Bản Tin Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam

Đầu tư chứng khoán: Sợ? rủi ro chính sách
Thứ sáu, 21.03.2008, 04:26pm (GMT+7)
Giới đầu tư lại rộ lên những tin đồn liên quan đến những chính sách có thể ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán.

Đầu giờ sáng nay (21/3), trên các diễn đàn trực tuyến, trong các cuộc gọi tới phóng viên theo dõi ngành, tin đồn về một loạt chính sách mạnh của Ngân hàng Nhà nước trở thành mạch thông tin nóng.

Với những nhà đầu tư có kinh nghiệm, thạo tin và am hiểu về chính sách điều hành tiền tệ, những tin đồn trên có thể chỉ thoáng qua. Nhưng với những người thiếu kinh nghiệm, cả tin thì đó thực sự là một ?ođòn? tâm lý mạnh.

Đổ lỗi cho chính sách?

Nhiều nhà đầu tư kinh qua hầu hết các khóa đào tạo chứng khoán, tìm hiểu kỹ các trường phái đầu tư, bám sàn, phân tích giỏi và có kinh nghiệm?, nhưng rốt cuộc vẫn khó tránh khỏi những rủi ro liên quan đến chính sách.

Trong câu chuyện với phóng viên, nhiều nhà đầu tư cho rằng bên cạnh những tin đồn, những bất ổn trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, những rủi ro trong thông tin?, họ còn phải sống chung với một khái niệm khá mới: ?orủi ro chính sách?.

Khái niệm này được kiểm nghiệm từ một loạt sự kiện diễn ra từ năm 2007 đến nay; trong đó, nhiều người có trình độ, kinh nghiệm và cả những ?oquan hệ? hỗ trợ cho hoạt động đầu tư? vẫn không thể tránh được thua lỗ.

Tiêu biểu vẫn là Chỉ thị 03 của Ngân hàng Nhà nước (nay được thay bằng Quyết định 03), ?ođùng một cái? được ban hành, không tổ chức lấy ý kiến hoặc định hướng trước để giới đầu tư có thể chuẩn bị ứng phó. Ở đây, một số đối tượng nhà đầu tư có kinh nghiệm, có khả năng tiên đoán được chính sách, và không loại trừ khả năng thông tin chính sách rò rỉ, là có thể nhanh chân thoát khỏi đà sụt giảm sau đó.

Và gần đây, quyết định phát hành 20.300 tỷ đồng tín phiếu bắt buộc của Ngân hàng Nhà nước bất ngờ công bố, tạo một áp lực lớn đối với kỳ vọng phục hồi trên thị trường chứng khoán. Lãi suất và vốn VND của các ngân hàng thương mại biến động mạnh là một nguyên nhân khiến chứng khoán ?orơi tự do?.

Đáng chú ý là trong những chính sách như trên, nhiều nhà đầu tư đón nhận một cách thụ động; kết quả là không kịp ?ochuyển lửa? hoặc cơ cấu lại danh mục đầu tư, dẫn đến thua lỗ?

Môi trường cho những tin đồn

Gần đây, một số chính sách lớn, tác động mạnh đến thị trường và lợi ích nhà đầu tư, nhưng chính họ lại là những người đón nhận một cách thụ động. Chính sách ban hành kiểu bất ngờ cũng chính là một môi trường để nảy sinh những tin đồn.

Trở lại với những tin đồn nở rộ hôm nay, nhiều cuộc gọi tới phóng viên đều trong trạng thái lo lắng và cả tin. Và trong bối cảnh thị trường chứng khoán hiện nay, những tin đồn đó càng gây tâm lý hoang mang.

Trước hết, đó là thông tin Ngân hàng Nhà nước bất ngờ tăng mạnh dự trữ bắt buộc và chính thức thả nổi tỷ giá. Một số thông tin lại cho rằng ?othả nổi tiền tệ? dù đây là khái niệm khá mơ hồ.

