VTP SỨ MỆNH QUỐC GIA

Báo cáo chuyên sâu: Tác động của Cửa khẩu thông minh tới Viettel Post
1. Tóm tắt điều hành
Cửa khẩu thông minh, với việc tích hợp các công nghệ tiên tiến như Trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), Blockchain, xe tự hành không người lái (AGV) và nhận diện sinh trắc học, đang định hình lại bức tranh logistics xuyên biên giới tại Việt Nam. Đối với Viettel Post, một trong những đơn vị logistics hàng đầu thị trường, sự phát triển này mang đến cả những cơ hội đột phá lẫn thách thức đáng kể trong hoạt động và chiến lược kinh doanh.

Các cơ hội chiến lược nổi bật bao gồm việc nâng cao hiệu quả và tốc độ thông quan, giảm thiểu chi phí vận hành, tăng cường năng lực chống hàng giả và gian lận thương mại, mở rộng danh mục dịch vụ giá trị gia tăng, và củng cố vị thế cạnh tranh trên thị trường logistics quốc tế. Viettel Post đã và đang chủ động tham gia vào các dự án cửa khẩu thông minh, đặc biệt là tại Móng Cái, cho thấy sự sẵn sàng thích ứng và dẫn đầu.

Tuy nhiên, việc triển khai cửa khẩu thông minh cũng đặt ra nhiều thách thức. Các yêu cầu về đầu tư lớn vào công nghệ và hạ tầng, sự phức tạp trong tích hợp các hệ thống hiện có, tiềm ẩn rủi ro pháp lý liên quan đến quản lý hàng hóa, và nhu cầu cấp thiết về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao có kỹ năng công nghệ là những vấn đề mà Viettel Post cần phải đối mặt.

Để tận dụng tối đa lợi ích và giảm thiểu rủi ro, Viettel Post cần tiếp tục đầu tư mạnh vào công nghệ lõi, tăng cường hợp tác với các cơ quan chức năng và đối tác công nghệ, phát triển hệ sinh thái logistics toàn trình thông minh, và đặc biệt chú trọng đào tạo, phát triển nguồn nhân sự chuyên môn cao.

2. Giới thiệu về Cửa khẩu thông minh và bối cảnh Logistics Việt Nam
2.1. Định nghĩa và các công nghệ cốt lõi của cửa khẩu thông minh
Cửa khẩu thông minh được định nghĩa là một hệ thống cửa khẩu hiện đại, sử dụng công nghệ cao để tối ưu hóa quy trình kiểm soát biên giới và nhập cảnh. Mục tiêu chính của mô hình này là cải thiện hiệu suất kiểm soát biên giới, nâng cao trải nghiệm của hành khách và doanh nghiệp, đồng thời góp phần vào sự phát triển của kinh tế số và xã hội số.

Các công nghệ chính được tích hợp tại cửa khẩu thông minh bao gồm:

● Nhận diện khuôn mặt và Thẻ thông minh (RFID/QR Code): Các công nghệ này sử dụng camera, phần mềm nhận diện và mã hóa để xác thực danh tính của hành khách và hàng hóa một cách nhanh chóng, chính xác. Ví dụ, tại cửa khẩu Móng Cái, các công nghệ như quét mã QR và nhận dạng khuôn mặt đang được thử nghiệm.

● Trí tuệ nhân tạo (AI) và Học máy (Machine Learning): AI và Machine Learning được kỳ vọng sẽ biến đổi ngành hậu cần bằng cách phân tích lượng dữ liệu khổng lồ để tối ưu hóa hoạt động, quản lý đội xe, dự đoán nhu cầu, phát hiện bất thường, và cải thiện dịch vụ khách hàng thông qua cập nhật trạng thái lô hàng theo thời gian thực.

● Internet of Things (IoT): IoT kết nối các thiết bị và đối tượng thông qua cảm biến và phần mềm, cho phép thu thập và trao đổi dữ liệu. Trong logistics, IoT giúp theo dõi và giám sát hàng hóa, phương tiện, kho bãi theo thời gian thực, cung cấp khả năng hiển thị chuỗi cung ứng từ đầu đến cuối.

● Blockchain: Công nghệ Blockchain giúp theo dõi sự di chuyển của hàng hóa và dịch vụ một cách an toàn, minh bạch, từ đó giảm thiểu gian lận trong toàn chuỗi cung ứng bằng cách tạo bản ghi chống giả mạo cho tất cả giao dịch.

● Xe tự hành không người lái (AGV) và hệ thống quản lý kho tự động: Việc áp dụng xe tự hành AGV và hệ thống quản lý kho có sử dụng camera thông minh sẽ nâng cao năng lực thông quan và giảm chi phí bến bãi, thông quan. Tại Lạng Sơn, cửa khẩu thông minh sẽ áp dụng AI, xe tự hành AGV và hệ thống quản lý kho thông minh.

