USD Đang Chết? Lý Do Tại Sao Câu Chuyện De-Dollarization Đang Bị Hiểu Sai

Đã nhiều năm nay, câu chuyện lan truyền rộng rãi trên các diễn đàn tài chính: đồng đô la Mỹ đang dần mất đi vị thế thống trị. BRICS đang xây dựng hệ thống thay thế. Trung Quốc đang bán trái phiếu Mỹ. Vàng đang thay thế USD làm tài sản dự trữ. De-dollarization đang diễn ra theo thời gian tính bằng năm, không còn là thập kỷ. Nhưng vấn đề ở đây là dữ liệu không ủng hộ bất kỳ luận điểm nào trong số đó.

Con Số Kỷ Lục Mà Mọi Người Đang Bỏ Qua
Báo cáo TIC (Treasury International Capital) mới nhất của Bộ Tài chính Mỹ, công bố giữa tháng 4 với dữ liệu tháng 2/2026, cho thấy:

• Khối ngoại mua 101 tỷ USD chứng khoán dài hạn Mỹ chỉ trong tháng 2.
• Tổng dòng vào TIC đạt 184,5 tỷ USD trong tháng.
• Tổng sở hữu nước ngoài với Trái phiếu Mỹ đạt kỷ lục 9.490 tỷ USD — tăng 198 tỷ trong tháng và 587 tỷ trong 12 tháng trước đó.

Và đó còn là số liệu được tính thiếu. Nếu tính thêm phần sở hữu nước ngoài thông qua quỹ hedge fund và giao dịch cơ bản tại Cayman Islands — mà Fed ước tính thêm 1.500 tỷ USD — tổng phơi nhiễm thực tế của nước ngoài với trái phiếu Mỹ gần 11.000 tỷ USD.



Tỷ lệ indirect bidder (proxy cho cầu nước ngoài) trong các phiên đấu giá trái phiếu Mỹ gần đây liên tục trên 70% giá trị được chấp thuận. Tỷ lệ bid-to-cover ở các phiên đấu giá 10 năm và 30 năm giữ trên 2,5 qua nhiều chu kỳ.

Mỹ vừa in thêm khoảng 2.500 tỷ USD thâm hụt trong năm qua — và nhà đầu tư toàn cầu hấp thụ toàn bộ trong chớp mắt. Đây không giống như loại tài sản đang bị bỏ rơi.

Lỗi Phân Tích Cốt Lõi: Nhầm Đa Dạng Hóa Với Từ Bỏ
Đây là điểm mà hầu hết câu chuyện de-dollarization đang mắc phải sai lầm quan trọng nhất.

Đúng là sau khi Mỹ đóng băng 300 tỷ USD dự trữ ngoại hối của Nga năm 2022, nhiều ngân hàng trung ương phải đánh giá lại rủi ro lưu ký. Một số chuyển trái phiếu Mỹ từ lưu ký trực tiếp tại New York sang Euroclear ở Bỉ và Luxembourg. Trung Quốc giảm nắm giữ trực tiếp. BRICS mở rộng thành viên. Thương mại song phương Nga–Trung tăng thanh toán bằng nhân dân tệ và ruble.



Tất cả điều đó đúng. Nhưng không điều nào trong số đó làm suy yếu sự thống trị của USD ở cấp hệ thống.



Khi Trung Quốc chuyển nắm giữ trái phiếu Mỹ từ New York sang Euroclear, trái phiếu vẫn là trái phiếu Mỹ. Tổng phơi nhiễm của Trung Quốc với Kho bạc Mỹ, tính cả lưu ký qua nước thứ ba, vẫn gần như phẳng. Thanh toán thương mại bằng nhân dân tệ song phương, dù được nói nhiều, vẫn là một phần nhỏ trong tổng dòng thương mại toàn cầu. Không ai muốn nắm giữ ruble, rupee hay nhân dân tệ như tài sản lưu trữ giá trị dài hạn.