Ngày 3/3 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã có chỉ đạo ?otiếp tục điều hành tỷ giá giữa đồng tiền Việt Nam với đồng Đô la Mỹ nói riêng và các loại ngoại tệ nói chung theo hướng căn cứ vào cung cầu trên thị trường, với biên độ giao động ±2%?. Ngoài ra, ?othả nổi? vẫn là một từ ?okiêng kỵ? trong điều hành chính sách tiền tệ hiện nay.

Nhưng khi tin đồn lan rộng sẽ dễ lôi kéo lòng tin. Việc xác minh đối với nhà đầu tư cũng trở nên khó khăn bởi liên quan đến Quy chế phát ngôn mà Ngân hàng Nhà nước vốn là đơn vị thực hiện rất chặt chẽ. Nếu ở Ủy ban Chứng khoán, việc xác minh thuận lợi hơn khi có đường dây nóng; nhưng với Ngân hàng Nhà nước thì không. Chính vì thiếu điều kiện cho thông tin phản hồi nên môi trường của những tin đồn càng thuận lợi.

Hiện tại, vẫn có những nhà đầu tư bán tín bán nghi, bởi việc tăng mạnh dự trữ bắt buộc, thả nổi tỷ giá sẽ tác động tới thị trường chứng khoán. Khi chưa xác minh được tính chân thực, nhà đầu tư càng lúng túng trước số phận tài sản chứng khoán mình đang nắm giữ. Và đó cũng là một dạng rủi ro.

Riêng về khoản chính sách ý mà, chúng ta thay đổi từng ngày. Và chưa chắc cái sau tốt hơn cái trước. Hãy nhìn 2 ví dụ điển hình:
1. CT03 sửa thành QĐ03. Rõ ràng tất cả mọi người đều hiểu là CT03 quá thắt chặt tiền tệ, giết dần chứng khoán. Thế nên cần sửa để phục hồi ck. Ơ thế nhưng anh Giàu nhà mình lại ko nghĩ thế. Để lấy niềm tin thế hệ đàn anh, anh Giàu hoành tráng ra QĐ03, còn thắt chặt hơn trước. Gần như là thít cổ! Và TTCK chết như bây giờ chúng ta đang chôn cất.
2. Tăng thuế xe nhập khẩu từ 60% lên 70% vì lý do: tắc đường. Cái này cũng thối. tháng 11 thì giảm từ 70% xuống 60%. Đến tháng 3 thì lại sửa thánh 60% lên 70%.
Nói chung, ko ai phòng được chính sách. Ngay cả quỹ nước ngoài, cả đội ngũ phân tích chuyên nghiệp, vẫn lỗ như thường.
Sống ở đây, thì phải biết sống chung với lũ.
Còn đừng kêu ca.

DCM cái lũ chúng nó, chính sách *** gì mà thay đổi từng ngày. Tăng thuế otô để chống tắc đuờng, trong khi đó đường vẫn tắc.
Toàn một lũ ngu hơn chó. Lúc *** nào cũng đề nghị, xem xét, sắp tới, tới đây,... sẽ họp.... Toàn một lũ ngu hết.
Chỉ đến khi nào mà cái thế hệ mấy ông như ông 3D, SH, VVN,VB về hưu hết thì VN chúng ta mới ngẩng đầu lên được. Hôm nọ đi học, một thầy giáo của Viện đào tạo sau đại học của trường KTQDHN nói là nếu cho đội ngũ quản lý (hay còn gọi là lờ đờ ) của Singapore sang VN và cho lờ đờ của VN sang Sing thì chỉ sau 10 năm nữa VN của chúng ta sẽ bằng Sing thôi. (Em xin thề đây là sự thật, tên thầy giáo em xin được giấu, nhưng em đi học bên ĐHKTQD có rất nhiều thầy cô nói là CP mình hiện nay kém nhất từ trước đến nay).
Cứ như thế này, VN mình chắc vài năm nữa có khi thua cả Lào và Campuchia thôi.