● Nền tảng chỉ huy trung tâm và chia sẻ dữ liệu xuyên biên giới: Các cửa khẩu thông minh sẽ nghiên cứu xây dựng trung tâm chỉ huy để điều phối thông minh, cũng như chia sẻ và kết nối dữ liệu giữa các quốc gia, ví dụ giữa Việt Nam và Trung Quốc.

2.2. Bối cảnh phát triển logistics và chuyển phát nhanh tại Việt Nam, vị thế của Viettel Post
Ngành logistics Việt Nam đang chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ, tuy nhiên cũng đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt từ cả các doanh nghiệp trong nước và các đối thủ quốc tế. Trong bối cảnh này, Viettel Post là một trong những đơn vị dẫn đầu thị trường bưu chính chuyển phát nhanh tại Việt Nam, cùng với VNPost và Giao hàng tiết kiệm, chiếm thị phần đáng kể.

Viettel Post đã có những bước đi chiến lược trong việc đầu tư vào công nghệ, bao gồm việc tự nghiên cứu và sản xuất robot AGV , cũng như phát triển các giải pháp logistics toàn trình. Những động thái này khẳng định vị thế tiên phong của Viettel Post trong ngành logistics thông minh tại Việt Nam.

2.3. Mục tiêu và lợi ích tổng thể của cửa khẩu thông minh đối với thương mại và logistics quốc gia
Cửa khẩu thông minh được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực thông quan, tăng kim ngạch xuất nhập khẩu từ 2-3 lần vào năm 2027 và 4-5 lần vào năm 2030. Mô hình này giúp giảm 30-40% chi phí bến bãi và thông quan , đồng thời giảm đáng kể thời gian thông quan, ví dụ, từ sáu giờ xuống còn ba giờ cho một container trái cây. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo thông quan 24/7, giúp hàng hóa di chuyển nhanh chóng xuyên biên giới, ví dụ, từ Nam Ninh (Trung Quốc) đến Bắc Giang hoặc Bắc Ninh (Việt Nam) trong vòng 24 giờ.

Những cải tiến này thúc đẩy thương mại quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động thương mại và đầu tư, và nâng cao an ninh, hiệu quả tổng thể của chuỗi cung ứng. Việt Nam và Trung Quốc đang hợp tác chặt chẽ trong việc triển khai các dự án cửa khẩu thông minh tại các cặp cửa khẩu quan trọng như Móng Cái - Đông Hưng và Hữu Nghị Quan.

Việc triển khai cửa khẩu thông minh không chỉ là một sự nâng cấp cục bộ tại biên giới mà còn là động lực mạnh mẽ cho một cuộc cách mạng công nghệ trong toàn ngành logistics Việt Nam. Các công nghệ như AI, IoT, Blockchain và Robotics được áp dụng tại cửa khẩu thông minh tạo ra một áp lực và đồng thời là cơ hội để toàn bộ chuỗi cung ứng phải hiện đại hóa để đồng bộ. Viettel Post, với việc tự chủ công nghệ sản xuất robot AGV và đầu tư vào các trung tâm chia chọn thông minh, đang đi đầu trong xu thế này, cho thấy cửa khẩu thông minh là chất xúc tác cho sự chuyển đổi số sâu rộng và toàn diện trong ngành logistics quốc gia.

Để tận dụng tối đa lợi ích của cửa khẩu thông minh (tăng tốc độ, giảm chi phí, minh bạch), các công ty logistics cần có khả năng quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng, không chỉ dừng lại ở khâu vận chuyển đơn thuần. Sự phát triển của các cửa khẩu thông minh cho thấy một sự chuyển dịch tất yếu từ mô hình "chuyển phát" truyền thống sang "logistics toàn trình". Viettel Post đã nhận ra và chủ động thực hiện điều này khi ra mắt "giải pháp logistics toàn trình", bao gồm kho vận, nền tảng điều phối tự động và các dịch vụ giá trị gia tăng. Điều này thể hiện sự thay đổi chiến lược từ một nhà cung cấp dịch vụ chuyển phát đơn thuần sang một nhà cung cấp giải pháp logistics tích hợp, phù hợp với xu thế số hóa toàn cầu và yêu cầu của cửa khẩu thông minh.

