[World Cup] và "căn bệnh hủy hoại gia đình" của người Việt, T6/2018, đăng lại (bổ sung toán xác suất

(Cập nhật dịp World Cup Qatar Q4/2022) Như ngài Munger đã nói, nếu bạn không hiểu được toán xác suất căn bản Fermat/Pascal, bạn sẽ đi trên đường đời như một kẻ mất một chân trong một cuộc thi đá vào mông vậy (a one-legged man in an ass-kicking contest, cười)



Áp dụng toán xác suất cho bộ môn cá độ bóng đá, chúng tôi càng thấy đó là lí do chính khiến hầu hết các con bạc đều thua trong dài hạn: nếu như một tay bạc đúng, hắn chỉ sinh lời được đâu đó với tỷ lệ 0.7-0.8-0.9 trên 1 đồng vốn (tức 70%-90% lợi nhuận), nếu chỉ cần hắn sai, dù chỉ một bàn hay một tình huống sai lầm của trọng tài, hắn sẽ mất -100% vốn liếng, một tỷ lệ reward/risk tệ hại mà không ở đâu sánh bằng - đó là chúng tôi chưa tính đến các rủi ro gian lận, dàn xếp tỷ số (match-fixing) khác (!)

Trong đầu tư cũng vậy, những NĐT giá trị thành công nhất chúng tôi biết chỉ tham gia các trường hợp có tỷ lệ reward/risk cực kỳ cao, chẳng hạn như upside 150%-300%, trong khi downside chỉ -20% hoặc tối đa -30% nhờ biên an toàn "margin-of-safety" khổng lồ; hơn thế nữa, họ còn dự trữ vô số biện pháp để bảo vệ downside như lợi suất cổ tức tiền mặt "dividend yield" cao, để dành khoản tiền mặt tương đối để gia tăng cổ phiếu, dòng tiền đều đặn để gia tăng cổ phiếu, v.v Cũng như triết lý Dhandho Investor của ngài Mohnish Pabrai, một học trò lâu năm của ngài Munger: "Nếu sai tôi chỉ mất chút ít, còn nếu đúng thì tôi sẽ được rất nhiều!"



Ngược lại, trò chơi với suất sinh lời chỉ +70% đến +90% trong khi mất -100% vốn liếng ngay lập tức sau một đêm dù chỉ dự đoán sai một bàn hay một tình huống trọng tài sai lầm, có thể khẳng định đây là trò chơi làm nghèo dài hạn (a poverty game in long-term)! Thật đáng tiếc khi thuở trung học cơ sở hay trung học phổ thông, ít trường học nào lại dạy những toán xác suất rất căn bản này để phòng tránh được việc hàng vạn gia đình phải khổ sở trả nợ, tán gia bại sản sau mỗi dịp sự kiện bóng đá khổng lồ tưởng chừng như vô hại, giải trí cho người dân trên toàn thế giới...

Căn bệnh ở một góc độ lớn hơn và trách nhiệm của cơ quan quản lý

Những người chúng tôi biết tán gia bại sản như vậy, hoàn cảnh vẫn còn không thể nào bằng những hộ nghèo khó vùng thôn quê có những người chồng, người cha thiếu trách nhiệm. Trên khắp các mặt báo trong suốt 10 năm qua, người ta thấy không nớt các bài báo về những con nợ cá động bóng đá: người thì làm liều cướp bóc, biển thủ tiền, vướng vòng lao lý; người thì hành hạ, đánh đập vợ con - những người đã tảo tần bên họ suốt bấy năm qua - đến tử vong; thanh niên trẻ tuổi lỡ dại mất hàng tỷ đồng thì tự vẫn trong sự thẫn thờ của bố mẹ; những người lao động khác thì suốt đời làm lụng để trả lãi vay, chứ đừng nói đến nợ gốc cho những tay "giang hồ" xóm quê suốt quãng đời còn lại.

Vì không phải trình độ dân trí đồng đều ở mọi nơi, nếu chúng tôi là thành viên trong cơ quan quản lý của Nhà nước, dù chúng tôi sai đi chăng nữa, chúng tôi sẽ:

(1) Cấm triệt để mọi hoạt động cá cược, bất chấp online hay offline. Nói một cách khác, không bao giờ hợp thức hóa trò giải trí nghiện ngập này bằng mọi giá, đặc biệt thanh tra kĩ hơn vào những dịp lớn như World Cup, Euro mỗi hai năm.

(2) Siết chặt các đơn vị trung gian thúc đẩy trò này, bao gồm cả các công ty tài chính cho vay nặng lãi, tiệm cầm đồ và những quán cafe hoạt động ngầm.

(3) Áp dụng trả phí truyền hình những sự kiện lớn như World Cup, Euro tựa như các nước phát triển (Mỹ, Châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc), tránh để những người lao động ở thôn quê tiếp xúc với cám dỗ, bị mồi chài bởi các tay cho vay địa phương.

(4) Tăng cường tuyên truyền đến mọi người về "căn bệnh cá cược" chắc chắn sẽ dẫn đến kết cục tán gia bại sản trong dài hạn, nuôi béo những tay trung gian hút máu thường dân một cách hiểm ác.

Kết luận

Ngày xưa ông bà ta đã răn dạy lại câu thành ngữ qua bao đời: "Cờ bạc là bác thằng bần". Quả thực không sai tí nào! Nếu ta đã biết rằng với những trò đỏ đen này, xác suất thắng của ta trong dài hạn gần như bằng zero - những kẻ gian lận ở khắp mọi nơi, vậy thì hà khất lại lao vào như loài thiêu thân vậy?!

Saigon, 18.06.2018, Filologos & Angelos

Chi tiết tại: https://wp.me/pcnhon-wk