DCM cái lũ chúng nó, chính sách *** gì mà thay đổi từng ngày. Tăng thuế otô để chống tắc đuờng, trong khi đó đường vẫn tắc.
Toàn một lũ ngu hơn chó. Lúc *** nào cũng đề nghị, xem xét, sắp tới, tới đây,... sẽ họp.... Toàn một lũ ngu hết.
Chỉ đến khi nào mà cái thế hệ mấy ông như ông 3D, SH, VVN,VB về hưu hết thì VN chúng ta mới ngẩng đầu lên được. Hôm nọ đi học, một thầy giáo của Viện đào tạo sau đại học của trường KTQDHN nói là nếu cho đội ngũ quản lý (hay còn gọi là lờ đờ ) của Singapore sang VN và cho lờ đờ của VN sang Sing thì chỉ sau 10 năm nữa VN của chúng ta sẽ bằng Sing thôi. (Em xin thề đây là sự thật, tên thầy giáo em xin được giấu, nhưng em đi học bên ĐHKTQD có rất nhiều thầy cô nói là CP mình hiện nay kém nhất từ trước đến nay).
Cứ như thế này, VN mình chắc vài năm nữa có khi thua cả Lào và Campuchia thôi.

Cảm ơn tác giả bài báo.
Nếu NHNN quyết định thả nổi tỷ giá đồng USD thì đây là tín hiệu cực tốt cho TTCK

Nếu NHNN thả nổi tỷ giá đồng USD or tăng biên độ lên 2% cái gì sẽ xảy ra?
Lúc này nguồn tiền USD tồn đọng đang xếp hàng trên thị trường sẽ đc giải phóng, một phần nguồn tiền này sẽ lao vào TTCK.
Nhưng bao giờ mới có việc này? ngày 15/3 Thủ tướng nói là phải hút VND về rồi mới mua USD???? khó hiểu quá? ai có thông tin về cái này share cho anh em với?



Được kuteohanoi sửa chữa / chuyển vào 12:13 ngày 22/03/2008

Chống lạm phát: Khác biệt giữa Việt Nam và Trung Quốc

Ngân hàng Nhà nước đã đưa ra nhiều biện pháp thắt chặt tiền tệ để thực hiện mục tiêu kiểm soát lạm phát.


Đó là: phát hành 20.300 tỷ đồng tín phiếu Ngân hàng Nhà nước bắt buộc; tăng các loại lãi suất chủ đạo của Ngân hàng Nhà nước; tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc; thay thế Chỉ thị 03 bằng Quyết định 03 về cho vay đầu tư chứng khoán; mua ngoại tệ ?ocó chừng mực?...

Xáo trộn thị trường vốn

Các biện pháp mạnh nói trên đã tác động đến hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại.

Một là, tác động rất lớn đến nguồn vốn của các ngân hàng thương mại. Đầu năm 2008, ngân sách Nhà nước đề nghị Ngân hàng Nhà nước cho chuyển đổi một khối lượng đáng kể ngoại tệ sang nội tệ để chi tiêu, song yêu cầu đó không được đáp ứng đầy đủ vì mục tiêu kiềm chế lạm phát.

Do đó tiền ngân sách Nhà nước do hệ thống kho bạc nhà nước quản lý đang gửi tại các ngân hàng thương mại Nhà nước đã được đột ngột rút một khối lượng đáng kể ở các ngân hàng thương mại về, gây thiếu hụt vốn khả dụng của các ngân hàng thương mại Nhà nước.

Đây cũng là lý do cơ bản làm cho lãi suất thị trường liên ngân hàng đã lên tới 25% - 27%/năm, khởi đầu cho đợt nóng lên về lãi suất trên thị trường tiền tệ.

Hai là, cũng để thực hiện mục tiêu kiềm chế lạm phát, theo chỉ đạo của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính phối hợp chuyển tiền gửi của Kho bạc Nhà nước từ các chi nhánh ngân hàng thương mại Nhà nước về chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tỉnh, thành phố.