Vai trò của Viettel Post trong dự án cửa khẩu thông minh Móng Cái cũng vượt xa vai trò của một người dùng thông thường, mà là một đối tác chiến lược. Các thông tin cho thấy Viettel Post JSC đã "phối hợp với chính quyền thành phố Móng Cái và các ngành liên quan" để "khảo sát thực địa và đề xuất các kế hoạch cụ thể để thí điểm phát triển cửa khẩu thông minh" và "xây dựng đề xuất chi tiết để triển khai xây dựng một trung tâm logistics tại khu vực cửa khẩu Móng Cái". Điều này cho thấy Viettel Post không chỉ là một khách hàng hay nhà cung cấp dịch vụ thông thường mà đang được nhìn nhận như một đối tác công nghệ và hạ tầng chiến lược ở cấp độ quốc gia, có khả năng định hình và triển khai các dự án trọng điểm. Điều này củng cố đáng kể vị thế và ảnh hưởng của Viettel Post trong ngành logistics Việt Nam.

3. Cơ hội từ Cửa khẩu thông minh cho Viettel Post
3.1. Nâng cao hiệu quả và tốc độ thông quan
Cửa khẩu thông minh mang lại những cải thiện đáng kể về thời gian và chi phí thông quan, từ đó tăng năng lực vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới. Quy trình quét vân tay/khuôn mặt cho tài xế chỉ mất khoảng 45 giây , và thời gian thông quan cho một container trái cây đã giảm từ 6 giờ xuống chỉ còn 3 giờ. Mục tiêu là thông quan 24/7, cho phép hàng hóa di chuyển từ Nam Ninh (Trung Quốc) đến Bắc Giang/Bắc Ninh (Việt Nam) trong vòng 24 giờ. Viettel Post đã chủ động tích hợp dữ liệu với Cổng thông tin Hải quan Việt Nam, giúp rút ngắn thời gian khai báo hải quan từ 8 giờ xuống chỉ còn 2 giờ. Những cải tiến này trực tiếp giảm chi phí bến bãi và thông quan từ 30-40%.

Việc áp dụng xe tự hành AGV, hệ thống quản lý kho tự động, và trung tâm chỉ huy điều phối thông minh sẽ loại bỏ triệt để tình trạng tắc biên và giảm thiểu hư hỏng hàng hóa do chờ đợi lâu hoặc xử lý thủ công. Viettel Post, với kinh nghiệm xử lý hàng hóa đặc biệt và quy trình đóng gói cẩn thận , sẽ được hưởng lợi lớn từ việc giảm thiểu rủi ro này, đảm bảo hàng hóa nguyên vẹn đến tay người nhận.

Bảng 1 dưới đây minh họa rõ hơn những cải thiện định lượng về hiệu quả thông quan:

Bảng 1: So sánh hiệu quả thông quan: Hiện tại so với Cửa khẩu thông minh

Tiêu chí


Quy trình hiện tại (ước tính)


Quy trình Cửa khẩu thông minh (mục tiêu/thực tế)


Tác động đến Viettel Post

Thời gian khai báo hải quan


8 giờ


2 giờ


Giảm đáng kể thời gian xử lý, tăng tốc độ luân chuyển hàng hóa.

Thời gian thông quan container trái cây


6 giờ


3 giờ


Giảm hư hỏng hàng hóa dễ hỏng, tăng tần suất vận chuyển.

Thời gian thông quan tài xế (quét sinh trắc học)


Không rõ


45 giây


Tăng năng suất tài xế, giảm thời gian chờ đợi.

Chi phí bến bãi/thông quan


Hiện tại


Giảm 30-40%


Giảm chi phí logistics tổng thể cho cả Viettel Post và khách hàng.

Tình trạng tắc biên


Thường xuyên


Loại bỏ triệt để


Đảm bảo luồng hàng hóa thông suốt, tránh tổn thất do chậm trễ.

Khả năng hoạt động


Giờ hành chính


24/7


Mở rộng khả năng phục vụ, đáp ứng nhu cầu giao thương liên tục.

Bảng này cung cấp một cái nhìn tổng quan định lượng về những cải thiện mà cửa khẩu thông minh mang lại. Đối với Viettel Post, việc giảm thời gian và chi phí thông quan trực tiếp cải thiện hiệu quả vận hành, giảm chi phí logistics cho khách hàng, và cho phép tăng khối lượng hàng hóa xử lý. Khả năng thông quan 24/7 cũng mở ra cơ hội cho các dịch vụ vận chuyển linh hoạt hơn, đáp ứng nhu cầu thị trường thương mại điện tử đang phát triển nhanh chóng. Điều này giúp Viettel Post nâng cao khả năng cạnh tranh và tối ưu hóa tài nguyên, đồng thời thể hiện sự chuyên nghiệp và hiện đại hóa dịch vụ.

