm nội đạt tiêu chuẩn EU-GMP hoặc tương đương ở kênh ETC

Nhằm đáp ứng được cả về số lượng và chất lượng thuốc, các sản phẩm nội địa có giá thành thấp hơn và được sản xuất dưới dây chuyền EU-GMP, Japan-GMP hoặc tương đương được hưởng lợi thế cạnh tranh nhờ một số ưu tiên pháp lý. Tuy nhiên, mới chỉ một số ít doanh nghiệp trong nước đủ khả năng sản xuất tân dược với các tiêu chuẩn sản xuất trên do các giới hạn về vốn, trình độ công nghệ và khả năng nghiên cứu. Do đó, để các doanh nghiệp nội địa mở rộng quy mô sản xuất tân dược có chất lượng cao để thay thế biệt dược gốc và các tập đoàn dược phẩm quốc tế tăng khả năng cạnh tranh về giá ở Việt Nam nhờ việc nhượng quyền sản xuất thay thế cho nhập khẩu, việc hợp tác doanh nghiệp Việt Nam và các tập đoàn dược phẩm toàn cầu là cần thiết và là yếu tố thúc đẩy xu hướng mua-bán và sáp nhập trong ngành dược phẩm ở Việt Nam.

2.1.Xu hướng giới hạn tỷ lệ sử dụng biệt dược gốc để giảm chi quỹ BHYT


Số dư quỹ BHYT lũy kế giảm từ 49,6 nghìn tỷ đồng (2015) xuống 39,2 nghìn tỷ đồng (2019) dù mức đóng BHYT bình quân tăng trong giai đoạn 2015-2019. Nguyên nhân do tỷ lệ sử dụng biệt dược gốc cao, chiếm ~26-27% tổng chi phí thuốc chi trả qua BHYT giai đoạn 2016-2019. Trong đó, tỷ lệ này tại các thành phố lớn như TP. HCM và Hà Nội chiếm lần lượt đạt ~45% và ~39%.

Do chỉ với phương án tăng mức đóng BHYT bình quân là không đủ, tỷ lệ sử dụng biệt dược gốc có giá thành cao dần được giới hạn bằng các biện pháp pháp lý:

· Tỷ lệ sử dụng biệt dược gốc so với tổng chi phí thuốc được giới hạn từ 0-30% theo tuyến bệnh viện.

· Khuyến khích doanh nghiệp trong nước nghiên cứu, sản xuất thuốc generic với tiêu chuẩn tương đương ngay khi biệt dược gốc hết hạn bảo hộ bản quyền.

2.2.Các ưu tiên pháp lý khuyến khích doanh nghiệp nội địa sản xuất thuốc generic chất lượng cao

· Luật Dược 105/2016/QH13 khuyến khích việc phát triển các thuốc Generic trong nước khi hết hạn bảo hộ bản quyền, đồng thời yêu cầu ưu tiên trúng thầu sản phẩm nội địa nếu có khả năng tương đồng với sản phẩm nhập khẩu về (i) chất lượng sản phẩm, (ii) giá đấu thầu và (iii) khả năng cung cấp.

· Thông tư 03/2019/TT-BYT tăng số lượng hoạt chất ưu tiên đấu thầu cho các doanh nghiệp sản xuất nội địa từ 146 lên 640 hoạt chất.

Các ưu tiên pháp lý này tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp sản xuất trong nước ở các nhóm thuốc đấu thầu chất lượng cao như nhóm 1-2 do các doanh nghiệp này (i) có lợi thế cạnh tranh về giá nếu được sản xuất với cùng tiêu chuẩn so với sản phẩm nhập khẩu và (ii) nằm khác nhóm thầu và không phải cạnh tranh với số đông các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm khác chưa đạt được tiêu chuẩn tương đương.

2.3.Xu hướng M&A giữa tập đoàn dược phẩm nước ngoài và doanh nghiệp nội địa tiếp tục diễn ra

Để tận dụng được các ưu tiên pháp lý trong đấu thầu, các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm nội địa cần đạt được các các tiêu chuẩn sản xuất chất lượng cao như EU-GMP, Japan-GMP, v.v. và nhận được sự hỗ trợ trong công tác nghiên cứu, phát triển và sản xuất dược phẩm generic từ các tập đoàn dược phẩm toàn cầu. Đây cũng yếu tố thúc đẩy xu hướng mua-bán và sáp nhập (M&A) giữa các tập đoàn dược phẩm nước ngoài và các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm ở Việt Nam.

Xu hướng M&A trong ngành dược ở Việt Nam sẽ tiếp tục trong năm 2021 do mang lại lợi ích cho cả phía doanh nghiệp sản xuất Việt Nam và tập đoàn dược phẩm nước ngoài:


3.Các doanh nghiệp theo dõi ngành dượt phẩm:

*IMP sản xuất và kinh doanh tân dược, các sản phẩm tập trung ở nhóm kháng sinh, các thuốc tim mạch, tiểu đường, kháng histamin và dị ứng, giảm đau-hạ sốt.

IMP hoàn thành xây dựng nhà máy Thực phẩm bảo vệ sức khỏe tháng 07/2020 và đạt chứng nhận HS-GMP tháng 10/2020. Đây là mảng sản phẩm có biên lợi nhuận cao, dự kiến sẽ tăng trưởng nhanh trong bối cảnh dịch bệnh do nhu cầu cho các sản phẩm tăng cường miễn dịch và bảo vệ sức khỏe tăng. Ngoài ra, sản phẩm Cephalexin 500mg dạng viên nang cứng của nhà máy IMP3 vừa được cấp giấy phép lưu hành bởi Cục Quản lý Thuốc và Sản phẩm Y tế Tây Ban Nha, giúp mở rộng thị trường và phân khúc tiêu thụ Cephalexin 500mg của IMP sang (i) xuất khẩu Châu Âu và (ii) đấu thầu ở nhóm 1 kênh ETC.

*TRA có thế mạnh ở mảng Đông dược, có khả năng tự trồng trọt, thu hái và cung cấp nguyên liệu thảo dược đạt chuẩn WHO-GACP.

Do cạnh tranh tăng cao đến từ các sản phẩm tương đồng, TRA chủ động tái cơ cấu danh mục sản phẩm, vừa sản xuất, vừa phân phối thương mại các sản phẩm mới. Ở mảng sản xuất, dựa trên sản phẩm truyền thống Boganic Forte, TRA phát triển một số sản phẩm mới như Boganic Lippi và trà thảo dược Boganic, lần lượt tham gia vào các phân khúc thuốc cao cấp của dòng sản phẩm truyền thống và phân khúc đồ uống giải khát, giải nhiệt. Ở mảng phân phối, TRA ngừng phân phối cho đối tác Sandoz và dần chuyển sang phân phối các sản phẩm vitamin và thực phẩm bảo vệ sức khỏe cho các đối tác mới là Natural Factors (Canada) và các đối tác từ Hàn Quốc như CJ, JW Holdings, Daewoong Pharmaceutical. Việc đa dạng hóa danh mục sản phẩm, đặc biệt là nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe, là bước đi phù hợp của TRA khi nhu cầu cho các sản phẩm này tăng trong bối cảnh dịch bệnh.