Biện pháp này tác động rất lớn đến thị trường tiền tệ. Bởi vì tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại 5 ngân hàng thương mại Nhà nước tính đến 31/12/2007 là 52.778 tỷ đồng, chủ yếu nằm tại chi nhánh ngân hàng thương mại các huyện, thị xã trong toàn quốc, nơi không có chi nhánh Ngân hàng Nhà nước.

Do chuyển tiền về chi nhánh tỉnh, thành phố nên các ngân hàng thương mại Nhà nước sẽ thiếu khoảng 25.000 tỷ đồng, gây khó khăn cho thanh khoản của ngân hàng thương mại Nhà nước.

Ba là, Ngân hàng Nhà nước cũng đang triển khai đợt thanh tra việc cho vay bất động sản và đầu tư chứng khoán, tín dụng tiêu dùng của hầu hết các ngân hàng thương mại, đặc biệt là các ngân hàng thương mại cổ phần có tốc độ tăng trưởng tín dụng quá nóng trong năm 2007...

Qua thanh tra, hàng loạt hợp đồng tín dụng cho vay cầm cố chứng khoán, cổ phiếu đã bị Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng thương mại phải bổ sung thêm tài sản do giá cổ phiếu xuống quá thấp. Song do không có tài sản bổ sung nên ngân hàng thương mại bắt ép khách hàng bán tháo cổ phiếu, bán tháo chứng khoán để thanh lý hợp đồng tín dụng. Một khối lượng lớn tiền từ thị trường chứng khoán bị rút về ngân hàng thương mại.

Bốn là, do hai nguyên nhân đầu, cùng với tác động yếu tố khác, các ngân hàng thương mại, chủ yếu là ngân hàng thương mại Nhà nước tạm dừng hỗ trợ vốn cho các công ty chứng khoán theo hợp đồng đã ký kết.

Cộng với yếu tố thị trường chứng khoán sụt giảm, vốn của các công ty chứng khoán thiếu, nên buộc họ phải bán khối lượng lớn cổ phiếu giải chấp của các nhà đầu tư theo hình thức khớp lệnh trong thời gian qua, không cho vay vốn mới và cũng không thực hiện nghiệp vụ Repo cổ phiếu đối với các nhà đầu tư. Đây là nguyên nhân cơ bản của tình trạng thị trường chứng khoán Việt Nam điều chỉnh sâu trong các phiên gần đây.

Kinh nghiệm của Trung Quốc

Như có dịp đã phân tích, để kiềm chế lạm phát, Chính phủ Trung Quốc thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp cả về tiền tệ, thị trường, sản xuất... Báo cáo tại kỳ họp Quốc hội Trung Quốc ngày 5/3/2008, Thủ tướng Ôn Gia Bảo đưa ra các nhóm giải pháp cấp bách để kiềm chế chỉ số giá tiêu dùng (CPI).

Một là, hỗ trợ thúc đẩy phát triển sản xuất, nhất là sản xuất các mặt hàng thiết yếu như: lương thực, thực phẩm, dầu thực vật, thịt,...

Hai là kiểm soát chặt chẽ ngành công nghiệp sử dụng nguyên liệu là lương thực - thực phẩm.

Ba là đẩy mạnh và kiện toàn hệ thống dự trữ, điều tiết xuất nhập khẩu, bình ổn giá thị trường trong nước.

Bốn là, thực hiện tốt khâu quản lý và điều tiết, điều hành giá cả, ngăn chặn tình trạng đua nhau tăng giá.

Năm là giám sát việc thu phí và lệ phí giáo dục, y tế, giá cả mặt hàng dược phẩm và nguyên nhiên vật liệu phục vụ nông nghiệp... kiên quyết xử lý các trường hợp liên kết đầu cơ trục lợi.

Sáu là hoàn thiện và thực hiện các biện pháp trợ cấp đối với người có thu nhập thấp.