Bằng chứng số liệu từ IMF: Tỷ lệ USD trong dự trữ ngoại hối toàn cầu đã được phân bổ (COFER) vào Q4/2025 là 56,77% — về cơ bản bằng quý trước, với phần biến động chủ yếu do hiệu ứng tỷ giá, không phải bán chủ động. Euro ở mức 20,25%, Yen và Bảng Anh mỗi thứ khoảng 5%, còn nhân dân tệ — dù được đề cập rất nhiều — vẫn dưới 2%.

Vàng Mua Vào Không Phải Thoát Khỏi USD — Ngược Lại Là Khác
Đây là điểm quan trọng nhất mà những người theo câu chuyện "vàng thay thế USD" thường bỏ sót.

Đúng là các ngân hàng trung ương đang mua vàng mạnh mẽ. WGC báo cáo 244 tấn vàng được mua ròng trong Q1/2026, kéo dài chuỗi 17 tháng liên tiếp mua ròng. Tổng cầu vật chất đạt 474 tấn — quý cao thứ hai trong lịch sử. Dự báo cả năm 2026 là khoảng 850 tấn.



Nhưng đây là điều mà câu chuyện "vàng vs USD" bỏ qua: vàng được định giá bằng USD.

Khi PBoC, Ngân hàng Quốc gia Ba Lan hay Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ tích lũy vàng, giá trị dự trữ đó được báo cáo, kiểm toán và chuẩn hóa theo USD/ounce. Khi họ cần triển khai vàng để lấy thanh khoản, đối tác giao dịch định giá ngược về USD. Vàng và USD không phải hai hệ thống song song — chúng là cùng một hệ thống, với vàng đóng vai tài sản dự trữ được định giá bằng USD.

Một ngân hàng trung ương chuyển 5% dự trữ từ trái phiếu Mỹ sang vàng không phải đang từ bỏ USD. Họ đang tái cân bằng bên trong hệ thống dự trữ được định giá bằng USD. Tích lũy vàng thực ra củng cố sự thống trị của USD, không phải đe dọa nó.

Đô La Số: Kênh Thống Trị Mới Ít Được Chú Ý
Đây có lẽ là câu chuyện quan trọng nhất mà hầu hết các nhà đầu tư đang bỏ lỡ. Nhu cầu đối với các token kỹ thuật số gắn với USD đang đạt mức cao nhất mọi thời đại tại Mỹ Latinh, châu Phi và Đông Nam Á. Tether (USDT) — stablecoin lớn nhất thế giới — đã xác nhận tổng tài sản khoảng 191,8 tỷ USD tính đến ngày 31/3/2026, trong đó phơi nhiễm trực tiếp và gián tiếp với Kho bạc Mỹ là khoảng 141 tỷ USD. Điều đó khiến Tether trở thành chủ nợ lớn thứ 17 của Mỹ trên toàn cầu.



Lưu hành USDT tăng hơn 5 tỷ USD chỉ trong tháng 4, đưa tổng cung vượt 188 tỷ USD. Tại Mỹ Latinh, các token kỹ thuật số gắn với USD chiếm 40% giao dịch crypto năm 2025 — vượt cả Bitcoin. Báo cáo của Bitso mô tả xu hướng này thẳng thắn là "đô la hóa kỹ thuật số" (digital dollarization).

Đây là sự mở rộng của thống trị USD vào từng người dùng cuối ở các thị trường mới nổi — không thông qua ngân hàng trung ương hay hệ thống SWIFT, mà thông qua điện thoại di động. Và khi Bộ Tài chính Mỹ có thể đóng băng ví crypto trị giá 344 triệu USD liên quan đến Iran thông qua áp lực tuân thủ với các tổ chức phát hành stablecoin — các "tuyến thoát khỏi USD" tưởng như không thể kiểm soát hóa ra lại dễ kiểm soát hơn nhiều so với quảng cáo.

Vũ Khí Tấn Công, Không Phải Phòng Thủ
Khi Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent thảo luận về việc mở rộng hoán đổi tiền tệ (swap line) cho các đồng minh Vùng Vịnh và châu Á — với UAE là ứng viên hàng đầu — nhiều người đọc đây như dấu hiệu tuyệt vọng: Mỹ đang cố giữ Gulf states không bán tháo trái phiếu.