3.2. Tăng cường minh bạch và chống hàng giả
Cửa khẩu thông minh tăng cường khả năng ứng dụng blockchain và truy xuất nguồn gốc để kiểm soát chất lượng, chống buôn lậu, hàng giả. Công nghệ blockchain tạo bản ghi chống giả mạo cho giao dịch, cho phép theo dõi di chuyển hàng hóa theo thời gian thực. Truy xuất nguồn gốc là công cụ then chốt để minh bạch thông tin, bảo vệ người tiêu dùng và giữ uy tín cho doanh nghiệp. Viettel Post có thể tích hợp các giải pháp truy xuất nguồn gốc vào dịch vụ của mình, như việc sử dụng tem chống giả thông minh (QR code crypto) giúp xác thực sản phẩm , từ đó củng cố niềm tin khách hàng.

Viettel Post đã tiên phong triển khai dịch vụ "đồng kiểm hàng hóa" , cho phép người nhận kiểm tra sản phẩm kỹ lưỡng trước khi thanh toán. Dịch vụ này giúp khách hàng yên tâm, cải thiện trải nghiệm mua sắm, và hạn chế tình huống đổi trả hoặc nhận phải hàng giả, kém chất lượng. Cửa khẩu thông minh sẽ tăng cường khả năng xác minh nguồn gốc hàng hóa, làm cho dịch vụ đồng kiểm của Viettel Post trở nên hiệu quả và đáng tin cậy hơn.

Vấn nạn hàng giả, hàng nhái tràn lan trên thị trường, đặc biệt là qua thương mại điện tử , là một nỗi lo lớn cho người tiêu dùng và doanh nghiệp. Cửa khẩu thông minh tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc và minh bạch. Dịch vụ đồng kiểm của Viettel Post cho phép khách hàng xác minh sản phẩm ngay tại chỗ, giảm thiểu rủi ro nhận phải hàng giả. Khi kết hợp với dữ liệu minh bạch từ cửa khẩu thông minh, dịch vụ đồng kiểm của Viettel Post sẽ trở thành một "bằng chứng" mạnh mẽ về sự đáng tin cậy, củng cố lòng tin khách hàng và tạo ra sự khác biệt rõ rệt so với đối thủ, đặc biệt trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc và chất lượng sản phẩm.

3.3. Phát triển dịch vụ và mở rộng thị trường
Cửa khẩu thông minh biến dữ liệu thành tài sản chiến lược cho Viettel Post, vượt ra ngoài tối ưu hóa vận hành. Các công nghệ như AI, IoT, Blockchain trong cửa khẩu thông minh tạo ra lượng lớn dữ liệu về luồng hàng hóa, thời gian thông quan, tình trạng sản phẩm, hành vi vận chuyển, v.v.. Viettel Post, với giải pháp logistics toàn trình và khả năng phân tích dữ liệu , có thể tận dụng nguồn dữ liệu này để không chỉ tối ưu hóa hoạt động nội bộ (dự báo nhu cầu, quản lý tồn kho, tối ưu tuyến đường ) mà còn phát triển các dịch vụ giá trị gia tăng mới cho khách hàng (ví dụ: tư vấn tối ưu hóa chuỗi cung ứng dựa trên dữ liệu thông quan, phân tích thị trường). Điều này chuyển đổi dữ liệu từ thông tin đơn thuần thành lợi thế cạnh tranh chiến lược và nguồn doanh thu tiềm năng.

Viettel Post đã ra mắt giải pháp logistics toàn trình, tích hợp kho vận, chuyển phát đa kênh, nền tảng điều phối tự động và các dịch vụ giá trị gia tăng như phân tích dữ liệu, hoàn hàng, thu hộ. Dữ liệu từ cửa khẩu thông minh sẽ cung cấp thông tin quý giá để Viettel Post tối ưu hóa các dịch vụ hiện có, dự đoán nhu cầu thị trường và quản lý rủi ro hiệu quả hơn.

Với việc tham gia vào các dự án cửa khẩu thông minh và khả năng cung cấp dịch vụ thông quan nhanh chóng, Viettel Post có thể thu hút thêm các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Việc tối ưu hóa chuỗi cung ứng xuyên biên giới cũng là một lợi thế cạnh tranh để Viettel Post mở rộng hoạt động ra khu vực và quốc tế , đặc biệt khi thị trường logistics Việt Nam vẫn còn bị chi phối bởi các doanh nghiệp nước ngoài.