Bảy là ngặn chặn kịp thời tình trạng giá cả nguyên nhiên vật liệu leo thang.

Tám là, kiên trì thực hiện ?ochế độ trách nhiệm bao gạo? đối với tỉnh trưởng và ?ochế độ trách nhiệm rổ rau? đối với thị trưởng.

Như vậy, biện pháp thắt chặt tiền tệ phải được tiến hành có liều lượng, có lộ trình và đồng thời với quản lý thị trường, quản lý giá cả, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp phát triển và hỗ trợ người dân có thu nhập thấp.

Song đối với Việt Nam thì dường như nghiêng quá nhiều về tiền tệ. Thiếu vốn cho sản xuất kinh doanh. Sản xuất kinh doanh rơi vào tình trạng khó khăn, hiệu quả thấp... có thể dẫn đến tăng trưởng chậm và trì trệ, nạn thất nghiệp gia tăng. Nhà đầu tư mất lòng tin vào thị trường chứng khoán... Tất cả những điều đó đều cần được quan tâm và tìm biện pháp để phục hồi!

Kinh nghiệm của Trung Quốc, một số nước khác trong khu vực nên được tham khảo tích cực trong xử lý các bài toán về điều hành kinh tế vĩ mô hiện nay.

Trong bất kỳ một nền kinh tế nào, cái gốc tăng trưởng vẫn là sản xuất, kinh doanh và lưu thông phân phối, việc làm và đời sống người lao động. Đó là tính quy luật không thể coi nhẹ!

Ấm đun nước Trung Quốc có chất gây ung thư
http://www.tienphong.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=89964&ChannelID=9

Suy nghĩ về hướng đi của lạm phát năm 2008
13:40:54 17/12/2007

[Lạm phát] có cả vai trò kinh tế lẫn tâm lý. Nó là đòn chí mạng đánh vào nguyên tắc cần kiệm và uy quyền của nhà nước.
(Erich Fromm (1941), Escape from Freedom, tr. 214.)

Ngày 21/11/2007, kỳ họp thứ hai và cũng là kỳ họp cuối cùng trong năm của Quốc hội khóA XII đã kết thúc, với việc thông qua chỉ tiêu tăng trưởng cho năm 2008 từ 8,5 đến 9%, và mức lạm phát phải dưới mức tăng trưởng.
So với năm trước, chỉ tiêu trên dường như không khác biệt nhiều. Tuy nhiên, chưa kể đến những yếu tố bất định của thị trường thế giới, và các nguyên nhân hiện thời vẫn tiếp tục tồn tại, thì lạm phát năm 2008 đã chứa đựng một yếu tố mới, đó là áp lực tăng lương. Áp lực này vừa là kết quả của lạm phát thời gian qua, lại vừa là một phần nguyên nhân quan trọng cho lạm phát trong thời gian tới. Có thể nói quyết định tăng lương đã hoàn thành chu trình tạo ra lạm phát hiện nay, báo hiệu nguy cơ tự tái tạo của hiện tượng này. Do đó, nếu Chính phủ không tiếp tục chống lạm phát một cách cứng rắn, đạt được mục tiêu trên có thể trở thành một nhiệm vụ khó khăn.


Giải cấu trúc lạm phát 2007-2008


Hình 1 phác hoạ cơ chế vận động của chu trình lạm phát trong bối cảnh chung của nền kinh tế Việt Nam.

Hãy lấy điểm xuất phát từ hộp trung tâm, nằm phía dưới của Hình 1, mang tên ?oNền kinh tế Việt Nam?. Ba mũi tên đi theo ba hướng thể hiện nền kinh tế đòi hỏi ba yêu cầu lớn là tăng trưởng kinh tế nhanh, phân phối thu nhập quốc dân theo hướng bền vững, và tái cấu trúc để tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Ba yêu cầu này nếu được đáp ứng, thì vừa phản ánh thành quả của nền kinh tế, vừa hỗ trợ sự phát triển của nó trong dài hạn.
Chúng ta bắt đầu phân tích chu trình từ yêu cầu tăng trưởng kinh tế. Sự tăng trưởng kinh tế hiện nay phụ thuộc vào ba nhóm động cơ chính (tính từ phải sang trái): hội nhập kinh tế quốc tế, đầu tư của nhà nước và sự lớn mạnh của khối kinh tế tư nhân (không vẽ trong biểu đồ).

