Trung Quốc vẫn nhập khẩu mạnh các linh kiện chip của Mỹ thông qua Đông Nam Á

Phân tích của Nikkei Asia cho thấy nhập khẩu công cụ sản xuất chip của Trung Quốc từ Singapore và Malaysia đạt mức kỷ lục vào năm 2025, ngay cả khi lượng hàng xuất khẩu trực tiếp sang Mỹ giảm xuống mức thấp nhất trong tám năm. Cơ chế kiểm soát xuất khẩu đang bị rò rỉ, và Washington biết điều đó.

Khoảng cách giữa mục tiêu đã nêu của các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chất bán dẫn của Mỹ và những tác động được ghi nhận ngày càng trở nên không thể bỏ qua. Các biện pháp kiểm soát này được thiết kế để làm chậm sự tiến bộ của Trung Quốc trong công nghệ sản xuất chip cho các ứng dụng quốc phòng, vũ trụ và trí tuệ nhân tạo bằng cách hạn chế tiếp cận các công cụ tiên tiến cần thiết để sản xuất các chip hàng đầu. Dữ liệu năm 2025 cho thấy nhập khẩu thiết bị sản xuất chip của Trung Quốc từ Singapore đạt mức kỷ lục 5,7 tỷ đô la, tăng hơn 17% so với năm trước. Nhập khẩu từ Malaysia tăng hơn gấp đôi lên 3,4 tỷ đô la. Nhập khẩu trực tiếp từ Mỹ giảm 34% xuống còn khoảng 2 tỷ đô la, mức thấp nhất kể từ năm 2017.

Những con số thống kê này cho thấy một câu chuyện cụ thể và không mấy dễ chịu. Tổng giá trị thiết bị xuất khẩu sang Trung Quốc chỉ riêng từ Singapore và Malaysia, lên tới 9,1 tỷ đô la, gấp hơn bốn lần khối lượng hàng hóa xuất khẩu trực tiếp từ Mỹ. Ba nhà sản xuất thiết bị chip lớn nhất của Mỹ là Applied Materials, Lam Research và KLA đã tạo ra doanh thu kết hợp từ Trung Quốc gần 19 tỷ đô la trong năm tài chính 2025, một con số vượt xa những gì dữ liệu hải quan dựa trên nguồn gốc xuất xứ hàng hóa cho thấy, bởi vì ngày càng nhiều thiết bị sản xuất tại Mỹ được xuất khẩu sang Trung Quốc thông qua các hoạt động sản xuất tại Đông Nam Á mà không được ghi nhận trong thống kê thương mại song phương Mỹ-Trung.

Trong cuộc cạnh tranh chiến lược giành vị thế thống trị ngành bán dẫn, Washington tin rằng họ đang hạn chế khả năng tiếp cận các công cụ quan trọng của Trung Quốc. Dữ liệu chuỗi cung ứng cho thấy sự hạn chế này chỉ là một phần, lượng hàng hóa bị rò rỉ là đáng kể, và ngành công nghiệp trong nước của Trung Quốc đang tận dụng thời gian có được nhờ việc kiểm soát chưa hoàn chỉnh để xây dựng cơ sở thiết bị, điều mà cuối cùng sẽ khiến các biện pháp kiểm soát trở nên không còn cần thiết.



Sự dịch chuyển sản xuất tại Đông Nam Á: Bản đồ về trọng tài pháp lý

Sự gia tăng nhập khẩu thiết bị của Trung Quốc từ Singapore và Malaysia không chủ yếu là do các công ty Trung Quốc mua thiết bị từ các nhà sản xuất Đông Nam Á. Nguyên nhân chính là do các công ty thiết bị của Mỹ, phản ứng một cách hợp lý trước môi trường pháp lý, đã xây dựng năng lực sản xuất tại Singapore và Malaysia để phục vụ các khách hàng không thể nhận hàng trực tiếp từ Mỹ.

Các ví dụ cụ thể được trích dẫn trong phân tích của Nikkei Asia là không thể nhầm lẫn. Lam Research đang xây dựng năng lực sản xuất đáng kể tại Malaysia, rõ ràng là "để đáp ứng nhu cầu thiết bị ngày càng tăng vượt quá khả năng sản xuất tại Mỹ của họ", theo lời nhà phân tích chất bán dẫn Charles Shi tại Needham. Applied Materials và KLA đã thiết lập các hoạt động sản xuất tại Singapore. Logic rất đơn giản và hoàn toàn dễ đoán: thiết bị được lắp ráp tại Singapore hoặc Malaysia mang giấy chứng nhận xuất xứ của Singapore hoặc Malaysia thay vì của Mỹ, và do đó không phải tuân theo các quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ giống như thiết bị được vận chuyển trực tiếp từ Hoa Kỳ.

Sự dịch chuyển địa lý sản xuất này không phải là ngẫu nhiên hay không thể lường trước. Nikkei Asia đã đưa tin đầu tiên về sự dịch chuyển sản xuất sang Đông Nam Á vào đầu năm 2023, cung cấp cảnh báo trước ba năm rằng cấu trúc pháp lý đang được xây dựng xung quanh thương mại thiết bị trực tiếp giữa Mỹ và Trung Quốc đang tạo ra động lực cho chính kiểu lách luật địa lý này. Dữ liệu năm 2025 xác nhận rằng, xét về quy mô, giải pháp lách luật này đã trở thành kênh chủ đạo để công nghệ thiết bị của Mỹ tiếp cận Trung Quốc, tạo ra giá trị hải quan song phương giữa Mỹ và Trung Quốc gần gấp mười lần đối với các lô hàng có nguồn gốc từ Đông Nam Á.

Cơ cấu khuyến khích của ngành công nghiệp thiết bị Hoa Kỳ khiến kết quả này hoàn toàn hợp lý từ góc độ thương mại. Applied Materials, Lam Research và KLA đều thu được hơn 30% tổng doanh thu từ Trung Quốc trong năm tài chính 2025. Thị trường Trung Quốc không phải là nguồn doanh thu nhỏ có thể bị hy sinh vì các mục tiêu địa chính trị mà không gây ra hậu quả tài chính nghiêm trọng cho các công ty này. Phản ứng của họ đối với ràng buộc quy định không phải là từ bỏ thị trường mà là tái cấu trúc địa lý sản xuất để phục vụ thị trường này thông qua các kênh mà quy định không đóng lại.

Kết quả là một tình huống đôi bên cùng có lợi, như Kevin Kurland, cựu quan chức Bộ Thương mại, đã chỉ rõ: "Nếu các biện pháp kiểm soát không được thống nhất đa phương với các đồng minh, các biện pháp kiểm soát của Mỹ có thể làm suy yếu khả năng cạnh tranh của các công ty Mỹ trong khi vẫn cho phép các công ty Trung Quốc tiếp tục hoạt động." Các nhà sản xuất thiết bị của Mỹ phải đối mặt với chi phí và sự phức tạp của việc sản xuất ở nhiều khu vực địa lý khác nhau trong khi vẫn cung cấp cho Trung Quốc, trong khi mục tiêu chiến lược hạn chế tiếp cận công nghệ chip của Trung Quốc chỉ đạt được một phần.

CHI TIẾT: https://vietnambusinessinsider.vn/t...-chip-cua-my-thong-qua-dong-nam-a-a52954.html