Khả năng tự chủ công nghệ của Viettel Post, đặc biệt là trong lĩnh vực robotics, là một yếu tố then chốt để tận dụng cơ hội từ cửa khẩu thông minh và giảm phụ thuộc vào các giải pháp bên ngoài. Việc triển khai cửa khẩu thông minh đòi hỏi các giải pháp tự động hóa và công nghệ cao. Viettel Post không chỉ là người sử dụng mà còn là nhà phát triển công nghệ, đã tự nghiên cứu và sản xuất robot AGV và có kế hoạch phát triển thêm 8 sản phẩm Robotics khác. Khả năng làm chủ cả phần cứng và phần mềm này giúp Viettel Post linh hoạt hơn trong việc tích hợp, tùy chỉnh các giải pháp công nghệ để phù hợp với yêu cầu của cửa khẩu thông minh, giảm sự phụ thuộc vào nhà cung cấp bên ngoài và tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững trong việc tối ưu hóa chuỗi cung ứng xuyên biên giới.

Bảng 2 trình bày các công nghệ cửa khẩu thông minh và lợi ích trực tiếp mà chúng mang lại cho Viettel Post:

Bảng 2: Các công nghệ cửa khẩu thông minh và lợi ích trực tiếp cho Viettel Post

Công nghệ Cửa khẩu thông minh


Mô tả


Lợi ích trực tiếp cho Viettel Post



AI & Machine Learning


Tối ưu hóa hoạt động, dự đoán nhu cầu, phát hiện bất thường trong dữ liệu lớn.


Cải thiện quản lý đội xe, tối ưu hóa tuyến đường, dự báo lưu lượng hàng hóa, nâng cao dịch vụ khách hàng qua cập nhật trạng thái thời gian thực, phát hiện gian lận.



Blockchain


Theo dõi hàng hóa an toàn, minh bạch, tạo bản ghi chống giả mạo.


Tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng, giảm rủi ro hàng giả, củng cố niềm tin khách hàng, đơn giản hóa thủ tục thanh toán.



IoT (Cảm biến, thiết bị kết nối)


Theo dõi vị trí, tình trạng hàng hóa/phương tiện thời gian thực.


Giám sát chặt chẽ hàng hóa giá trị cao, tối ưu hóa quản lý kho, cảnh báo sớm các vấn đề vận chuyển (ví dụ: nhiệt độ, độ ẩm).



Xe tự hành (AGV)


Vận chuyển không người lái, tự động hóa quy trình.


Tăng tốc độ xử lý hàng hóa tại cửa khẩu và trung tâm chia chọn, giảm chi phí nhân công, hoạt động 24/7, giảm sai sót do con người.



Nhận diện khuôn mặt/QR Code


Xác thực danh tính/hàng hóa nhanh chóng và chính xác.


Đẩy nhanh quy trình kiểm tra tại cửa khẩu, giảm thiểu sai sót thủ công, tăng cường bảo mật thông tin và hàng hóa.



Nền tảng chia sẻ dữ liệu xuyên biên giới


Kết nối dữ liệu hải quan hai nước, điều phối thông quan.


Rút ngắn thời gian khai báo hải quan, đồng bộ thông tin, giảm thủ tục giấy tờ, cải thiện khả năng dự báo và lập kế hoạch.



Bảng này cung cấp một cái nhìn chi tiết về cách mỗi công nghệ cụ thể của cửa khẩu thông minh có thể mang lại lợi ích trực tiếp cho Viettel Post. Nó giúp làm rõ cách Viettel Post có thể tích hợp và tận dụng các công nghệ này vào hoạt động của mình để đạt được hiệu quả cao hơn, từ việc cải thiện quy trình nội bộ đến việc cung cấp các dịch vụ mới và tốt hơn cho khách hàng. Điều này rất quan trọng cho việc hoạch định chiến lược đầu tư và phát triển công nghệ của Viettel Post.

4. Thách thức từ Cửa khẩu thông minh đối với Viettel Post
4.1. Chi phí đầu tư và tích hợp công nghệ
Việc lắp đặt và duy trì các công nghệ tiên tiến cho cửa khẩu thông minh đòi hỏi nguồn vốn lớn. Mặc dù Viettel Post đang xem xét đầu tư vào hệ thống công nghệ cho cửa khẩu thông minh với vốn đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) thấp hơn so với đầu tư hạ tầng vật lý , tổng chi phí vẫn là một thách thức đáng kể. Các dây chuyền phân loại hàng hóa và phần mềm quản lý liên kết cơ sở hạ tầng thông tin trong chuỗi cung ứng cũng đòi hỏi chi phí đầu tư rất lớn, đặc biệt đối với các công ty logistics vừa và nhỏ.