Hội nhập kinh tế quốc tế lại có thể quy về ba khía cạnh lớn: nhập khẩu, xuất khẩu, và tiếp nhận vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).
Để hỗ trợ hàng xuất khẩu và bảo vệ sản xuất trong nước, chính sách tỷ giá hối đoái thường hướng đến mục tiêu giữ cho giá trị đồng Việt Nam không tăng quá nhanh. Tuy nhiên, gần đây có hai nguyên nhân lớn khiến đồng Việt Nam có xu hướng tăng so với đồng USD, là đồng tiền được dùng chủ yếu trong thương mại quốc tế của ta. Thứ nhất, đồng USD suy yếu trên toàn cầu do nền kinh tế Mỹ chịu thâm hụt kép liên tiếp trong mấy năm qua (thâm hụt ngân sách do chính quyền Bush cắt giảm thuế và tăng chi tiêu cho chiến tranh ở Iraq, đi cùng thâm hụt thương mại lớn với thế giới, đặc biệt là Trung Quốc). Thứ hai, dòng kiều hối và các dòng vốn nước ngoài (trực tiếp lẫn gián tiếp) chảy mạnh vào nước ta trong những năm gần đây. Có thể nói, nguyên nhân thứ nhất mang tính toàn cầu, nguyên nhân thứ hai mang tính quốc gia, và cùng gây sức ép làm tỷ giá USD trong nước giảm. Để giữ đồng tiền Việt không lên giá quá nhanh, Ngân hàng Nhà nước đã phải mua vào rất nhiều USD, dẫn đến cung ứng tiền Việt tăng, góp phần tạo ra lạm phát trong năm 2007 (mũi tên số 1).
Nguyên nhân thứ hai được xem là góp phần tạo ra lạm phát trong năm 2007 là sự tăng giá nguyên liệu và hàng hóa nhập khẩu. Điều này được thể hiện bằng mũi tên (2).
Đó là hai nhân tố gây lạm phát bắt nguồn từ động lực tăng trưởng kinh tế thông qua ngoại thương.
Trở lại động lực tăng trưởng kinh tế thông qua đầu tư nhà nước. Có thể nói đây là một điểm đặc thù của nền kinh tế Việt Nam. Suốt từ khi thực hiện Đổi Mới kinh tế đến nay, đầu tư của nhà nước vẫn luôn giữ vai trò chi phối trong tổng đầu tư của toàn nền kinh tế. Ví dụ, trong giai đoạn 1995-2006, tỷ trọng đầu tư hằng năm của nhà nước bình quân chiếm khoảng 52% trong tổng đầu tư (Biểu đồ 1). Trong khi đó, ở Trung Quốc, con số này chỉ vào khoảng 24%.