Nhưng Bessent nói thẳng trong điều trần tháng 4: "Các swap line bổ sung có thể mang lại lợi ích cho đất nước chúng ta bằng cách củng cố việc sử dụng và thanh khoản đô la trên phạm vi quốc tế. Mở rộng swap line vĩnh viễn có thể là bước đầu tiên quan trọng trong việc tạo ra các trung tâm tài trợ đô la Mỹ mới tại Vùng Vịnh và châu Á."

Swap line biến ngân hàng trung ương đối tác thành một nút của hệ thống đô la. Khi đường dây đó được thiết lập, các ngân hàng địa phương có chỗ dựa thanh khoản đô la đảm bảo — và không còn động lực thực sự để phát triển thay thế không phải đô la.

UAE từng công khai khám phá định giá dầu bằng nhân dân tệ. Một swap line vĩnh viễn loại bỏ lựa chọn đó về mặt thực tế. Và tuần lễ UAE rời OPEC — ngay sau khi Bessent công khai đề xuất swap line — không phải trùng hợp.

Tóm Lại
Câu chuyện de-dollarization không phải không có cơ sở thực tế — rủi ro lưu ký sau 2022, đa dạng hóa dự trữ, và nhu cầu ngày càng tăng với tài sản trung lập về chính trị như vàng đều là xu hướng có thật. Nhưng có sự khác biệt lớn giữa đa dạng hóa và từ bỏ.

Những gì dữ liệu thực sự cho thấy: Cầu nước ngoài với trái phiếu Mỹ ở mức kỷ lục. Vàng được định giá và giao dịch bằng USD, nên mua vàng không phải thoát khỏi USD. Stablecoin USD đang "đô la hóa kỹ thuật số" ở các thị trường mới nổi. Swap line là vũ khí mở rộng ảnh hưởng, không phải biện pháp phòng thủ. USD vẫn chiếm 57% dự trữ toàn cầu — và tỷ lệ đó về cơ bản phẳng trong nhiều năm.

Những ai đã đặt cược vào sự sụp đổ của USD trong 5 năm qua đã bỏ lỡ lợi nhuận từ cổ phiếu Mỹ, bỏ lỡ đà tăng của trái phiếu trong các đợt risk-off, và có thể mua vàng và Bitcoin ở đỉnh vì lý do sai.

Nhìn Về Việt Nam
Đây là thực tế mà nhà đầu tư Việt Nam cần đối mặt trực tiếp: trong 5–10 năm tới, USD nhiều khả năng vẫn là đồng tiền trung tâm của hệ thống tài chính toàn cầu.

Điều đó có nghĩa: phơi nhiễm với tài sản USD vẫn là phần cốt lõi của danh mục đầu tư toàn cầu đa dạng, không phải thứ cần né tránh. Vàng thuộc danh mục bảo hiểm — nhưng với tỷ trọng chiến lược, không phải kịch bản tận thế. Và stablecoin USD — dù nhiều người coi là "tiền kỹ thuật số độc lập" — thực ra là phần mở rộng của hệ thống tài chính Mỹ, với tất cả rủi ro kiểm soát đi kèm.

USD không đang chết. Nó đang tiến hóa — và những người hiểu đúng điều đó sẽ định vị tốt hơn nhiều so với những người đang theo câu chuyện bi kịch.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư. NĐT quan tâm liên hệ với tôi cũng như tham gia nhóm cộng đồng qua thông tin trên trang cá nhân.

***Tư vấn đầu tư hàng hoá thông qua Sở giao dịch Hàng hoá Việt Nam (MXV)***
- Hợp pháp - Minh Bạch - Thanh khoản cao tiêu chuẩn quốc tế
- Mua bán 2 chiều LONG SHORT - Giao dịch T0 - Đòn bẩy 20 lần không lãi vay Margin - Liên thông 52 quốc gia
- Mobile/ z.a.lo: 0867 091 553 ( Để tham gia room )