Nhiều cửa khẩu hiện tại vẫn sử dụng hạ tầng công nghệ cũ, thiếu khả năng hỗ trợ các giải pháp thông minh. Việc tích hợp các hệ thống công nghệ mới của cửa khẩu thông minh với hệ thống logistics hiện có của Viettel Post có thể phức tạp và tốn kém, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và nguồn lực kỹ thuật cao. Thách thức này không chỉ về mặt kỹ thuật mà còn về quản lý dự án và thay đổi quy trình nghiệp vụ. Thách thức tích hợp công nghệ này có thể là rào cản lớn nhất cho các doanh nghiệp logistics truyền thống, và Viettel Post cần một chiến lược rõ ràng để vượt qua. Dù đã có những bước đi tiên phong trong công nghệ , việc tích hợp các hệ thống mới từ cửa khẩu thông minh vào mạng lưới và quy trình hiện có là một bài toán phức tạp. Nó không chỉ là vấn đề tài chính mà còn là thách thức về kỹ thuật, quản lý dự án, và thay đổi văn hóa doanh nghiệp. Sự thành công của việc tích hợp sẽ quyết định khả năng tận dụng tối đa lợi ích của cửa khẩu thông minh và duy trì vị thế dẫn đầu.

4.2. Cạnh tranh và yêu cầu về nhân sự
Thị trường chuyển phát nhanh Việt Nam có sự cạnh tranh cao với nhiều doanh nghiệp lớn như VNPost, GHN. Việc triển khai cửa khẩu thông minh đòi hỏi các đối thủ cũng sẽ đầu tư vào công nghệ, tạo ra áp lực cạnh tranh về dịch vụ và giá cả. Viettel Post cần không ngừng đổi mới để duy trì lợi thế.

Các công nghệ tại cửa khẩu thông minh (AI, IoT, Blockchain, Robotics) yêu cầu đội ngũ nhân sự có kiến thức và kỹ năng chuyên sâu để vận hành, quản lý và bảo trì. Viettel Post cần đầu tư mạnh vào đào tạo lại và thu hút nhân tài để đáp ứng nhu cầu này, đặc biệt là trong bối cảnh thiếu hụt nhân lực chất lượng cao trong ngành logistics.

Cạnh tranh về công nghệ và nhân lực sẽ định hình lại thị phần logistics, tạo áp lực lớn lên Viettel Post. Cửa khẩu thông minh thúc đẩy cuộc đua công nghệ trong ngành logistics. Các doanh nghiệp không đầu tư và làm chủ công nghệ sẽ bị bỏ lại phía sau. Viettel Post, mặc dù đang dẫn đầu về công nghệ nội địa , vẫn phải đối mặt với áp lực cạnh tranh từ các đối thủ trong nước và quốc tế. Thách thức về nhân lực có kỹ năng công nghệ cao là một yếu tố then chốt. Nếu Viettel Post không thể thu hút và giữ chân được đội ngũ kỹ sư và chuyên gia logistics có kinh nghiệm về công nghệ, họ sẽ khó duy trì lợi thế cạnh tranh và tận dụng hết tiềm năng của cửa khẩu thông minh, có thể ảnh hưởng đến thị phần trong dài hạn.

5. Đề xuất chiến lược cho Viettel Post
5.1. Đầu tư và làm chủ công nghệ
Viettel Post đã và đang đầu tư vào công nghệ lõi, tự sản xuất robot AGV và có kế hoạch phát triển thêm các sản phẩm robotics. Đây là hướng đi đúng đắn để làm chủ công nghệ, giảm phụ thuộc vào bên ngoài và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững. Việc ứng dụng AI và Machine Learning để tối ưu hóa quản lý hàng tồn kho, vận chuyển và dịch vụ khách hàng là rất quan trọng.

Viettel Post dự kiến đưa vào vận hành trung tâm chia chọn mới tại TP.HCM với tỷ lệ tự động hóa 85% , giúp tăng tổng công suất từ 4 triệu lên 7 triệu bưu kiện/ngày. Việc phát triển các công viên logistics hiện đại, ứng dụng công nghệ đột phá để rút ngắn thời gian thông quan xuống dưới 24 giờ là cần thiết. Đồng thời, cần xem xét các giải pháp logistics xanh để tối ưu hóa tác động môi trường , đáp ứng xu thế phát triển bền vững.

Chiến lược làm chủ công nghệ của Viettel Post là yếu tố sống còn để duy trì vị thế dẫn đầu trong kỷ nguyên cửa khẩu thông minh, không chỉ là người sử dụng mà là nhà kiến tạo. Các thông tin cho thấy Viettel Post không chỉ là người sử dụng công nghệ mà còn là nhà phát triển (tự sản xuất robot AGV , phát triển giải pháp logistics toàn trình ). Trong bối cảnh cửa khẩu thông minh đòi hỏi sự tích hợp sâu rộng và tùy biến cao , việc làm chủ công nghệ lõi giúp Viettel Post có khả năng thích ứng nhanh, giảm chi phí phụ thuộc vào bên thứ ba, và tạo ra các giải pháp độc đáo, phù hợp với đặc thù thị trường Việt Nam. Đây là yếu tố chiến lược để không chỉ cạnh tranh mà còn dẫn dắt thị trường, biến thách thức công nghệ thành cơ hội phát triển bền vững và khẳng định vị thế tiên phong.