Khi có nhu cầu đầu tư lớn, nhà nước thường phải đối diện với một cám dỗ rất khó vượt qua là tài trợ đầu tư thông qua lạm phát, hay thuế lạm phát (thường dưới hình thức phát hành tín dụng ưu đãi cho khu vực nhà nước đi liền với tăng cung tiền để giảm lãi suất thực). Do đó, nhà tư bản tài chính nổi tiếng người Mỹ Warren Buffett thường coi lạm phát là một vấn đề chính trị, liên quan đến nhu cầu ngân sách của Chính phủ.
Mũi tên (3) trong Hình 1 minh họa thêm một nguyên nhân gây lạm phát trong những năm qua, bắt nguồn từ sự tăng trưởng nhanh chóng của tín dụng nhà nước để đáp ứng nhu cầu đầu tư thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Chính phủ.
Có thể nói, ba nguyên nhân nêu trên đã khiến lạm phát tăng cao trong năm 2007. Hậu quả là thông tin thị trường bị bóp méo, tích tụ nên những sai lệnh kinh tế. Trong Hình 1 chúng tôi đưa ra hai vấn đề dễ thấy hiện nay: thứ nhất diễn ra trên thị truờng tài chính, thứ hai trên thị trường lao động.
Trên thị trường tài chính, khi lạm phát cao và dai dẳng, người ta có khả năng sẽ cố gắng chuyển sang nắm giữ những tài sản tích cực hơn tiền do lãi suất thực giảm. Chỉ những người thụ động nhất, ít có điều kiện tham gia các thị trường khác, mới giữ tiền trong tài khoản tiết kiệm. Điều này dẫn đến mấy điểm bất lợi về tổng thể xã hội. Thứ nhất, cá nhân tự đầu tư có thể không hiệu quả bằng ngân hàng hay các tổ chức tài chính do mức chuyên môn hóa kém hơn. Đồng thời, thời hạn của vốn huy động sẽ giảm vì người ta e ngại lãi suất thực sẽ có thể âm nếu lạm phát cao. Kết quả là xã hội có thêm nhiều khoản đầu tư rủi ro và tính bất ổn định của các dòng vốn tăng. Thứ hai, khi mọi người tự đầu tư, vì khả năng hạn chế, họ thường đầu tư vào các thị trường có quan hệ gián tiếp với quá trình sản xuất, như chứng khoán hay nhà đất. Điều này có thể góp phần làm xuất hiện bong bóng trên những thị trường phi sản xuất do cầu đầu tư tăng mạnh. Bong bóng, đến lượt nó, dẫn đến ít nhất hai hệ quả: một là nó thu hút nhiều hơn nữa dòng vốn gián tiếp từ nước ngoài. Điều này gây thêm sức ép làm tăng giá đồng Việt Nam như đã phân tích trên kia. Hai là, tăng trưởng kinh tế bị đe dọa khi bong bóng vỡ.
Trên thị trường lao động, tiền lương thường không điều chỉnh kịp theo mức tăng giá. Vì thế, mức sống của những nhóm có thu nhập cố định như công nhân, viên chức, người về hưu, người buôn bán nhỏ, v.v? bị xói mòn trước sức tấn công của lạm phát. Trong khi đó, nhóm chủ doanh nghiệp thường có lợi nhờ lạm phát, vì khi giá cả tăng, doanh thu của họ tăng theo. Kết quả là, lạm phát đóng vai trò như một loại thuế chuyển giao thu nhập âm thầm nhưng liên tục từ người nghèo sang người giàu.
Do ảnh hưởng đến quá trình phân phối, không sớm thì muộn lạm phát cũng dẫn đến sức ép tăng lương. Quá trình này diễn ra nhanh hay chậm tuỳ thuộc vào ảnh hưởng chính trị của các tầng lớp nhận thu nhập cố định. Như đã thấy, ở nước ta sức ép này đưa tới quyết định tăng lương tối thiểu từ đầu năm 2008. Việc tăng lương tất yếu dẫn đến tăng giá vì chi phí sản xuất tăng (mũi tên số 4).