5.2. Tăng cường hợp tác và liên kết
Viettel Post đã phối hợp với chính quyền Móng Cái trong dự án cửa khẩu thông minh. Tiếp tục tăng cường hợp tác với các cơ quan quản lý thị trường để chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Hợp tác với các đối tác công nghệ để tích hợp hệ thống và chia sẻ dữ liệu cũng là yếu tố then chốt để đảm bảo hoạt động thông suốt và an toàn.

Viettel Post đã tham gia đấu thầu làm cửa khẩu thông minh và được đề nghị phối hợp với lực lượng hải quan để nghiên cứu công nghệ, đảm bảo đồng bộ dữ liệu và thiết bị. Việc chủ động tham gia vào các dự án này sẽ giúp Viettel Post định hình các tiêu chuẩn, tích hợp hệ thống sớm và nắm bắt lợi thế tiên phong, đồng thời mở rộng kết nối xuyên biên giới.

Hợp tác công tư và liên kết quốc tế là chìa khóa để Viettel Post mở rộng quy mô và ảnh hưởng, vươn tầm khu vực. Cửa khẩu thông minh là dự án quy mô quốc gia, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính phủ và doanh nghiệp. Việc Viettel Post được đề nghị phối hợp với hải quan và tham gia đấu thầu cho thấy tầm quan trọng của hợp tác công tư. Hơn nữa, các cửa khẩu thông minh kết nối Việt Nam với Trung Quốc , mở ra cơ hội lớn cho logistics xuyên biên giới. Để tận dụng tối đa, Viettel Post cần không chỉ hợp tác trong nước mà còn tăng cường liên kết quốc tế, học hỏi kinh nghiệm và mở rộng mạng lưới ra khu vực. Điều này sẽ giúp Viettel Post không chỉ phát triển mạnh mẽ trong nước mà còn vươn tầm khu vực, phù hợp với mục tiêu "vươn tầm ra Châu Á" và khẳng định vị thế trên bản đồ logistics thế giới.

5.3. Nâng cao năng lực quản trị và dịch vụ
Viettel Post đã có giải pháp logistics toàn trình với hệ thống dữ liệu tập trung, giúp khách hàng theo dõi đơn hàng thời gian thực và phân tích hiệu suất. Cần tiếp tục phát triển khả năng phân tích dữ liệu sâu hơn, ứng dụng AI để đưa ra các quyết định chiến lược hiệu quả, từ tối ưu hóa tuyến đường đến dự báo nhu cầu thị trường.

Dịch vụ đồng kiểm đã được triển khai. Việc tích hợp các giải pháp truy xuất nguồn gốc và cung cấp dịch vụ bảo hiểm chuyên biệt cho logistics sẽ nâng cao chất lượng dịch vụ, giảm thiểu rủi ro cho khách hàng và củng cố niềm tin.

Cửa khẩu thông minh tập trung vào việc tăng tốc và minh bạch hóa quy trình thông quan tại biên giới , giải quyết hiệu quả "nút thắt" ở chặng đầu của logistics xuyên biên giới. Điều này sẽ đẩy áp lực về hiệu quả và tốc độ sang "chặng cuối" (last-mile delivery), tức là từ kho trung chuyển đến tay người nhận. Viettel Post, với mạng lưới rộng khắp và các dịch vụ như đồng kiểm , cần tiếp tục tối ưu hóa khâu này, có thể bằng cách ứng dụng AI để tối ưu tuyến đường và tăng cường tự động hóa trong kho bãi. Sự thành công ở chặng cuối sẽ quyết định trải nghiệm tổng thể của khách hàng và tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt của Viettel Post khi chặng đầu đã được thông suốt và trở thành tiêu chuẩn chung.

5.4. Phát triển nguồn nhân lực
Nhu cầu về nhân lực có kỹ năng công nghệ cao là rất lớn để vận hành và quản lý các hệ thống thông minh. Viettel Post cần có các chương trình đào tạo nội bộ và hợp tác với các tổ chức giáo dục để nâng cao năng lực cho nhân viên, đặc biệt là trong các lĩnh vực mới như AI, Blockchain, và vận hành hệ thống tự động, đảm bảo đội ngũ nhân sự sẵn sàng cho kỷ nguyên logistics 4.0.

Bảng 3 dưới đây tổng hợp các thế mạnh và dịch vụ hiện có của Viettel Post, cho thấy công ty đã có những nền tảng vững chắc để thích ứng và tận dụng cơ hội từ cửa khẩu thông minh.

Bảng 3: Các dịch vụ và năng lực hiện có của Viettel Post liên quan đến cửa khẩu thông minh

Lĩnh vực


Dịch vụ/Năng lực hiện có của Viettel Post


Mức độ liên quan đến Cửa khẩu thông minh



Vận chuyển quốc tế


Dịch vụ chuyển phát quốc tế đến hơn 200+ quốc gia, chuyên tuyến tiết kiệm chi phí, tối ưu thời gian.


Trực tiếp hưởng lợi từ hiệu quả thông quan và khả năng hoạt động 24/7 của cửa khẩu thông minh, mở rộng tuyến đường và khối lượng hàng hóa.



Dịch vụ hải quan


Cung cấp dịch vụ hải quan chuyên nghiệp, hỗ trợ khai báo, xử lý thủ tục, giải quyết khiếu nại, tích hợp dữ liệu hải quan điện tử.


Nâng cao hiệu quả khi tích hợp sâu với hệ thống số hóa của cửa khẩu thông minh, giảm thiểu sai sót và thời gian xử lý thủ tục.



Kiểm soát chất lượng/chống hàng giả


Dịch vụ đồng kiểm hàng hóa, quy định đóng gói cẩn thận và xử lý hàng hóa đặc biệt.


Củng cố hiệu quả khi có dữ liệu minh bạch từ cửa khẩu thông minh, tăng cường niềm tin khách hàng và giảm rủi ro hàng giả.



Công nghệ Logistics


Tự sản xuất robot AGV, trung tâm chia chọn thông minh, hệ sinh thái logistics toàn trình, tích hợp AI để tối ưu tuyến đường và quản lý.


Nền tảng vững chắc để tích hợp và tận dụng công nghệ của cửa khẩu thông minh, tự động hóa các khâu vận hành.



Quản lý dữ liệu


Nền tảng dữ liệu tập trung, theo dõi đơn hàng thời gian thực, báo cáo vận hành chi tiết.


Khả năng tận dụng dữ liệu từ cửa khẩu thông minh để tối ưu hóa hoạt động, phân tích hiệu suất và phát triển dịch vụ mới dựa trên thông tin chính xác.



Hạ tầng


Công viên Logistics Viettel, mạng lưới phủ sóng toàn quốc với hơn 700 bưu cục.


Cơ sở vật chất và mạng lưới phân phối rộng khắp để mở rộng và hỗ trợ hoạt động logistics liên quan đến cửa khẩu thông minh.



Bảng này tổng hợp các thế mạnh hiện có của Viettel Post, cho thấy công ty đã có những nền tảng vững chắc để thích ứng và tận dụng cơ hội từ cửa khẩu thông minh. Nó giúp xác định những lĩnh vực mà Viettel Post có thể phát huy tối đa lợi thế, cũng như những điểm cần tiếp tục đầu tư để hoàn thiện hệ sinh thái logistics thông minh, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập quốc tế và số hóa biên giới. Bảng này cung cấp một cái nhìn tổng thể về năng lực hiện tại của Viettel Post trong việc đối mặt và khai thác các tác động từ cửa khẩu thông minh.

6. Kết luận
Cửa khẩu thông minh không chỉ là một xu hướng công nghệ mà là một yếu tố chiến lược định hình tương lai của logistics quốc tế tại Việt Nam. Đối với Viettel Post, đây là một bước ngoặt quan trọng, mang đến cơ hội lớn để tối ưu hóa hoạt động, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường. Vai trò của Viettel Post không chỉ dừng lại ở việc là một nhà cung cấp dịch vụ chuyển phát, mà còn là một đối tác chiến lược quan trọng trong việc xây dựng và phát triển hạ tầng logistics thông minh quốc gia.

Viettel Post đã thể hiện sự chủ động và tầm nhìn dài hạn thông qua việc đầu tư mạnh vào công nghệ lõi, tự chủ sản xuất robot, phát triển các giải pháp logistics toàn trình, và tích cực tham gia vào các dự án cửa khẩu thông minh quốc gia. Để duy trì và củng cố vị thế dẫn đầu, Viettel Post cần tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển công nghệ, tăng cường hợp tác công tư và liên kết quốc tế, và không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ cũng như năng lực của đội ngũ nhân sự. Sự thành công của Viettel Post trong việc thích ứng và dẫn đầu kỷ nguyên cửa khẩu thông minh sẽ không chỉ củng cố vị thế của mình trên thị trường mà còn góp phần quan trọng vào sự phát triển của ngành logistics và thương mại điện tử Việt Nam.