Thế lưỡng nan của Chính phủ
Như đã phân tích, trong bốn nhân tố gây lạm phát, có một đến từ bên ngoài (tăng giá nhập khẩu), hai đến từ nỗ lực tăng trưởng kinh tế (tăng tín dụng và giữ giá USD), và một là hệ quả của chính tình trạng lạm phát (tăng lương). Do đó, những công cụ chống lạm phát tích cực nhất hiện nay thường mâu thuẫn với sự tăng trưởng kinh tế. Nói cách khác, các chính sách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hiện nay có khuynh hướng góp tạo ra lạm phát, và nếu muốn chống lạm phát, cái giá phải trả là tăng trưởng kinh tế giảm.
Sự tăng trưởng đi liền với lạm phát cao tạo ra phát triển rất không bền vững. Vì lạm phát tạo ra cơ chế phân phối ngược từ người nghèo sang người giàu, nên nó đang cuốn trôi những thành tựu xóa đói giảm nghèo trong nhiều năm ở nước ta, và tích tụ nên những bất ổn xã hội tiềm tàng.
Về phía nhà nước, các công cụ chính sách cũng trở nên kém hiệu quả hơn. Thứ nhất, hiện tượng ngoại tệ hóa sẽ tăng làm xói mòn sức mạnh của chính sách tiền tệ. Thứ hai, việc phát hành trái phiếu phục vụ cho ngân sách phát triển sẽ gặp khó khăn, nếu không có sự điều chỉnh lãi suất theo lạm phát. Thứ ba, chi phí chống lạm phát ngày càng cao, đặc biệt, khi lạm phát bước vào giai đoạn tự tái tạo như trong năm tới. (là năm nay, 2008 đó các bác - KT)
Cuối cùng, và quan trọng hơn cả, lạm phát cao và dai dẳng làm giảm niềm tin của nhân dân vào Chính phủ, đồng thời tích tụ những bất ổn kinh tế và tài chính. Lịch sử thế giới đã cho thấy, các nền kinh tế có lạm phát kéo dài đa phần kết thúc bằng khủng hoảng tài chính. Đây sẽ là tổn thất rất lớn và gây hậu quả lâu dài.

Lối thoát từ phía cung?
Có thể thấy một đặc điểm quan trọng là các chính sách chống lạm phát hiện nay chủ yếu mang tính ngắn hạn, và đối tượng tác động là mặt tổng cầu của nền kinh tế. Hạn chế rất rõ của các chính sách này là chúng thường xung đột với mục tiêu tăng trưởng. Do đó, khả năng theo đuổi đến cùng một chính sách không cao. Việc chồng chất các chính sách ngắn hạn và nửa vời thường không đem lại một kết quả thống nhất. Kết quả là lạm phát vẫn không có dấu hiệu suy giảm, cả trong ngắn hạn lẫn dài hạn.
Theo quan điểm của chúng tôi, chúng ta nên quan tâm nhiều hơn đến những kế hoạch tổng thể ở mức dài hạn hơn, với các chính sách hỗ trợ mặt cung nhằm giảm bớt ảnh hưởng của các nhân tố gây lạm phát hiện nay.
Thứ nhất, tăng hỗ trợ và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở khu vực tư nhân, cả về thể chế lẫn kinh tế như ưu đãi tín dụng. Khi khu vực nhà nước được thu hẹp tương đối, sức ép lạm phát sẽ giảm (như đã thấy ở Trung Quốc).
Thứ hai, tiếp tục phát triển các thể chế hỗ trợ thị trường nhằm giúp thị trường vận hành tốt hơn. Ví dụ, việc giá cả một số mặt hàng tăng nhanh khi giá nhập khẩu tăng, nhưng lại giảm chậm khi có cắt giảm thuế, có nguyên nhân từ cấu trúc độc quyền trong thị trường của mặt hàng đó. Nếu giải độc quyền, giá sẽ giảm linh hoạt hơn.
Thứ ba, việc nới lỏng từ từ giá trị đồng USD nên được đi liền với các chính sách tái cấu trúc nền kinh tế, giúp doanh nghiệp tăng sức cạnh tranh bằng chất lượng thay vì bằng giá. Điều tương tự cũng nên áp dụng cho thị trường lao động. Việc tăng lương cơ bản đi liền với tỷ giá USD giảm, tất yếu khiến lao động Việt Nam đắt lên tương đối. Để đối phó với tình huống này trong dài hạn, chúng ta cần có các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng lao động để tăng sức cạnh tranh thông qua kỹ năng lao động cao, chứ không phải chỉ nhờ giá lao động rẻ.

Nguyễn Đức Thành